Teheran: Iran menuduh Amerika Syarikat melanggar gencatan senjata pada Selasa selepas serangan udara AS semalaman menyasarkan tapak peluru berpandu dan bot periuk api Iran, mengancam usaha diplomatik untuk mencapai persetujuan menamatkan perang.
Harga minyak patokan Brent melonjak hampir tiga peratus selepas Komando Pusat AS mengumumkan gelombang pengeboman baharu, dan China menggesa kedua-dua pihak menghormati gencatan senjata serta menyelesaikan pertikaian secara aman.
Menurut pemantau keselamatan maritim UKMTO, satu letupan merosakkan sebuah kapal tangki di perairan Oman – walaupun anak kapal dan kapal dilaporkan selamat selepas apa yang digambarkan sebagai "letupan luaran".
Letupan di Bandar Abbas
Media negara Iran melaporkan letupan semalaman di bandar pelabuhan selatan Bandar Abbas, berhampiran Selat Hormuz, dan Kor Pengawal Revolusi negara itu berkata pasukannya menembak jatuh dron AS yang memasuki ruang udaranya dan melepaskan tembakan ke arah jet pejuang F-35.
"Tentera pengganas AS, meneruskan tindakan haram dan tidak wajar sejak gencatan senjata ... dalam tempoh 48 jam lalu, telah melakukan pelanggaran serius terhadap gencatan senjata di wilayah Hormozgan," kata kementerian luar Iran.
Ia menambah bahawa Tehran "tidak akan membiarkan sebarang kejahatan tanpa jawapan dan tidak akan teragak-agak untuk mempertahankan negara Iran," tanpa memperincikan.
Dalam satu kenyataan menandakan cuti Aidiladha, pemimpin tertinggi Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei mengisytiharkan bahawa Washington semakin kehilangan pengaruhnya di Timur Tengah dan memberi amaran kepada negara-negara di rantau itu supaya berhenti menjadi tuan rumah pangkalan dari mana AS boleh melancarkan serangan.
AS, katanya dalam kenyataan bertulis, "selain tidak lagi mempunyai tempat selamat di rantau ini untuk pencerobohan dan penubuhan pangkalan tentera, semakin jauh dari kedudukan sebelumnya setiap hari."
Jurucakap Komando Pusat AS, Tim Hawkins, berkata, "Pasukan AS melancarkan serangan pertahanan diri di selatan Iran hari ini untuk melindungi tentera kita daripada ancaman yang ditimbulkan oleh pasukan Iran."
'Kita lihat'
Beliau memberikan sedikit butiran mengenai serangan itu dan hanya berkata sasaran termasuk tapak pelancaran peluru berpandu dan bot yang cuba "memasang periuk api".
Walaupun serangan itu, Setiausaha Negara Marco Rubio berkata pada Selasa bahawa persetujuan masih dalam jangkauan. Tetapi beliau tetap tegas mengenai Selat Hormuz, laluan perkapalan minyak dan gas utama yang cuba dikuasai Iran.
"Ada beberapa rundingan berlangsung di Qatar hari ini, jadi kita lihat sama ada kita boleh membuat kemajuan. Saya fikir banyak perbincangan bolak-balik mengenai bahasa khusus dalam dokumen awal, jadi ia akan mengambil masa beberapa hari," kata Rubio kepada pemberita semasa lawatan ke India.
Beliau berkata selat itu "akan dibuka satu cara atau yang lain," sambil menambah, "Apa yang berlaku di sana adalah menyalahi undang-undang, haram, tidak mampan untuk dunia, dan tidak boleh diterima."
Agensi berita Tasnim berkata para perunding Tehran mencari pembebasan aset beku, dengan separuh akan tersedia sebaik sahaja memorandum persefahaman awal ditandatangani.
Ini berlaku ketika delegasi tertinggi Iran berada di Qatar dan Tehran berkata ia sedang memuktamadkan rangka kerja 14 perkara untuk persetujuan menamatkan perang, yang bermula dengan serangan udara AS-Israel pada 28 Feb.
"Aset beku Iran akan dibebaskan semasa rundingan, dan jumlah ini dianggarkan AS$24 bilion mengikut memorandum persefahaman 14 perkara," kata Tasnim.
Aset beku
Ketua perunding Iran, speaker parlimen Mohammad Bagher Ghalibaf, tiba di Qatar pada Isnin untuk rundingan bersama menteri luar Abbas Araghchi dan gabenor Bank Pusat Abdolnaser Hemmati.
Tasnim berkata lawatan Ghalibaf "bertujuan mencapai persefahaman mengenai pelaksanaan tuntutan Iran dan kaedah mengakses AS$12 bilion dalam fasa pertama".
Pada 2023, AS$6 bilion dana Iran beku yang dipegang di bank Korea Selatan dipindahkan ke Qatar menunggu pembebasan lima warga Amerika yang ditahan di Iran.
Serangan baharu itu mengancam gencatan senjata yang bermula pada 8 April ketika AS dan Iran berjuang untuk mencapai persetujuan.
China, saingan kuasa besar Washington dan pengimport tenaga utama, menyatakan kebimbangan. "Kami menggesa pihak-pihak berkaitan memenuhi komitmen gencatan senjata, menyelesaikan pertikaian melalui cara aman ... dan menggalakkan pemulihan awal keamanan," kata jurucakap kementerian luar Mao Ning kepada pemberita.
Harapan untuk persetujuan menerima tamparan lain apabila Perdana Menteri Israel Benjamin Netanyahu bersumpah untuk "menghancurkan" Hizbullah di Lubnan pada Isnin. Iran telah menuntut supaya apa-apa persetujuan damai juga terpakai kepada pertempuran di Lubnan.
Pada Selasa, Israel memberi amaran kepada orang awam Lubnan supaya mengosongkan bandar selatan Nabatieh menjelang lebih banyak serangan yang dirancang.
