ADUN Usukan, Isnaraissah Munirah Majilis, mendesak tindakan tegas diambil terhadap warga asing yang menjalankan perniagaan menggunakan nama penduduk tempatan di Sabah. Beliau menyuarakan kebimbangan mengenai kedai runcit yang dikendalikan oleh warga Pakistan di seluruh negeri yang didakwa mematikan perniagaan tempatan.
Isu kedaulatan ekonomi tempatan
“Ini bukan sekadar isu perniagaan. Ia adalah isu kedaulatan ekonomi tempatan,” katanya ketika membahas Ucapan Dasar Ketua Negeri, Selasa. “Bagaimana pemilik perniagaan kecil kami dapat bersaing atau menembusi pasaran yang lebih besar apabila mereka sudah lemas di rumah, ditekan oleh monopoli asing yang menggunakan pelbagai muslihat perniagaan?”
Munirah merujuk kepada situasi di Kota Belud dan Tenghilan yang menunjukkan corak pengambilalihan runcit oleh warga asing satu sektor demi satu sektor, dengan kedai yang dikendalikan warga Pakistan kini termasuk kedai tayar yang beroperasi 24 jam.
Amalan tidak sihat warga asing
“Ramai peniaga Pakistan ini tidak membayar gaji minimum, mengeluarkan resit kiraan tulisan tangan dan bukannya invois yang betul serta menukar harga barang kawalan sesuka hati. Ini sangat tidak sihat untuk rakyat Sabah.”
“Jika kita boleh bersatu memboikot produk asing atas solidariti Palestin, mengapa kita tidak boleh menyokong orang kita sendiri? Kedai-kedai itu bukan Bajau, bukan Iranun, bukan Dusun. Mereka adalah Pakistan,” katanya sambil menyeru orang ramai supaya hanya menyokong perniagaan yang dijalankan oleh penduduk tempatan.
Cadangan tindakan tegas
Beliau menyeru operasi bersama oleh Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup, pejabat daerah dan imigresen untuk menyasarkan perniagaan yang dilesenkan di bawah nama rakyat Sabah tetapi dijalankan oleh warga asing tanpa permit kerja yang sah. Beliau menuntut lesen sedemikian dibatalkan serta-merta tanpa sebarang pengecualian.
Sebagai alternatif, beliau mencadangkan supaya kategori perniagaan tertentu dihadkan sepenuhnya kepada penglibatan asing dan menyeru penubuhan pangkalan data digital dikongsi bagi lesen perniagaan merentas majlis tempatan, pejabat daerah dan Kementerian Keusahawanan bagi memastikan bantuan kerajaan hanya sampai kepada pemilik perniagaan tempatan yang tulen.
Konflik Timur Tengah dan kesan kepada Sabah
Munirah juga berkata konflik berterusan di Timur Tengah yang melibatkan Iran dan Amerika Syarikat, kini memasuki hari ke-59, memberi kesan lebih besar kepada Sabah berbanding negeri lain di Malaysia disebabkan tiga jurang serius yang belum diatasi negeri ini.
Beliau berkata Sabah tidak mempunyai kemudahan penyimpanan minyak sekiranya bekalan terputus, masih bergantung kepada diesel untuk penjanaan elektrik, dan mengimport sebahagian besar makanan termasuk 80 peratus beras, 90 peratus daging, 50 peratus sayur-sayuran dan 70 peratus baja.
“Dengan tiga faktor ini, Sabah akan berdepan situasi berbahaya,” katanya sambil menambah, “Kita perlu jujur dengan rakyat Sabah tentang perkara ini.”
Kenaikan kos bahan binaan
Beliau juga menyuarakan kebimbangan bahawa kenaikan kos bahan binaan, yang sudah lebih tinggi di Sabah berbanding Semenanjung Malaysia sebelum konflik, boleh melambatkan projek jalan raya, air dan elektrik yang sedang berjalan jika harga terus melonjak.
Beliau berkata El Nino yang dijangka tahun ini menambah satu lagi lapisan risiko. Sehubungan itu, beliau mencadangkan kerajaan mendorong klausa variasi harga khusus Sabah dengan Kementerian Kewangan Persekutuan dan Kementerian Kerja Raya berdasarkan harga pasaran sebenar di Sabah dan bukannya purata nasional.
Beliau menggesa kerajaan berunding dengan Petronas untuk menetapkan bekalan bitumen yang stabil bagi Lebuhraya Pan Borneo Sabah pada siling harga khas dan menyeru semakan had perbelanjaan untuk projek luar bandar berimpak tinggi bagi mengekang kenaikan kos bahan binaan.
“Jika kita sentiasa dalam mod penafian, bilakah kita akan berubah?” katanya.
Pelaburan dan penilaian
Munirah mempersoalkan sama ada angka pelaburan pembuatan Sabah sebanyak RM7.6 bilion didorong oleh satu projek sahaja, dan bertanya berapa banyak sebenarnya memberi manfaat kepada perniagaan tempatan dan pekerja Sabah.
Beliau juga menggesa Majlis Daerah Kota Belud menggunakan pendekatan lebih sederhana terhadap kadar penilaian, dengan mengatakan bandar kecil tidak boleh dibandingkan dengan pusat bandar utama dan sebarang kenaikan perlu dilakukan secara berperingkat.
Secara berasingan, beliau menyeru akaun jelas tentang bagaimana bayaran tunai petroleum Petronas kepada Kerajaan Negeri digunakan untuk membasmi kemiskinan, dan menggesa supaya program sosial syarikat minyak itu inklusif dan benar-benar dirasai oleh golongan miskin.
“Kita tidak boleh menggunakan kelajuan dan kaedah yang sama jika kita mengatakan kita sudah 20 tahun ketinggalan,” katanya. “Jika orang lain berjalan, rakyat Sabah sepatutnya sudah berlari.”
Perpaduan dalam isu MA63
Beliau menyeru setiap ADUN membincangkan isu sensitif yang menjejaskan Sabah, termasuk Perjanjian Malaysia 1963, sempadan negeri dan penambahan kerusi parlimen, secara kolektif dalam dewan sebelum mengambil sebarang pendirian umum.
“MA63 bukan milik Warisan secara eksklusif. Tetapi ia juga bukan hak milik GRS, PBS, Umno atau PBRS. Ia milik setiap rakyat Sabah,” katanya. “Dalam dewan ini, kita boleh bertelagah tentang politik parti. Tetapi kita mesti bersatu hati sebagai rakyat Sabah.”
