Apabila orang memikirkan penyakit Alzheimer, mereka biasanya terfikir tentang kehilangan ingatan, penuaan dan otak – bukan gusi berdarah. Namun, penyelidik di seluruh dunia semakin mengkaji hubungan antara penyakit gusi, bakteria mulut dan penurunan kognitif. Walaupun saintis masih jauh daripada membuat kesimpulan bahawa penyakit gusi menyebabkan Alzheimer, bukti yang semakin meningkat menunjukkan hubungan ini memerlukan perhatian yang lebih dekat.
Penyakit gusi: Lebih daripada masalah gigi
Penyakit gusi bukan sekadar isu pergigian; ia adalah keadaan bakteria dan keradangan jangka panjang yang sering berkembang melalui gejala seperti gusi berdarah, nafas berbau, dan bengkak atau gigi longgar. Tetapi kerana ia boleh berkembang dengan sedikit kesakitan pada peringkat awal, ramai orang mengabaikannya sehingga kerosakan ketara telah berlaku.
Bakteria Porphyromonas gingivalis
Satu bakteria tertentu, Porphyromonas gingivalis, telah menarik perhatian antarabangsa kerana kaitannya yang kuat dengan penyakit gusi lanjutan. Dalam kajian penting yang diterbitkan dalam Science Advances, penyelidik mengesan kehadiran bakteria ini dan enzim toksiknya dalam otak pesakit Alzheimer. Walaupun penemuan ini tidak membuktikan hubungan sebab-akibat secara langsung, ia mengukuhkan kebimbangan bahawa bakteria berbahaya dan keradangan di mulut boleh menjejaskan bahagian lain badan, termasuk otak.
Pencegahan lebih baik daripada panik
Respons yang disarankan pakar bukanlah panik tetapi pencegahan. Apabila penduduk Malaysia semakin tua, lebih banyak keluarga dijangka menghadapi tekanan emosi dan kewangan akibat demensia dan penjagaan jangka panjang. Pada masa yang sama, penyakit gusi masih biasa dan sering dirawat secara berasingan daripada kesihatan keseluruhan.
Inilah sebabnya kesihatan mulut harus menjadi sebahagian daripada perbualan yang lebih luas mengenai penuaan sihat dan pencegahan penyakit, kata Dr Gavin Quek, pengasas dan pengerusi Yayasan Kesihatan Pergigian Malaysia. “Pasukan pergigian tidak boleh melakukannya sendirian,” katanya, sambil menegaskan bahawa doktor, jururawat, ahli farmasi, penyedia penjagaan warga emas dan penggubal dasar semuanya mempunyai peranan untuk dimainkan.
Langkah pencegahan untuk orang ramai
Bagi orang ramai, langkah pencegahan kekal mudah: gosok gigi dua kali sehari dengan ubat gigi, bersihkan antara gigi, kurangkan pengambilan gula, berhenti merokok, kawal diabetes, dan dapatkan rawatan awal apabila gusi berdarah atau gigi longgar. Warga emas dan penjaga juga harus memberi perhatian kepada tanda amaran yang sering diabaikan, termasuk kesukaran mengunyah, gigi palsu longgar, nafas berbau, mulut kering, sakit gigi, atau perubahan mendadak dalam tabiat makan dan tingkah laku.
Seseorang yang mengalami kehilangan ingatan, kata Quek, mungkin sukar untuk menjelaskan ketidakselesaan gigi. Sebaliknya, mereka mungkin makan kurang, menurunkan berat badan, tidur kurang lena atau menjadi gelisah luar biasa. “Kadang-kadang masalahnya tidak rumit – mungkin gigi yang dijangkiti, gigi palsu longgar atau penyakit gusi yang tidak dirawat,” tambahnya.
Integrasi kesihatan mulut dalam penjagaan kesihatan
Beliau juga menggesa agar kesihatan mulut disepadukan dengan lebih rapat ke dalam usaha nasional yang melibatkan penjagaan demensia, pengurusan diabetes, kesihatan kardiovaskular dan program penjagaan kesihatan komuniti. Pada akhirnya, berus gigi sahaja tidak akan mencegah Alzheimer, dan flos gigi tidak akan menghentikan demensia. Tetapi mengurangkan jangkitan kronik, keradangan dan penderitaan yang tidak perlu kekal sebagai matlamat kesihatan awam yang penting.
“Mulut tidak boleh dianggap sebagai terpisah daripada badan,” kata Quek. “Ia mungkin salah satu pintu depan yang paling terabai kepada kesihatan otak.”
