BANGKOK, 26 Jun — Satu kes mahkamah yang mempertembungkan ahli salah sebuah keluarga terkaya di Thailand menimbulkan persoalan mengenai undang-undang berusia lebih satu abad yang memperkukuh nilai tradisional ketaatan dan hierarki.
Undang-undang yang dikenali sebagai 'undang-undang anak derhaka' ini bertujuan melindungi ibu bapa daripada anak yang cuai. Ia membolehkan ibu bapa membatalkan hadiah jika anak didapati tidak bersyukur, melakukan penderaan fizikal, mengabaikan ibu bapa ketika tua, atau menyebabkan kerosakan serius kepada reputasi keluarga.
Pewaris Singha disaman ibu
Siranudh 'Psi' Scott, generasi keempat keluarga jutawan di sebalik empayar bir Singha Thailand, kini disaman oleh ibunya sendiri, Chiranuj Bhirombhakdi. Beliau mencetuskan kontroversi pada Mei lalu dengan tuduhan bahawa beliau telah didera secara seksual oleh abangnya dan pengasuhnya.
Ibu Siranudh berhujah bahawa anaknya telah merosakkan reputasi keluarga, dan menuntut tanah bernilai berjuta-juta dolar yang dihadiahkan kepada Siranudh oleh datuknya yang telah meninggal dunia.
"Melihat kepada butiran undang-undang ini, ia adalah percubaan untuk mendiamkan sebarang kerosakan kepada nama keluarga. Apa-apa sahaja yang boleh merosakkan nama keluarga dianggap tidak taat mengikut undang-undang ini," kata Siranudh kepada AFP.
"Undang-undang ini tidak mempunyai tempat dalam masyarakat liberal yang mementingkan kebajikan kanak-kanak," tambahnya.
Latar belakang undang-undang
Undang-undang ini berasaskan perundangan 1908 yang meletakkan kepentingan keluarga dalam masyarakat Thai, di mana anak-anak diharapkan membalas pengorbanan ibu bapa melalui rasa hormat, ketaatan dan sokongan material.
"Walaupun terjemahan paling hampir dalam bahasa Inggeris ialah 'tidak bersyukur', istilah Thai membawa makna moral yang jauh lebih kuat," kata Profesor Jiraporn Laocharoenwong dari Universiti Chulalongkorn kepada AFP. "Ia merujuk bukan sekadar gagal menghargai kebaikan seseorang, tetapi mengkhianati atau melanggar hubungan penjagaan dan kewajipan."
Siranudh memfailkan tuduhan penderaan di media sosial pada Mei lalu selepas ibunya memfailkan saman pada Februari. Mahkamah sedang berusaha mencapai "penyelesaian secara baik, dengan matlamat utama menyatukan semula keluarga", menurut wakil peguam ibunya.
"Ibu mengalami tekanan yang ketara, kerana kes ini melibatkan orang yang dia sayangi," tambah wakil itu, yang tidak menjawab permintaan komen AFP.
Kes dalam kalangan keluarga kaya
Peguam memberitahu AFP bahawa kebanyakan kes di bawah peruntukan ini berlaku dalam keluarga kaya yang mempunyai aset besar. Kebanyakan kes diselesaikan melalui rundingan di mahkamah, bukan keputusan hakim, menurut Pimyaphat Jullaphan dari Rangkaian Peguam Thailand, seorang peguam keluarga yang berpengalaman hampir dua dekad.
"Tumpuan adalah pada kompromi untuk membantu memulihkan hubungan keluarga, daripada membiarkan hakim mengisytiharkan pemenang dan kalah, yang boleh meninggalkan parut kekal," katanya.
Satu kes luar biasa pada 2021 menyaksikan pasangan suami isteri warga emas yang memiliki stesen minyak di luar Bangkok menyaman anak lelaki dan isterinya selepas diarah keluar dari rumah keluarga. Mahkamah memihak kepada ibu bapa, memerintahkan harta yang dipindahkan kepada anak lelaki dikembalikan.
Seorang peguam juga memberi amaran kepada pelakon Thailand awal tahun ini bahawa mengaku secara terbuka tidak lagi berhubung dengan ibunya boleh mendedahkannya kepada saman serupa.
"Ia sering digunakan apabila anak gagal menjaga ibu bapa, yang merupakan salah satu nilai tertinggi dalam budaya Thai, dan tidak selalu mempunyai persamaan langsung dalam masyarakat Barat," kata Pimyaphat.
Keluarga Bhirombhakdi
Keluarga Bhirombhakdi disenaraikan sebagai keluarga ke-15 terkaya di Thailand oleh Forbes, dengan anggaran nilai bersih AS$1.75 bilion. Siranudh dan ibunya dijadualkan hadir di mahkamah pada 8 Julai selepas dua pusingan rundingan gagal menyelesaikan pertikaian.
Peruntukan anak derhaka adalah sebahagian daripada rangka kerja undang-undang yang lebih luas yang menekankan pemeliharaan institusi keluarga. Undang-undang Thai juga mewajibkan ibu bapa menjaga anak, tetapi pakar undang-undang berkata saluran untuk anak mendapatkan keadilan terhadap ibu bapa yang cuai masih terhad, kecuali dalam kes jenayah.
"Daripada hanya bertanya sama ada anak telah membayar balik hutang kepada ibu bapa," kata Profesor Jiraporn, kes Bhirombhakdi "menjemput kita mempertimbangkan keadaan di mana hutang moral itu dicipta, dicabar, atau bahkan diputuskan."
Siranudh memberitahu pemberita bahawa selepas dia memaklumkan ahli keluarga tentang penderaan, dia diarahkan berdiam diri untuk memelihara reputasi keluarga.
"Sila ambil wang dan kuasa kamu," katanya selepas pendengaran di mahkamah pada Jun, merujuk kepada keluarganya. "Kerana maruah saya tidak boleh dibeli." — AFP
