PETALING JAYA: Sebuah badan pemikir menggesa kerajaan supaya tidak merayu keputusan Mahkamah Tinggi yang membatalkan perintah menteri mengecualikan cecair dan gel rokok elektronik daripada senarai bahan terkawal di bawah Akta Racun 1952.
Peluang Membetulkan Dasar
Pusat Galen untuk Dasar Kesihatan dan Sosial menyatakan bahawa keputusan mahkamah itu wajar dianggap sebagai peluang untuk memperkukuh dasar kesihatan awam serta meningkatkan hasil negara melalui cukai tembakau yang lebih tinggi. Menurut badan tersebut, keputusan mahkamah secara tidak langsung menyebabkan larangan terhadap penjualan vape nikotin dan rokok elektronik, yang kini kembali tertakluk di bawah kerangka Akta Racun.
Ketua Pegawai Eksekutif Pusat Galen, Azrul Khalib, berkata kerajaan kini berdepan dengan beberapa pilihan. Antaranya ialah memohon penangguhan dan membuat rayuan, memperkenalkan semula pengecualian melalui perintah menteri lain, atau mengambil pendekatan yang disifatkan sebagai lebih mudah, cepat dan lebih bersih dari segi undang-undang iaitu meningkatkan duti eksais rokok.
“Keputusan mahkamah ini harus dianggap sebagai peluang untuk membetulkan kesilapan dasar,” katanya. “Kerajaan tidak sepatutnya menggunakan sumber awam untuk merayu keputusan mahkamah yang sebenarnya telah memperkukuh tadbir urus kesihatan awam dan melakukan apa yang dijanjikan oleh ahli politik tetapi tidak berani dilaksanakan.”
Latar Belakang Keputusan Mahkamah
Kementerian Kesihatan pada tahun 2023 memutuskan untuk mengeluarkan cecair dan gel rokok elektronik daripada senarai racun, satu langkah yang dipertikaikan oleh kumpulan kesihatan awam. Minggu lalu, Mahkamah Tinggi memutuskan bahawa keputusan itu adalah tidak sah dan tidak munasabah kerana dibuat tanpa perundingan yang sewajarnya dengan Lembaga Racun. Susulan itu, Kementerian Kesihatan (KKM) menyatakan ia sedang mempertimbangkan tindakan undang-undang lanjut.
Azrul menyatakan bahawa mahkamah mendapati pengecualian itu cacat dari segi prosedur dan didorong terutamanya oleh pertimbangan ekonomi untuk membolehkan cukai ke atas produk vape. Beliau berhujah bahawa bahan yang menyebabkan ketagihan seperti nikotin tidak sepatutnya dikeluarkan daripada kawalan racun semata-mata untuk mewujudkan sumber cukai baharu.
Cadangan Alternatif: Naikkan Cukai Rokok
Sebagai alternatif, Azrul berkata kerajaan perlu menaikkan duti eksais rokok kepada sekurang-kurangnya RM0.77 sebatang. Beliau berkata anggaran Pusat Galen menunjukkan peningkatan itu boleh menjana tambahan RM771.8 juta hasil cukai, selain lebih RM3 bilion yang sudah dikutip setiap tahun daripada cukai tembakau.
Azrul berkata sebagai perbandingan, hasil cukai vape nikotin adalah agak kecil, merujuk kepada kenyataan menteri kesihatan sebelum ini bahawa kutipan cukai vape berjumlah kira-kira RM209.5 juta sejak 2023. Beliau turut berhujah bahawa cukai rokok yang lebih tinggi akan memberi kesan kesihatan awam yang lebih baik dengan mengurangkan kadar merokok dan mengurangkan beban penyakit berkaitan tembakau, yang menurutnya menelan kos kira-kira RM16 bilion setahun dalam perbelanjaan kesihatan di Malaysia.
Azrul mengkritik cadangan kenaikan dua sen duti eksais rokok dalam Belanjawan 2026, menyifatkannya sebagai pelarasan kecil selepas bertahun-tahun tanpa kenaikan cukai tembakau yang ketara. Walaupun mengakui kebimbangan bahawa cukai rokok yang lebih tinggi boleh meningkatkan aktiviti pasaran gelap, Azrul berkata isu itu perlu ditangani melalui penguatkuasaan yang lebih tegas, kawalan sempadan yang lebih baik dan langkah anti-rasuah, bukannya dijadikan alasan untuk mengekalkan cukai tembakau yang rendah.
“Keputusan Mahkamah Tinggi memberi peluang sebenar kepada kerajaan untuk menetapkan semula dasar. Ia boleh berhenti mempertahankan keputusan yang salah dan mula membuat keputusan yang lebih baik,” katanya. “Ia boleh mengelakkan pertikaian di mahkamah yang berpanjangan, mendapatkan semula potensi kehilangan hasil, melindungi kanak-kanak dan golongan muda daripada ketagihan nikotin. Ia boleh mengurangkan penyakit berkaitan merokok dan menyelamatkan nyawa.”
