Kesan Konflik Timur Tengah: Harga Minyak Global Naik, Inflasi Malaysia Terancam
Seorang ahli ekonomi terkemuka memberi amaran bahawa sebarang peningkatan hasil daripada kenaikan harga minyak mentah global tidak banyak membantu Malaysia dalam menghadapi kesan buruk konflik yang berterusan di Timur Tengah. Lee Heng Guie, pengarah eksekutif di Socio-Economic Research Centre, menjelaskan bahawa walaupun negara ini masih mengeluarkan dan mengeksport minyak mentah, Malaysia telah menjadi pengimport bersih minyak sejak tahun 2022.
Faktor Penurunan Pengeluaran dan Peningkatan Penggunaan
Keadaan ini berlaku berikutan penurunan pengeluaran domestik dan peningkatan penggunaan yang ketara. "Ini bermakna harga minyak global yang lebih tinggi masih boleh diterjemahkan kepada kos bahan api domestik yang lebih tinggi, walaupun Malaysia mempunyai sumber tenaga sendiri," katanya dalam satu wawancara dengan FMT. Konflik yang berlarutan di Asia Barat dan Timur Tengah telah mendorong harga minyak mentah Brent meningkat daripada USD80 kepada lebih USD100 setong dalam beberapa minggu kebelakangan ini.
Harga tersebut kemudian ditutup pada USD96.27 pada hari Rabu yang lalu. Lee turut menekankan bahawa konflik geopolitik yang semakin memuncak di rantau itu boleh meningkatkan tekanan inflasi dengan ketara. Beliau mengingatkan bahawa secara sejarah, kadar inflasi Malaysia biasanya berada sekitar 2% hingga 3% setahun, namun kejutan harga minyak akibat peperangan di Timur Tengah telah menyebabkan 'lencongan ketara melebihi julat tersebut'.
Sejarah Lonjakan Inflasi Akibat Harga Minyak
Dalam kejutan harga minyak pertama pada tahun 1973 dan 1974, kadar inflasi Malaysia melonjak kepada 13.9%. Kemudian, ketika Shah Iran digulingkan dalam revolusi Islam pada 1979, kadar inflasi meningkat kepada 5.1%, sebelum naik lagi kepada 8.2% semasa perang Iran-Iraq dari 1980 hingga 1988. Lee menjelaskan bahawa peningkatan inflasi itu didorong terutamanya oleh lonjakan harga minyak global, kos import yang lebih tinggi serta kenaikan harga bahan mentah industri.
Beliau menambah bahawa kesan kenaikan harga minyak bergantung kepada tahap peningkatan serta tempoh gangguan bekalan. Harga minyak global yang lebih tinggi kini telah diterjemahkan kepada kenaikan kos bahan api domestik, dengan perubahan ketara dilihat di stesen minyak seluruh negara. Sejak 11 Mac, harga di pam telah meningkat sebanyak RM1.20 daripada RM2.67 kepada RM3.87 bagi RON95 tanpa subsidi.
Perubahan Harga Bahan Api Terkini
Harga diesel pula meningkat RM2.40 daripada RM3.12 kepada RM5.52, manakala RON97 kini berharga RM5.15 berbanding RM3.25 sebelum ini, iaitu kenaikan RM1.90. Lee turut memberi amaran bahawa jika harga minyak mentah Brent kekal tinggi, kerajaan mungkin perlu mengkaji semula subsidi, termasuk harga tetap RON95 atau kuota 300 liter. Beliau menegaskan bahawa harga bahan api tidak dijangka turun dengan ketara melainkan harga minyak global jatuh mendadak.
Pelarasan harga mingguan akan terus mencerminkan harga minyak mentah, kadar pertukaran dan penanda aras bahan api bertapis. "Ia akan kekal tinggi. Saya tidak fikir ia akan turun melainkan harga minyak kembali ke paras USD70 atau USD60 setong," katanya. Seorang lagi ahli ekonomi, Geoffrey Williams, berkata persoalan ketika ini ialah sama ada pendekatan subsidi masih mampan dalam keadaan global yang tidak menentu.
Cabaran Terhadap Reka Bentuk Subsidi Semasa
"Cabaran ini menunjukkan reka bentuk subsidi semasa tidak cukup kukuh untuk menampung kejutan luar. Terus mengekalkan harga RON95 pada RM1.99 di bawah skim BUDI95 adalah pendirian politik yang akan meningkatkan bil subsidi dan menghapuskan penjimatan yang telah dicapai," katanya kepada FMT. Beliau menambah kerajaan mungkin akhirnya terpaksa melaraskan harga bahan api bersubsidi, sambil menyatakan bahawa perbelanjaan bagi subsidi petrol boleh disalurkan dengan lebih baik kepada bantuan tunai atau keutamaan lain.
Williams menekankan bahawa dalam konteks ekonomi global yang tidak menentu, Malaysia perlu mempertimbangkan semula dasar subsidi untuk memastikan kelestarian fiskal. Kenaikan harga minyak global ini bukan sahaja memberi kesan kepada kos pengguna, tetapi juga boleh menjejaskan pertumbuhan ekonomi negara jika tidak diurus dengan bijak.
