Krisis Harga Minyak Global: Cabaran dan Peluang untuk Malaysia
Eskalasi konflik antara Amerika Syarikat dan Iran pada awal tahun 2026 telah menghantar gelombang kejutan ke seluruh pasaran tenaga global. Harga minyak mentah melonjak dengan ketara akibat risiko maritim di Selat Hormuz dan ancaman serangan balas ke atas infrastruktur tenaga. Situasi ini berpotensi bertukar menjadi krisis tenaga yang lebih teruk, memberi kesan kepada semua rakyat Malaysia.
Pedang Bermata Dua bagi Malaysia
Bagi Malaysia, keadaan ini merupakan "pedang bermata dua". Walaupun negara mendapat manfaat daripada peningkatan hasil petroleum sebagai pengeksport bersih, ia menghadapi tekanan fiskal yang teruk daripada bil subsidi bahan api yang telah membengkak kepada lebih AS$800 juta (RM3.4 bilion) setiap bulan. Untuk mengelakkan turun naik ini daripada berubah menjadi krisis tenaga sistemik, Malaysia mesti mengamalkan pendekatan strategik pelbagai aspek.
Rasionalisasi Subsidi yang Disasarkan
Subsidi "selimut" semasa untuk RON95 semakin tidak mampan. Dengan harga global melambung tinggi, kerajaan pada dasarnya mensubsidi golongan pertengahan dan atasan dengan mengorbankan dana pembangunan. Sudah tiba masanya untuk melaksanakan Program Subsidi Disasarkan yang telah lama dibincangkan.
Dengan menggunakan PADU (Pangkalan Data Pusat), kerajaan boleh beralih daripada penindasan harga di stesen minyak kepada pemindahan tunai langsung untuk kumpulan B40 dan M40. Ini mengurangkan jumlah subsidi sambil melindungi golongan rentan daripada kejutan inflasi.
Penjimatan Bahan Api dan Kerja dari Rumah
Mengurangkan permintaan negara untuk bahan api adalah cara terpantas untuk mengurangkan kekurangan bekalan tanpa menunggu infrastruktur baru. Ini termasuk pemasangan sensor optik yang mematikan peralatan elektrik secara automatik apabila tidak beroperasi, mengurangkan pembaziran.
Kementerian Sumber Manusia telah mula menggesa sektor swasta untuk menerima pakai pengaturan kerja fleksibel. "Bulan Penjimatan Tenaga Negara" boleh mewajibkan minggu kerja 4 hari untuk penjawat awam bukan penting untuk mengurangkan kesesakan lalu lintas waktu puncak dan penggunaan bahan api.
Pengurangan 20 peratus dalam hari perjalanan secara langsung menterjemah kepada permintaan bahan api negara yang lebih rendah dan tekanan yang dikurangkan pada belanjawan subsidi persekutuan. Teknik penjimatan elektrik dan bahan api dalam kemudahan awam dan operasi perindustrian boleh menyumbang dengan ketara kepada pengurangan tekanan bahan api.
Solar sebagai Peralihan Tenaga Negara yang Berdaya Maju
Penyelesaian jangka panjang diperlukan untuk beralih daripada pergantungan kepada bahan api fosil. Penggunaan tenaga solar harus dipergiatkan. Syarikat pembekal tenaga seperti TNB boleh memudahkan penggunaan ruang yang tersedia untuk kuasa solar.
Panel solar yang paling cekap boleh dipasang secara meluas di bumbung semua bangunan besar dan lebuh raya. Skim Tenaga Boleh Diperbaharui Korporat (CRES) membolehkan lebih banyak perniagaan memintas grid dan menggunakan kuasa solar yang dijana sendiri.
Infrastruktur EV menyediakan rebat cukai untuk motosikal elektrik, kereta, dan kenderaan penghantaran komersial untuk "meng-elektrikkan" sektor logistik, mengurangkan permintaan untuk bahan api dengan ketara.
Peralihan dalam AI dan Pusat Data
Dengan tenaga menyumbang sehingga 60 peratus kos operasi pusat data, sektor ini semakin menganggap keselamatan tenaga sebagai komponen teras kesinambungan perniagaan, mengurangkan masalah melalui gabungan langkah kecekapan tenaga yang agresif.
Disebabkan kos diesel yang tinggi untuk penjana sandaran, pusat data mempercepatkan penerimaan penyelesaian tenaga alternatif, termasuk tenaga boleh diperbaharui di tapak (solar) dan meneroka sel bahan api hidrogen.
Teknik penyejukan cecair maju atau "penyejukan percuma" diterima pakai untuk mengurangkan pergantungan kepada sistem penyejukan mekanikal intensif tenaga, menurunkan Keberkesanan Penggunaan Kuasa (PUE) keseluruhan.
Pembangunan teknologi berasaskan optik dan fotonik yang bersepadu dengan cip AI telah dipergiatkan, kerana ini adalah laluan yang menjanjikan untuk AI dan pusat data yang lebih cekap tenaga. Peralihan ini melibatkan penggantian sambungan elektrik dengan penghantaran data berasaskan cahaya (fotonik), yang menawarkan kadar data yang lebih tinggi, kependaman yang lebih rendah, dan penjanaan haba yang dikurangkan.
Ini adalah penting untuk membekalkan infrastruktur AI generatif generasi akan datang yang lebih berkuasa, menghasilkan kurang haba, dan menggunakan kurang tenaga.
Strategi Tenaga dalam Industri
Industri dalam logistik, pembuatan, dan pengangkutan melaksanakan langkah segera dan jangka panjang untuk mengurus kos bahan api, seperti meningkatkan kecekapan kenderaan dan mesin melalui penyelenggaraan, pelinciran, dan mengoptimumkan laluan pengangkutan untuk memotong penggunaan diesel.
Sebagai tindak balas kepada kesesakan penghantaran (contohnya, di Selat Hormuz), kapal mempelbagaikan laluan logistik dan mencari pembekal lebih dekat dengan tapak pengeluaran untuk mengelakkan kos transit yang tinggi.
Peralihan kepada penyelesaian elektrik adalah strategi jangka panjang kerana industri mempertimbangkan menggantikan mesin berkuasa minyak, kenderaan logistik, dan forklift dengan alternatif elektrik. Industri intensif bahan api menjalankan audit tenaga yang ketat untuk mengenal pasti pembaziran, sering beralih kepada teknologi grid pintar untuk mengurus penggunaan tenaga dalam masa nyata.
Grid Kuasa ASEAN (APG) Kunci kepada Keselamatan Tenaga Serantau yang Mampan
Strateginya adalah untuk mewujudkan perdagangan elektrik dua hala dengan Laos, Thailand, dan Singapura untuk memperluaskan kumpulan sumber. Integrasi grid mencipta mekanisme "pertahanan bersama" di mana lebihan serantau boleh mengimbangi defisit tempatan, menstabilkan kos elektrik walaupun harga gas kekal tinggi.
Walaupun kedudukan Malaysia sebagai pengeluar minyak menawarkan kusyen kewangan sementara, ancaman sebenar terletak pada "perangkap subsidi" dan inflasi import. Dengan menggabungkan penjimatan agresif dan permintaan bahan api dengan tenaga boleh diperbaharui solar yang meluas, Malaysia boleh mengubah krisis geopolitik ini menjadi kemenangan untuk keselamatan tenaga negaranya.
* Prof. Dr. Raymond Ooi ialah Profesor Sains Kuantum dan Laser di Jabatan Fizik, Fakulti Sains, Universiti Malaya dan boleh dihubungi di [email protected].
** Ini adalah pendapat peribadi penulis atau penerbitan dan tidak semestinya mewakili pandangan Malay Mail.
