ARA DAMANSARA, 18 Jun — Tiga sebab utama keruntuhan perkahwinan dalam kalangan pasangan Muslim di Malaysia sepanjang 10 tahun lepas ialah masalah komunikasi, keganasan rumah tangga dan kecurangan, menurut laporan dekad oleh kumpulan advokasi Muslim SIS Forum (Malaysia).
Berdasarkan laporan terkini SIS Forum (Malaysia) yang dikeluarkan semalam, seramai 4,761 orang (kira-kira 90 peratus wanita) telah menghubungi perkhidmatan nasihat undang-undang percuma Telenisa dalam tempoh sedekad dari 2016 hingga 2025, dengan 3,438 kes melibatkan keruntuhan perkahwinan.
Dalam tempoh 10 tahun itu, tiga sebab utama menyumbang 56.6 peratus, atau lebih separuh, daripada kes keruntuhan perkahwinan yang direkodkan oleh Telenisa.
Apakah maksud angka ini?
Dalam laporan itu, SIS Forum menyatakan masalah komunikasi memuncak pada 166 kes pada 2018 dan kekal tinggi pada tahun-tahun berikutnya, manakala keganasan rumah tangga dan kecurangan masing-masing memuncak pada 2021.
SIS Forum berkata ini menunjukkan kegagalan komunikasi bukan sekadar konflik biasa dalam perkahwinan, “tetapi berpotensi berkembang menjadi isu yang lebih serius jika tidak ditangani dengan berkesan”.
Bagi keganasan rumah tangga dan kecurangan, SIS Forum berkata data itu menggambarkan konflik perkahwinan “sering melibatkan unsur ketidakstabilan emosi, pengkhianatan, dan ketidakseimbangan kuasa dalam hubungan, akhirnya membawa kepada perpisahan”.
Memetik tiga sebab utama dari 2016 hingga 2025, ia menunjukkan keruntuhan perkahwinan dalam kalangan klien Telenisa sebahagian besarnya didorong oleh hubungan yang tidak sihat dan berpanjangan.
Malah, 92.9 peratus daripada 4,761 orang yang menggunakan perkhidmatan percuma Telenisa dari 2016 hingga 2025 telah berkahwin lebih dari setahun, yang menurut SIS Forum menunjukkan kebanyakan isu itu “bukan konflik perkahwinan sementara atau awal” tetapi sebaliknya masalah yang “berterusan dan mungkin menjadi lebih kompleks apabila tidak ditangani segera”.
Walaupun faktor keruntuhan perkahwinan seperti poligami dan sebab kewangan mempunyai angka yang lebih rendah dalam tempoh 10 tahun itu, SIS Forum berkata ini tidak bermakna isu tersebut kurang penting, kerana ia mungkin wujud sebagai faktor sekunder atau berlapis dalam konflik yang lebih besar seperti kecurangan dan kegagalan komunikasi.
Sebab utama pada 2025
Dalam laporan mengenai angka Telenisa 2025, yang turut dilancarkan semalam, data SIS Forum menunjukkan tiga sebab utama keruntuhan perkahwinan dalam kalangan klien Telenisa pada tahun itu ialah keganasan rumah tangga, masalah komunikasi, dan kegagalan suami membayar atau menyediakan nafkah.
SIS Forum berkata ini bermakna Malaysia perlu menambah baik kursus pra-perkahwinan dan pasca-perkahwinan untuk pasangan, termasuk mengajar mereka kemahiran mengurus wang dan berkomunikasi antara satu sama lain.
“Intervensi berstruktur ini harus diperluas secara menyeluruh, dengan penekanan khusus terhadap literasi kewangan dalam pengurusan keluarga, pembangunan kemahiran komunikasi yang sihat, dan strategi pengurusan krisis yang mengutamakan perdamaian tanpa keganasan,” katanya dalam laporan itu, sambil menambah bahawa institusi perkahwinan akan terus lemah jika langkah-langkah ini tidak diambil.
Bagi rancangan jangka pendek dalam tempoh tiga tahun akan datang, cadangan SIS Forum kepada kerajaan termasuk: “Mengintegrasikan modul literasi kewangan dan hak Syariah ke dalam kursus pra-perkahwinan dan pasca-perkahwinan, memastikan pasangan dilengkapi dengan pengetahuan penting sebelum dan selepas memasuki perkahwinan.”
SIS Forum menubuhkan Telenisa pada 2003, dengan perkhidmatan percuma menawarkan maklumat undang-undang, panduan dan rujukan kepada wanita Muslim yang menghadapi isu seperti yang berkaitan dengan perkahwinan, perceraian, nafkah, hak penjagaan anak, keganasan rumah tangga dan perkara undang-undang keluarga Islam yang lain.
Ia juga mula menerbitkan statistik tahunan mengenai penemuan Telenisa pada 2016, dengan datanya bertujuan membantu menyediakan bukti untuk pembaharuan undang-undang, pembuatan dasar dan penambahbaikan institusi.
SIS Forum semalam menekankan kepentingan perkhidmatan Telenisa sebagai talian hayat kepada masyarakat, kerana 66.4 peratus, atau 3,160 daripada 4,761 klien yang dibantunya dari 2016 hingga 2025, adalah mereka yang berpendapatan di bawah RM1,000 sebulan.
Daripada 4,761 klien Telenisa sepanjang dekad itu, 90.9 peratus adalah wanita, dan 71.5 peratus, atau 3,400 daripada mereka, meminta nasihat undang-undang mengenai hak dan perlindungan undang-undang mereka di bawah undang-undang keluarga Islam.
Pada pelancaran laporan Telenisa semalam, ketua pegawai eksekutif Yayasan Sime Darby, Dr Yatela Zainal Abidin, berkata akses kepada keadilan bukan sahaja isu undang-undang, tetapi berkait rapat dengan kesejahteraan, keselamatan dan maruah wanita, kanak-kanak dan keluarga.
“Yayasan Sime Darby bangga telah menyokong Klinik Undang-undang Telenisa sejak 2016, dengan komitmen lebih RM2.5 juta untuk memastikan nasihat undang-undang percuma terus sampai kepada mereka yang paling memerlukan.
“Sepanjang dekad yang lalu, Telenisa telah membantu lebih 4,500 individu, menjangkau lebih 50,000 orang melalui program kesedaran dan jangkauan komuniti, dan melatih lebih 230 pelatih kamar yang akan menyumbang kepada masa depan profesion undang-undang Malaysia,” katanya.
Pengarah Eksekutif SIS Forum, Rozana Isa, semalam mengucapkan terima kasih kepada Pusat Bantuan Guaman Kuala Lumpur dan Selangor Majlis Peguam serta pelatih kamar atas kerjasama mereka sejak 2003 dalam perkhidmatan Telenisa.
