Malaysia Antara Paling Terjejas di ASEAN Akibat Gangguan Minyak Teluk
Laporan terkini daripada Maybank Investment Bank (Maybank IB) mendedahkan bahawa Malaysia merupakan antara negara ASEAN yang paling terjejas akibat gangguan bekalan minyak dari Teluk Parsi. Negara ini mengimport sebanyak 69% minyak mentahnya dari kawasan tersebut, meletakkannya dalam kedudukan ketiga paling terdedah di rantau ini.
Ketergantungan Tinggi ASEAN Terhadap Minyak Teluk
Menurut nota penyelidikan Maybank IB, ketergantungan rantau ASEAN terhadap sumber tenaga luaran meningkatkan pendedahannya kepada kejutan bekalan, terutamanya apabila pengeluar utama mengenakan sekatan eksport untuk memenuhi keperluan domestik mereka. Filipina mencatatkan pendedahan tertinggi dengan 95% minyak mentah diimport dari Teluk Parsi, diikuti Vietnam (88%), Malaysia (69%), Thailand (59%), dan Singapura (52%).
Indonesia mempunyai profil import yang lebih pelbagai, dengan hanya 20% minyak mentahnya berasal dari negara-negara Teluk. "Filipina dianggap paling terdedah memandangkan pergantungan hampir sepenuhnya terhadap minyak import dan kebergantungan melampau terhadap pembekal Teluk Parsi," jelas Maybank IB.
Kesan Konflik Timur Tengah dan Tindakan China
Iran menutup Selat Hormuz berikutan serangan AS-Israel awal bulan ini, menyebabkan harga minyak mentah melonjak kepada sekitar AS$100 setong. Kejadian ini memburukkan lagi risiko bekalan untuk negara-negara ASEAN yang bergantung kepada minyak Teluk.
Maybank IB turut menekankan bahawa langkah China untuk mengehadkan eksport produk petroleum terproses seperti diesel, petrol, dan bahan bakar jet menambah tekanan. Walaupun kebanyakan pengeluarannya digunakan domestik, China mengeksport 5.8 juta tan produk terproses pada 2025, dengan pasaran utama termasuk Singapura, Vietnam, Jepun, dan Korea Selatan.
Kesan Terhadap Komoditi Kritikal dan Subsidi Kerajaan
Selain minyak dan gas, Teluk Parsi merupakan sumber global utama untuk beberapa komoditi kritikal yang menyumbang kepada rantaian bekalan petrokimia, perlombongan, pembinaan, pengangkutan, dan pertanian. Thailand sangat bergantung kepada baja nitrogen dari Teluk, dengan 67% import baja nitrogennya berasal dari sana pada 2024. Filipina (10%) dan Malaysia (7%) turut terjejas.
Kerajaan Malaysia telah menaikkan harga petrol RON97 sebanyak RM1.30 dalam dua minggu lalu, manakala diesel di Semenanjung Malaysia meningkat RM1.60. Harga RON95 tidak bersubsidi juga naik 60 sen. Putrajaya menganggarkan bahawa mengekalkan harga bahan api bersubsidi akan meningkatkan bil subsidi bulanan daripada RM700 juta kepada RM3.2 bilion, terdiri daripada RM2 bilion untuk RON95 dan RM1.2 bilion untuk diesel. Diesel terus dijual pada harga bersubsidi di Malaysia Timur.
Implikasi Ekonomi dan Langkah Ke Depan
Pendedahan tinggi Malaysia terhadap gangguan minyak Teluk menimbulkan kebimbangan serius terhadap kestabilan ekonomi dan bekalan tenaga. Lonjakan harga minyak global bukan sahaja meningkatkan kos import tetapi juga membebankan belanjawan kerajaan melalui peningkatan perbelanjaan subsidi.
Kebergantungan terhadap sumber minyak dari kawasan konflik seperti Teluk Parsi memerlukan strategi diversifikasi tenaga yang lebih kukuh. Negara-negara ASEAN perlu mempertimbangkan pelaburan dalam sumber tenaga boleh diperbaharui dan meningkatkan kecekapan tenaga untuk mengurangkan kerentanan terhadap kejutan bekalan global.
Laporan Maybank IB ini berfungsi sebagai amaran penting tentang perlunya dasar tenaga yang lebih lestari dan berdaya tahan di rantau ASEAN, terutamanya bagi Malaysia yang berada dalam kedudukan terdedah.
