Ketagihan Malaysia terhadap petrol murah telah meletakkan perbelanjaan penting seperti kesihatan, pendidikan dan kebajikan dalam risiko. Keputusan sukar mengenai rasionalisasi subsidi kini tidak dapat dielakkan lagi.
Realiti Fiskal Subsidi Bahan Api
Rejim subsidi bahan api Malaysia telah mencapai tahap kritikal. Apa yang dahulunya hanya RM700 juta sebulan kini melonjak sepuluh kali ganda kepada RM7 bilion sebulan. Pada kadar ini, bil subsidi untuk baki tahun ini akan mencecah RM58.4 bilion, jauh melebihi peruntukan awal bajet sebanyak RM15 bilion.
Berikutan ledakan ini, Perbendaharaan telah mengeluarkan arahan untuk mencari RM10 bilion dalam bentuk 'penjimatan kos' di semua peringkat. Walaupun arahan itu samar-samar, realiti perbelanjaan jabatan adalah keras. Apabila perlu menyimpan berbilion ringgit dengan cepat, agensi kecil tidak menjadi sasaran; sebaliknya, perbelanjaan besar yang perlu dikenakan potongan.
Kesan kepada Kesihatan dan Pendidikan
Malangnya, barisan perbelanjaan terbesar seperti gaji dan pencen perkhidmatan awam serta perkhidmatan hutang yang mengambil lebih 50% daripada jumlah bajet tidak boleh dipotong. Oleh itu, peruntukan Bajet 2026 untuk kesihatan dan pendidikan tinggi menjadi sasaran utama. Kementerian Kesihatan mengalami potongan RM3.06 bilion atau 6.7%, manakala pendidikan tinggi dipotong RM2.39 bilion atau 12.8%.
Bagi pendidikan tinggi, potongan ini mungkin masih boleh ditanggung. Universiti awam mempunyai rizab yang besar dan mampu menampung kekurangan ini. Ia dianggap 'kurang penting' dalam jangka pendek dan universiti boleh berjimat. Namun, potongan kepada Kementerian Kesihatan adalah perkara yang berbeza sama sekali.
Kesan Potongan Kesihatan
Untuk mencari RM3 bilion, kerajaan mungkin akan membekukan perbelanjaan pembangunan. Penyelenggaraan akan ditangguhkan dan pembinaan hospital serta klinik baru akan dilambatkan. Pembedahan elektif dan rawatan tidak penting akan ditunda dalam senarai menunggu. Secara jujurnya, memotong perbelanjaan kesihatan bermakna meletakkan wang di hadapan manusia. Pesakit yang terdedah diletakkan dalam risiko. Dalam istilah yang paling mudah dan keras, mungkin ada yang mati supaya rakyat Malaysia dapat menikmati petrol murah.
Inilah pertukaran yang sedang dibuat oleh kerajaan untuk mengekalkan komitmen politik menjaga harga RON95 di bawah RM2 seliter bagi mengelakkan kemarahan rakyat.
Usaha Rasionalisasi Subsidi Tidak Berkesan
Walaupun terdapat percubaan untuk merasionalkan subsidi dengan menaikkan harga untuk warga asing dan mengurangkan kuota, kesannya tidak ketara. Kebanyakan rakyat tidak terjejas, dan yang penting, tingkah laku tidak berubah. Penggunaan petrol masih tinggi kerana isyarat harga rosak.
Sekiranya kerajaan tidak mengawal perbelanjaan ini, ia akan melanggar bajet, memaksa kenaikan cukai atau peningkatan pinjaman. Ini akan menjejaskan reputasi Malaysia dalam pengurusan fiskal yang baik dan meningkatkan premium risiko Sekuriti Kerajaan Malaysia (MGS).
Alternatif yang Memerlukan Keberanian Politik
Kuota semasa 200 liter RON95 pada RM1.99 terlalu murah. Kuota harus dikurangkan kepada 100 liter, dengan harga berperingkat atau kadar pasaran penuh untuk penggunaan melebihi itu. Memandangkan golongan berpendapatan rendah jarang melebihi 100 liter, langkah ini akan memberi kesan kepada golongan kaya.
Selain itu, kerajaan harus mewajibkan kerja dari rumah (WFH) di sektor swasta. Langkah pentadbiran mudah ini boleh mengurangkan permintaan petrol sebanyak 25% hingga 30% hampir serta-merta tanpa kos.
Perubahan Naratif Diperlukan
Kerajaan perlu memberitahu rakyat: 'Untuk melindungi kesihatan anda dan pendidikan anak-anak anda, golongan kaya harus membayar bahagian yang adil di pam minyak.'
Akhir sekali, kita perlu bertanya: mengapa bil subsidi meningkat sepuluh kali ganda sedangkan harga minyak global tidak? Lonjakan daripada RM700 juta kepada RM7 billion menunjukkan lebih daripada turun naik pasaran; ia menunjukkan kebocoran sistemik atau ketidakcekapan yang memerlukan siasatan segera.
Kita tidak boleh terus mengorbankan kesihatan jangka panjang rakyat demi keselesaan jangka pendek tangki minyak bersubsidi. Harga petrol murah terlalu tinggi.
