Seorang Ahli Parlimen Sabah menyeru agar isu penangguhan Agensi Kawalan dan Perlindungan Sempadan Malaysia (AKPS) di Sabah dirujuk segera kepada majlis perundingan Perjanjian Malaysia 1963 (MA63).
Desakan MP Tuaran
Ahli Parlimen Tuaran, Wilfred Madius Tangau, berkata isu ini menunjukkan apa yang beliau sifatkan sebagai pengabaian berterusan Putrajaya terhadap hak perlembagaan Sabah. Beliau menggesa Menteri Hal Ehwal Sabah dan Sarawak, Mustapha Sakmud, untuk membawa perkara ini ke hadapan majlis bagi perbincangan segera dan menyeluruh.
“Menteri mesti mengemaskini secara terbuka rakyat Sabah dan Sarawak mengenai hasil perbincangan tersebut dan langkah konkrit yang akan diambil untuk mengelakkan pelanggaran perlembagaan seperti ini pada masa hadapan,” katanya dalam satu kenyataan.
Keputusan Kerajaan Negeri
Pada 13 Mei, Ketua Menteri Sabah, Hajiji Noor, berkata kerajaan negeri telah menangguhkan pelaksanaan agensi tersebut sementara menunggu jaminan bahawa hak imigresen khas dan kuasa autonomi negeri tidak akan terjejas. Hajiji berkata Kabinet negeri telah mengenal pasti kemungkinan hakisan kuasa perlembagaan Sabah di bawah rangka kerja undang-undang dan operasi agensi tersebut.
Beliau menjelaskan kerajaan negeri tidak akan mempunyai kawalan langsung ke atas AKPS di bawah struktur yang dicadangkan, kerana agensi itu bertujuan mengambil alih peranan yang kini dilaksanakan oleh jabatan imigresen negeri di pintu masuk. Hajiji menyatakan kerajaan negeri hanya akan menjalankan pengawasan tidak langsung melalui pengarah imigresen Sabah seperti yang diperuntukkan di bawah Seksyen 6(3) Akta Agensi Kawalan dan Perlindungan Sempadan Malaysia 2024 (Akta AKPS).
Hajiji juga membangkitkan kebimbangan mengenai ketidakselarasan antara Akta AKPS dan Akta Imigresen 1959/63, dengan mengatakan percanggahan ini boleh menjejaskan penguatkuasaan di pintu masuk Sabah.
Pelanggaran Perlembagaan
Tangau berkata ini menunjukkan bahawa kerajaan persekutuan telah sekali lagi gagal mematuhi jaminan perlembagaan yang melindungi Sabah dan Sarawak di bawah Perkara 161E Perlembagaan Persekutuan. Beliau berkata ia mencerminkan corak undang-undang persekutuan yang menjejaskan Sabah dan Sarawak dilaksanakan tanpa persetujuan yang diperlukan secara perlembagaan, memetik Akta Pelantar Benua 1966, Akta Perikanan 1985, Akta Laut Wilayah 2012, dan kini, Akta AKPS.
“Undang-undang ini secara langsung menjejaskan hak, bidang kuasa dan kedudukan perlembagaan Sabah dan Sarawak, namun ia dilaksanakan tanpa persetujuan yang diperlukan di bawah Perkara 161E Perlembagaan Persekutuan. Kegagalan berulang untuk mematuhi keperluan perlembagaan ini tidak boleh diterima. Ia melemahkan semangat dan jaminan yang terkandung dalam MA63,” katanya.
Tangau juga menuduh kerajaan persekutuan mengabaikan bantahan yang dibangkitkan oleh pemimpin Sabah, termasuk menteri persekutuan dari negeri itu, mengenai kebimbangan bahawa AKPS boleh menghakis autonomi imigresen Sabah.
“Dalam kes AKPS, kami dimaklumkan bahawa undang-undang kecil akan diperkenalkan untuk melindungi hak dan kepentingan Sabah dan Sarawak. Malangnya, jaminan itu kini kelihatan tidak dipenuhi. Perkara 161E bukan simbolik. Ia adalah perlindungan perlembagaan yang mengikat yang mesti dihormati dan dipatuhi sepenuhnya dengan setia,” katanya.
