Perbincangan mengenai reformasi cukai semakin hangat berikutan desakan fiskal akibat peningkatan kos subsidi yang mendadak. Bekas Ahli Parlimen Klang, Charles Santiago, telah mencadangkan cukai kekayaan sebanyak 2% ke atas 50 individu terkaya di Malaysia. Menurut beliau, langkah ini boleh membantu menampung jurang fiskal hasil rasionalisasi subsidi dan mengelakkan pemotongan perbelanjaan kerajaan yang baru diumumkan.
Cadangan Cukai Kekayaan
Santiago berhujah bahawa golongan terkaya di Malaysia menyaksikan pertumbuhan kekayaan yang ketara, manakala kerajaan kini mengetatkan perbelanjaan dalam sektor seperti kesihatan dan pendidikan tinggi, yang memberi kesan kepada golongan berpendapatan rendah. Berdasarkan senarai Forbes Top 50, jumlah kekayaan kumpulan ini adalah AS$116 bilion atau kira-kira RM460 bilion. Cukai 2% ke atas jumlah ini akan menjana RM9.2 bilion, hampir dengan anggaran Santiago.
Cabaran Pelaksanaan
Namun, cukai kekayaan adalah cukai ke atas jumlah aset termasuk hartanah dan perniagaan, bukan sekadar aset kewangan atau tunai. Ini menyukarkan pelaksanaan segera, terutamanya jika aset berada di luar negara atau dimiliki secara bersama. Ia juga mungkin dilindungi oleh pengaturan cukai sedia ada atau akauntan cukai forensik yang membantu golongan kaya mengelak cukai tersebut.
Alternatif Lain
Sebagai alternatif, pada Disember 2025, pasaran modal Malaysia mencapai rekod tertinggi RM4.3 trilion. Cukai kecil 0.25% ke atas aset modal ini boleh menjana RM10 bilion. Cukai keuntungan modal ke atas penjualan saham atau dividen dalam syarikat swasta atau perniagaan keluarga juga boleh menjadi efektif untuk mengenakan cukai ke atas kekayaan dan keuntungan yang sering disembunyikan dalam urus niaga peribadi.
Kesan Simbolik
Cukai kekayaan tidak akan menangani ketidaksamaan dan tekanan fiskal secara bermakna kerana ia pada dasarnya adalah cukai sekali sahaja, tidak seperti cukai windfall yang dikenakan pada 2022 oleh Menteri Kewangan ketika itu, Tengku Zafrul Aziz, ke atas syarikat dengan keuntungan melebihi RM100 juta. Ia lebih bersifat simbolik daripada berimpak. Jika kerajaan berulang kali mengenakan cukai kekayaan, golongan kaya akan memindahkan kekayaan mereka ke luar negara atau berhenti mengumpul kekayaan, yang memberi kesan buruk kepada pelaburan modal dan simpanan.
Reformasi Cukai Lebih Luas
Rasionalisasi subsidi yang dijangka menjimatkan lebih RM20 bilian telah terhenti. Penjimatan ini boleh digunakan untuk memotong cukai bagi golongan berpendapatan sederhana atau menambah sokongan STR-Sara yang berkesan menangani ketidaksamaan pendapatan. Malangnya, tiada perbincangan matang mengenai reformasi cukai di Malaysia kerana perdebatan SST vs GST yang berulang. Kini tiba masanya untuk mempertimbangkan cadangan baharu seperti cukai kekayaan sebagai sebahagian daripada perdebatan yang lebih luas.
Cadangan Baru
Memandangkan pergantungan Malaysia kepada cukai tidak langsung dan subsidi, reformasi cukai harus diutamakan. Fokus bukan pada GST vs SST, cukai kekayaan atau penyusunan semula cukai pendapatan, tetapi pada bidang aktiviti ekonomi yang boleh dikenakan cukai dengan paling berkesan dan efisien. Apabila bentuk cukai lain mencapai had hayatnya, reformasi cukai harus memberi tumpuan kepada pembayaran elektronik yang kini mewakili lebih 80% urus niaga. Cukai pembayaran elektronik (EPT) sebanyak 1% sahaja boleh menjana RM28 bilion. Bersama cukai kecil ke atas pasaran modal dan e-pembayaran, RM38 bilion boleh dikumpul. Ditambah penjimatan subsidi, RM58 bilion boleh disediakan. Dengan cukai keuntungan modal kecil ke atas urus niaga saham swasta dan usaha berterusan dalam kecekapan kutipan dan e-invois, sistem cukai boleh diubah.
Kesimpulan
Walaupun cukai baharu masuk akal dari segi ekonomi, persoalan terbesar adalah: Adakah Malaysia mempunyai kemahuan politik dan keupayaan institusi untuk melaksanakannya? Dengan pilihan raya di hadapan, ini boleh menjadi perbincangan yang menarik atau yang cuba dielakkan oleh ahli politik.
