Malaysia perlu membangunkan rizab petroleum strategik yang disesuaikan dengan keperluan sendiri, bukannya meniru sepenuhnya model Jepun atau Amerika Syarikat (AS), menurut penganalisis minyak dan gas, Jamil Ghani. Negara ketika ini tidak mempunyai rizab petroleum nasional yang formal, berbanding Jepun yang memiliki rizab strategik lebih 400 juta tong.
Cadangan model hibrid awam-swasta
Jamil Ghani mencadangkan agar Malaysia mengamalkan model rizab strategik hibrid, di mana inventori komersial dikekalkan sementara rizab kecemasan kawalan kerajaan yang lebih kecil diwujudkan menerusi peraturan jelas mengenai pengeluaran dan penambahan semula stok. Beliau berkata, pengeluar kilang penapis utama, pengimport, dan pengedar perlu diwajibkan mengekalkan keperluan pegangan stok kecemasan minimum.
“Model awam-swasta berlapis itu akan memperkukuh daya tahan tanpa bertindan infrastruktur sedia ada,” katanya kepada FMT.
Seruan IDEAS untuk pelan kredibel
Institut Demokrasi dan Hal Ehwal Ekonomi (IDEAS) turut menyeru satu pelan yang mempunyai kredibiliti, dibangunkan bersama pihak industri dan rakan kongsi antarabangsa. Pelan ini perlu menentukan jumlah simpanan petroleum serta pihak yang akan menyimpannya, bagi memastikan stok kecemasan mencerminkan risiko bekalan sebenar Malaysia dan bukannya sasaran penyimpanan semberono.
Latar belakang dan keperluan rizab
Sebelum ini, Perdana Menteri Anwar Ibrahim menyatakan kerajaan sedang mengkaji keperluan rizab petroleum nasional susulan gangguan bekalan di Selat Hormuz sejak awal tahun ini. Walaupun terdapat jaminan bekalan bahan api domestik kekal mencukupi, ketiadaan rizab strategik rasmi seperti Jepun atau AS menyebabkan Malaysia bergantung pada inventori komersial, kapasiti penapisan domestik, dan keanjalan import bagi memenuhi permintaan.
Menurut Agensi Tenaga Antarabangsa (IEA), sistem rizab minyak kecemasan Jepun sebahagian besar terdiri daripada stok milik kerajaan, dengan kewajipan pegangan stok lebih kecil dikenakan terhadap pihak industri. Ini berbeza dengan pendekatan Malaysia yang masih belum mempunyai rangka kerja formal.
Pandangan ahli ekonomi
Ahli ekonomi Samirul Ariff Othman turut memberikan pandangan, dengan menekankan bahawa matlamat utama adalah untuk memastikan sistem tenaga Malaysia mampu mendepani gangguan. “Akhirnya, keselamatan tenaga tidak diukur berdasarkan berapa banyak minyak dihasilkan satu-satu negara, sebaliknya berdasarkan sejauh mana seluruh sistem tenaganya kekal berdaya tahan apabila berdepan kejutan luaran,” katanya kepada FMT.
Beliau menambah, pembentukan rizab strategik perlulah bersifat pragmatik dan mengambil kira kapasiti sedia ada negara. Kerjasama antara sektor awam dan swasta serta penglibatan rakan antarabangsa boleh menjadi kunci kejayaan inisiatif ini.
Implikasi keselamatan tenaga
Langkah ke arah rizab petroleum nasional ini dijangka dapat meningkatkan keyakinan pelabur dan industri, di samping melindungi ekonomi Malaysia daripada kejutan harga dan gangguan bekalan global. Dengan ketidakstabilan geopolitik yang berterusan, memiliki rizab kecemasan menjadi semakin penting bagi negara pengimport minyak seperti Malaysia.
Jamil Ghani menegaskan bahawa model hibrid yang dicadangnya dapat dilaksanakan tanpa memerlukan pelaburan besar dalam infrastruktur baharu, sebaliknya mengoptimumkan kemudahan sedia ada. Ini selari dengan matlamat kerajaan untuk mengukuhkan keselamatan tenaga secara lestari.
