Pakar kesihatan menegaskan bahawa pengalaman United Kingdom (UK) dalam menangani kesan buruk vape harus dijadikan pengajaran kepada Malaysia, mendesak kerajaan supaya melaksanakan larangan total terhadap produk vape di negara ini.
Krisis 'Zombie Vape' di UK Jadi Amaran
Menurut pakar, pendekatan separa seperti yang diamalkan di UK tidak mencukupi untuk melindungi golongan muda. UK telah mengharamkan vape pakai buang tahun lalu, tetapi peranti boleh isi semula masih sah, menyebabkan produk tercemar dengan bahan haram terus sampai ke tangan kanak-kanak dan remaja.
Pakar Pediatrik Perunding Dr Amar Singh berkata Malaysia perlu bertindak sebelum masalah ini berakar umbi. “Kita perlukan larangan menyeluruh terhadap produk vape jika kita serius melindungi belia kita,” katanya kepada FMT.
Amar memberi amaran berikutan peningkatan penemuan peranti vape yang dicampur dengan kanabinoid sintetik, etomidate dan bahan psikoaktif lain di Malaysia, sama seperti wabak 'zombie vape' di UK.
Data Membimbangkan dari UK
Penyelidik yang menganalisis peranti vape yang dirampas dari 114 sekolah menengah di England mendapati 13% mengandungi dadah sintetik Spice, dengan angka meningkat kepada hampir satu perempat di London dan Lancashire. Pihak berkuasa juga melaporkan peningkatan kanak-kanak yang mendapatkan rawatan untuk ketagihan vape, termasuk seorang kanak-kanak berusia 12 tahun di London yang dimasukkan ke dalam koma akibat vape bercampur dadah sehingga paru-parunya runtuh.
Menteri Kesihatan Dzulkefly Ahmad baru-baru ini menyatakan bahawa peningkatan rampasan vape bercampur dadah mengukuhkan hujah untuk tindakan lebih tegas, memandangkan agensi penguatkuasaan bergelut dengan bahan haram yang memasuki produk yang mudah diakses oleh pengguna muda.
Kesan Kesihatan yang Teruk
Amar berkata ramai remaja masih menganggap vape sebagai trend fesyen yang tidak berbahaya, tanpa menyedari bahawa sesetengah produk kini mengandungi bahan yang boleh menyebabkan ketagihan dan kesan buruk dalam beberapa hari atau minggu. “Ini termasuk sawan, hilang kesedaran, serangan panik dengan perasaan takut, halusinasi, dan psikosis. Kadang-kadang, penggunaan sekali 'zombie vape' boleh menyebabkan koma yang mengancam nyawa,” katanya.
Menurut Kajian Kesihatan dan Morbiditi Kebangsaan 2022, kira-kira 14.9% rakyat Malaysia berumur 13 hingga 17 tahun menggunakan produk vape, mewakili lebih 300,000 remaja. Beberapa anggaran meletakkan angka itu hampir 500,000 sekarang.
Pakar Psikiatri Beri Amaran
Pakar Psikiatri Perunding Dr Ahmad Rostam Zin berkata bahan psikoaktif baru jauh lebih kuat daripada nikotin dan boleh menyebabkan kemerosotan fungsi otak dengan cepat. “Kebergantungan dan toleransi boleh bermula selepas beberapa sedutan kerana banyak bahan psikoaktif baru ini sangat kuat. Pada golongan muda, yang otaknya masih berkembang, kesannya boleh menjadi sangat teruk dan tahan lama,” katanya kepada FMT.
Beliau berkata pendedahan berulang boleh menyebabkan komplikasi neurologi, psikosis, gangguan mood, dan kerosakan kognitif, dengan penggunaan berpanjangan berpotensi menyebabkan kerosakan neurokognitif kekal.
Cadangan Lebih Tegas daripada UK
Walaupun ada yang mencadangkan pelesenan lebih ketat, ujian produk dipertingkat, dan penguatkuasaan lebih rapi, pakar kesihatan percaya Malaysia perlu pergi lebih jauh daripada UK. Amar berkata pengalaman UK menunjukkan bagaimana produk haram boleh terus beredar walaupun dengan peraturan ketat dan sekatan ke atas peranti pakai buang.
Malaysia masih berpeluang mencegah krisis serupa, tetapi persoalannya ialah sama ada kepentingan kesihatan awam akan mengatasi jejak ekonomi industri vape yang semakin berkembang.
Menurut Dewan Perniagaan Vape Malaysia, nilai runcit industri vape bernilai RM3.48 bilion pada 2023, meningkat daripada RM2.27 bilion pada 2019. Namun, sebahagian besar daripadanya adalah dalam pasaran gelap. Pada Ogos tahun lalu, Kementerian Kewangan memaklumkan sebanyak RM288.45 juta cukai telah dikutip daripada peranti rokok elektronik, cecair dan gel, sama ada mengandungi nikotin atau tidak, dari 2021 hingga Julai 2025.
Amar mengakui sumbangan ekonomi industri itu tetapi mempersoalkan sama ada keuntungan tersebut wajar berbanding kos jangka panjang ketagihan dalam kalangan golongan muda. “Apabila semakin banyak negara bergerak ke arah melarang produk vape, Malaysia mesti memutuskan sama ada ia bersedia menerima kos kesihatan dan sosial yang semakin meningkat akibat ketagihan belia,” tambahnya.
