Chad pada Isnin menjadi negara terbaru yang mengumumkan hasrat untuk menarik diri daripada Mahkamah Jenayah Antarabangsa (ICC), dengan merungut keberkesanan tribunal itu 'terhad dan tidak sekata' serta aktivitinya tertumpu di Afrika. Langkah ini berikutan tekanan daripada Amerika Syarikat, yang awal bulan ini mengumumkan kempen menentang ICC, mengancam lebih banyak sekatan dan menuduhnya menimbulkan 'ancaman yang tidak boleh diterima terhadap kedaulatan AS'.
Tuduhan Fokus Afrika
Dalam kenyataan rasmi, kerajaan Chad menyatakan bahawa keputusan itu dibuat selepas 'kajian mendalam tentang fungsi ICC sejak ia mula beroperasi pada 2002, serta rekodnya, yang keberkesanannya masih terhad dan tidak sekata'. Menurut kenyataan itu, daripada 13 siasatan yang dilancarkan oleh mahkamah, sembilan melibatkan negara Afrika dan hanya empat di rantau lain di dunia. 'Mahkamah hanya mempunyai tujuh orang dalam tahanan, enam daripadanya didakwa dalam situasi di Afrika,' tambah kenyataan itu.
Tekanan AS
Halaman Facebook rasmi Menteri Luar Chad memaparkan kenyataan minggu lalu bahawa AS telah menekan kerajaan di Niamey untuk mempertimbangkan semula keahlian ICC. 'Pihak Amerika menyatakan kebimbangannya tentang fungsi institusi ini dan menyeru Chad untuk mengkaji semula penyertaannya dalam Statut Rom,' kata kenyataan itu merujuk panggilan telefon pada Khamis antara Timbalan Setiausaha Negara AS bagi Hal Ehwal Afrika Frank Garcia dan Menteri Luar Chad Abdoulaye Sabre Fadoul. Bagaimanapun, pada Jumaat, Sabre Fadoul memberitahu AFP 'ia bukan atas permintaan Amerika yang kami memutuskan untuk menarik diri daripada ICC'.
Latar Belakang Konflik Sudan
Keputusan Chad untuk meninggalkan ICC selepas 20 tahun ini berlatarbelakangkan tuduhan oleh organisasi nasional dan antarabangsa bahawa N'Djamena terlibat secara disyaki dalam perang di negara jiran Sudan antara tentera dan pasukan separa tentera. Tentera Sudan dan NGO menuduh Chad memudahkan penghantaran senjata dari UAE kepada Pasukan Sokongan Pantas separa tentera. Kedua-dua pihak dalam konflik Sudan sering dituduh oleh masyarakat antarabangsa melakukan jenayah perang, termasuk menyasarkan orang awam secara sistematik dan mengebom kawasan berpenduduk tanpa pandang bulu.
Reaksi dan Kesan
Fadoul memuat naik video di Facebook pada Isnin yang menyatakan: 'Chad tidak lagi selari dengan Mahkamah Jenayah Antarabangsa seperti yang beroperasi sekarang. Apa yang berlaku di ICC sepatutnya memberi ruang untuk berfikir kepada semua negara Afrika yang masih menjadi anggota. Kita tidak boleh lagi menjadi mangsa rela sistem dua peringkat.'
Peguam Perancis Vincent Brengarth, yang mewakili NGO yang menuduh jenayah perang di Sudan, berkata penarikan Chad menjejaskan prospek mereka yang bertanggungjawab dibawa ke muka pengadilan. Secara umum, tambahnya, 'penarikan ini melemahkan seni bina keadilan jenayah antarabangsa dan meningkatkan ketakutan bahawa pelaku jenayah paling serius akan terlepas daripada sebarang pendakwaan'.
Halangan Siasatan ICC
ICC, yang mempunyai 125 negara anggota, bertujuan mendakwa individu yang bertanggungjawab atas jenayah paling berat di dunia apabila negara tidak mahu atau tidak mampu melakukannya sendiri. Namun ia bergelut dengan kekurangan kuasa penguatkuasaan dan beberapa negara — terutamanya China, Israel, Rusia dan AS — tidak mengiktiraf bidang kuasanya, menghalang keupayaannya untuk menyiasat warganegara mereka.
Majoriti negara anggota ICC mengundi pada Jumaat untuk memecat pendakwa raya Karim Khan, berikutan tuduhan kontroversi bahawa dia melakukan serangan seksual terhadap seorang kakitangan wanita. Khan secara kategorinya menafikan tuduhan itu. Peguamnya berkata dia akan mencabar 'kesahan dan keadilan keputusan itu'. Khan telah menjadi sasaran sekatan AS sejak beliau berjaya memohon waran tangkap pada 2024 terhadap Perdana Menteri Israel Benjamin Netanyahu dan bekas menteri pertahanannya Yoav Gallant atas tuduhan jenayah terhadap kemanusiaan dan jenayah perang — termasuk pengabaian sebagai kaedah peperangan — dalam perang Israel menentang Hamas di Gaza.
Venezuela pada Jumaat mengumumkan akan meninggalkan ICC, menuduh tribunal itu berat sebelah. Burkina Faso, Mali dan Niger berbuat demikian awal Julai, menyebabkan badan eksekutif ICC menyuarakan kebimbangan bahawa pemergian mereka menjejaskan usaha keadilan global.
