Kenaikan Harga Minyak Global Tidak Banyak Bantu Malaysia Hadapi Kesan Konflik Timur Tengah
Seorang ahli ekonomi terkemuka memberi amaran bahawa sebarang peningkatan hasil susulan kenaikan harga minyak mentah global tidak banyak membantu negara dalam berdepan kesan daripada konflik yang sedang berlaku di Timur Tengah. Lee Heng Guie, pengarah eksekutif di Socio-Economic Research Centre, menjelaskan situasi ekonomi yang rumit ini dengan terperinci.
Malaysia Sebagai Pengimport Bersih Minyak
Lee menegaskan bahawa walaupun Malaysia masih mengeluarkan dan mengeksport minyak mentah, negara ini telah menjadi pengimport bersih minyak sejak tahun 2022. Peralihan ini berlaku berikutan penurunan pengeluaran domestik yang ketara dan peningkatan penggunaan dalam negeri yang berterusan.
"Ini bermakna harga minyak global yang lebih tinggi masih boleh diterjemahkan kepada kos bahan api domestik yang lebih tinggi walaupun Malaysia mempunyai sumber tenaga sendiri," jelas Lee kepada media.
Kesan Konflik Terhadap Harga Minyak
Konflik berterusan di Asia Barat dan Timur Tengah telah mendorong harga minyak mentah Brent meningkat secara mendadak daripada USD80 kepada lebih USD100 setong dalam beberapa minggu kebelakangan ini. Pada hari Rabu yang lalu, harga ditutup pada USD96.27 setong, menunjukkan trend kenaikan yang membimbangkan.
Lee turut memberi amaran bahawa konflik geopolitik yang semakin memuncak di rantau itu boleh meningkatkan tekanan inflasi dengan ketara. Beliau mengingatkan bahawa mengikut sejarah, kadar inflasi Malaysia biasanya berada sekitar 2% hingga 3% setahun, namun kejutan harga minyak akibat peperangan di Timur Tengah telah menyebabkan lencongan ketara melebihi julat tersebut.
Sejarah Kesan Harga Minyak Terhadap Inflasi
Ahli ekonomi itu memberikan contoh sejarah yang jelas mengenai kesan harga minyak terhadap inflasi negara:
- Dalam kejutan harga minyak pertama pada 1973 dan 1974, kadar inflasi Malaysia melonjak kepada 13.9%
- Ketika Shah Iran digulingkan dalam revolusi Islam pada 1979, kadar inflasi meningkat kepada 5.1%
- Semasa perang Iran-Iraq dari 1980 hingga 1988, kadar inflasi naik lagi kepada 8.2%
Lee menjelaskan bahawa peningkatan inflasi itu didorong terutamanya oleh tiga faktor utama:
- Lonjakan harga minyak global yang mendadak
- Kos import yang lebih tinggi akibat nilai mata wang yang terjejas
- Kenaikan harga bahan mentah industri yang berpunca daripada kos pengangkutan yang meningkat
Kesan Terhadap Harga Bahan Api Domestik
Harga minyak global yang lebih tinggi kini telah diterjemahkan secara langsung kepada kenaikan kos bahan api domestik. Perubahan ketara telah berlaku sejak 11 Mac lalu:
RON95 tanpa subsidi: Meningkat sebanyak RM1.20 daripada RM2.67 kepada RM3.87
Diesel: Meningkat RM2.40 daripada RM3.12 kepada RM5.52
RON97: Kini RM5.15 berbanding RM3.25 sebelum ini, iaitu kenaikan RM1.90
Cabaran Subsidi dan Dasar Kerajaan
Lee memberi amaran bahawa jika harga minyak mentah Brent kekal tinggi dalam jangka masa panjang, kerajaan mungkin perlu mengkaji semula dasar subsidi secara menyeluruh. Ini termasuk kemungkinan meneliti semula harga tetap RON95 atau kuota 300 liter yang sedang dilaksanakan.
"Harga bahan api tidak dijangka turun dengan ketara melainkan harga minyak global jatuh mendadak," tegas Lee. Beliau menambah bahawa pelarasan harga mingguan akan terus mencerminkan tiga faktor utama: harga minyak mentah global, kadar pertukaran mata wang, dan penanda aras bahan api bertapis.
Lee meramalkan, "Ia akan kekal tinggi. Saya tidak fikir ia akan turun melainkan harga minyak kembali ke paras USD70 atau USD60 setong."
Pendapat Pakar Ekonomi Lain
Seorang lagi ahli ekonomi, Geoffrey Williams, turut menyuarakan kebimbangan mengenai keberlanjutan pendekatan subsidi semasa. Beliau mempersoalkan sama ada sistem subsidi yang ada sekarang masih mampan dalam keadaan global yang tidak menentu dan penuh ketidaktentuan.
"Cabaran ini menunjukkan reka bentuk subsidi semasa tidak cukup kukuh untuk menampung kejutan luar," kata Williams. Beliau memberi amaran bahawa terus mengekalkan harga RON95 pada RM1.99 di bawah skim BUDI95 merupakan pendirian politik yang berisiko tinggi.
Williams menjelaskan, "Pendirian sedemikian akan meningkatkan bil subsidi dengan ketara dan menghapuskan penjimatan yang telah dicapai melalui pelbagai usaha penjimatan sebelum ini."
Ahli ekonomi itu mencadangkan bahawa kerajaan mungkin akhirnya terpaksa melaraskan harga bahan api bersubsidi secara realistik. Beliau menegaskan bahawa perbelanjaan besar bagi subsidi petrol boleh disalurkan dengan lebih berkesan kepada program bantuan tunai yang disasarkan atau keutamaan pembangunan negara yang lain.
Kesan Bergantung kepada Tahap dan Tempoh
Lee menekankan bahawa kesan sebenar kenaikan harga minyak terhadap ekonomi Malaysia bergantung kepada dua faktor kritikal:
- Tahap peningkatan harga minyak global yang berlaku
- Tempoh gangguan bekalan yang dialami akibat konflik geopolitik
Kedua-dua pakar ekonomi bersetuju bahawa negara perlu bersedia menghadapi kemungkinan kesan ekonomi yang lebih serius jika konflik di Timur Tengah berlanjutan dan harga minyak global terus meningkat tanpa kawalan.
