Fasad Awam: Bagaimana Junta Myanmar Reka Bentuk Kuasa di Bawah Min Aung Hlaing
NAYPYIDAW, 4 April — Namanya tidak muncul pada kertas undi, begitu juga dengan fotonya yang tidak kelihatan pada poster kempen. Namun, seorang lelaki itu mendominasi pilihan raya umum yang diadakan di Myanmar pada Disember dan Januari lalu: ketua junta Min Aung Hlaing.
Pada hari Jumaat, jeneral berusia 69 tahun yang telah memerintah negara Asia Tenggara yang miskin itu sejak menggulingkan kerajaan terpilih pemenang Hadiah Nobel Aung San Suu Kyi dalam rampasan kuasa 2021, telah dipilih sebagai presiden dalam undian parlimen.
Peralihan yang Dijana dengan Teliti
Peralihan yang direka dengan teliti ini berlaku di tengah-tengah perang saudara yang dicetuskan oleh rampasan kuasa, yang telah memindahkan berjuta-juta penduduk dan meninggalkan kawasan sempadan Myanmar di tangan pemberontak.
Peralihan Min Aung Hlaing dari ketua junta kepada ketua pentadbiran dengan fasad awam berlaku selepas pilihan raya yang menurut penganalisis direka oleh tentera untuk mengekalkan cengkaman kuasa jeneral pemerintah.
Dengan parti Suu Kyi dibubarkan dan parti pembangkang utama lain tidak bertanding, Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu dan kumpulan hak asasi Barat menganggap pilihan raya itu tidak bebas dan tidak adil — dan undian akhirnya dimenangi oleh Parti Pembangunan dan Perpaduan Kesatuan yang disokong tentera.
Strategi Pengurusan Elit
Sejak rampasan kuasa, Min Aung Hlaing hanya mempunyai hubungan diplomatik yang terhad dengan banyak jiran serantau Myanmar dan jarang bercakap dengan media yang tidak dikawal negara.
Reuters menemu bual enam orang yang mengenali beliau serta dua penganalisis politik junta yang memberikan pandangan tentang pemikiran jeneral yang penuh misteri itu.
Presiden baharu Myanmar adalah pemimpin tentera yang tegar, tetapi juga makhluk politik dengan deria yang halus untuk mengurus elit negara, menurut tiga daripada orang tersebut dan dua penganalisis.
Kualiti tersebut, kata mereka, telah membantu beliau mengekalkan kuasa melalui kekalahan di medan perang yang telah menjejaskan prestij dan cengkaman tentera ke atas negara, mendedahkan Min Aung Hlaing kepada kritikan daripada penyokong angkatan tentera.
Hampir 93,000 orang telah terbunuh dalam konflik sejak rampasan kuasa, menurut Projek Data Lokasi & Peristiwa Konflik Bersenjata, sebuah gabungan penyelidik antarabangsa bebas.
Menarik diri daripada pemerintahan mutlak dan berkongsi kuasa melalui pilihan raya berfungsi sebagai "strategi pengurusan elit, menyebarkan tanggungjawab dan mengekalkan perpaduan rejim," kata Naing Min Khant, rakan program di Institut Dasar dan Strategi - Myanmar, sebuah pusat pemikir di Thailand.
Kemahiran Halus dan Sokongan Diplomatik
"Dia menjadi pemimpin bukan hanya kerana kekejaman tentera tetapi kerana kemahiran halusnya yang membantu mengurangkan segala jenis tekanan di sekelilingnya," kata seorang lagi daripada mereka, bekas pegawai asing yang pernah bertemu Min Aung Hlaing.
"Saya rasa jika orang lain diletakkan dalam kedudukan itu, mungkin terdapat lebih banyak tekanan ke atas mereka." Kementerian maklumat Myanmar tidak membalas permintaan untuk mengulas penemuan Reuters.
Min Aung Hlaing telah menyerahkan beberapa jawatan menguntungkan kepada jeneral di puncak perniagaan berkaitan tentera, walaupun beliau kadang-kadang menahan pegawai kanan lain, termasuk mengadili seorang calon pengganti yang mungkin.
Langkah sedemikian telah membantu mengawal pesaing berpotensi, menurut Naing Min Khant. "Perkongsian kuasa diuruskan melalui pakatan elit yang tertanam dalam kor pegawai, di mana kelangsungan rejim berkait rapat dengan kelangsungan hidup pegawai kolektif," kata penganalisis itu.
Pada masa yang sama, Min Aung Hlaing telah mengutamakan mengekalkan jawatan penting untuk penyokong setia, termasuk beberapa yang berpengalaman berurusan dengan pemimpin asing, kata dua daripada mereka.
Sokongan diplomatik dari China, khususnya, telah mengukuhkan kedudukan jeneral itu dan menyokong kemunculan semula junta yang terhad baru-baru ini di beberapa barisan hadapan, lapor Reuters pada Disember.
Latar Belakang dan Pemikiran
Antara penyokong setia ialah pegawai tentera bersara dan bekas duta PBB Than Swe, yang berkhidmat sebagai menteri luar junta, kata mereka. Salah seorang daripada mereka menambah bahawa diplomat itu telah melatih Min Aung Hlaing ketika beliau muncul dari pengasingan diplomatik.
Than Swe juga sejak itu menjadi sebahagian daripada usaha membina semula hubungan diplomatik dengan blok Persatuan Negara-negara Asia Tenggara yang membekukan hubungan dengan jeneral tidak lama selepas rampasan kuasa.
Minat Min Aung Hlaing terhadap politik jelas walaupun sebelum rampasan kuasa, ketika beliau berkhidmat sebagai panglima angkatan tentera, kata seorang lagi yang mengenali jeneral itu.
Junta sebelumnya telah mengurangkan peranan tentera yang terlalu besar dalam mentadbir negara dan menyerahkan kuasa kepada kerajaan separa awam pada 2010-an, tetapi jeneral itu terus bertemu pemimpin komuniti dan agama, kata orang itu.
"Semua itu tidak masuk akal, jika anda hanya seorang askar profesional," kata mereka.
Akademi dan Ideologi
Anak keempat daripada lima adik-beradik yang dilahirkan dalam keluarga dari selatan Myanmar, Min Aung Hlaing membaca undang-undang di universiti di Yangon, ibu negara negara itu pada masa itu.
Pada tahun 1977, beliau lulus dari Akademi Perkhidmatan Pertahanan, tempat pembentukan kor pegawai dan membuat pendakian yang stabil melalui pangkat. Ini termasuk masa sebagai komander di kawasan sempadan Myanmar yang secara sejarahnya tidak stabil.
Cogan kata akademi — "Elit Masa Depan yang Berjaya" — menandakan peranan utama institusi itu dalam membentuk generasi pemimpin tentera.
Kebanyakan meninggalkan akademi melihat tentera sebagai penjaga perpaduan negara yang dilantik sendiri, serta hak kumpulan etnik Bamar majoriti dan agama Buddha yang diikuti oleh kebanyakan mereka.
Rasa jeneral sebagai pelindung utama negara itu mendorong Min Aung Hlaing untuk mengambil kawalan mutlak pada Februari 2021, bulan selepas parti yang disokong tentera dihancurkan dalam pilihan raya oleh Liga Kebangsaan untuk Demokrasi Suu Kyi, kata salah seorang pegawai yang mengenali pemikirannya.
"Dia merasa wajar melakukan rampasan kuasa," kata pegawai itu. "Suu Kyi tidak mendengar kepadanya, kepada kebimbangannya."
Suu Kyi dan Diplomasi Malaysia
Suu Kyi, kini berusia 80 tahun, sedang menjalani hukuman 27 tahun atas kesalahan termasuk hasutan, rasuah dan penipuan pilihan raya. Beliau menafikan tuduhan tersebut.
Ahli politik itu telah menghabiskan tempoh tahanan sebelumnya dalam keselesaan relatif tahanan rumah. Kali ini, junta tidak mengeluarkan butiran khusus tentang lokasi atau kesejahteraannya, walaupun ia menegaskan beliau dalam keadaan sihat.
Perdana Menteri Malaysia Datuk Seri Anwar Ibrahim membuat usaha diplomatik yang gagal untuk pembebasan Suu Kyi tahun lalu, menurut bekas pegawai asing itu.
"Min Aung Hlaing dengan cepat menutup pintu untuk itu," kata orang itu. "Saya tahu bahawa ini adalah garis merah mereka." Pejabat Anwar dan peguam yang sebelum ini mewakili Suu Kyi tidak membalas permintaan untuk mengulas.
Peralihan Kuasa Terkini
Selepas mengundi di dalam ibu kota Naypyitaw yang dijaga ketat pada 28 Disember, Min Aung Hlaing yang tersenyum menghampiri sekumpulan wartawan, di mana beliau ditanya sama ada beliau merancang untuk menjadi presiden selepas pilihan raya.
"Saya tidak boleh hanya mengatakan bahawa saya mahu melakukan ini atau itu. Saya bukan pemimpin parti politik," katanya.
Pada hari Isnin, Min Aung Hlaing meletak jawatan sebagai ketua angkatan tentera Myanmar untuk mendapatkan jawatan presiden, sambil melantik penyokong setia — bekas ketua perisikan Ye Win Oo — untuk menggantikannya sebagai komander tentera.
Di bawah perlembagaan yang digubal tentera, presiden mempunyai kuasa eksekutif yang besar tetapi tidak mempunyai kuasa ke atas angkatan tentera — walaupun penganalisis mengatakan pemilihan pengganti oleh Min Aung Hlaing mungkin membolehkannya mengekalkan cengkaman yang kukuh buat masa ini.
Generasi pemimpin tentera seterusnya tidak mungkin mengambil pendekatan yang jauh berbeza terhadap Suu Kyi atau pergerakan penentang, kata Mejar Naung Yoe, yang meninggalkan junta selepas rampasan kuasa dan kini menyelidik perang saudara.
"Mungkin ada yang tidak suka cara tentera mengendalikan perkara dan mereka tidak suka Min Aung Hlaing," katanya. "Tetapi itu tidak bermakna mereka suka revolusi."
