Hampir enam dekad berlalu, namun tragedi 13 Mei masih menghantui keharmonian kaum di Malaysia. Menurut pemikir budaya, Eddin Khoo, media sosial kini menjadi platform yang membuka semula luka lama tragedi berkenaan, terutamanya dalam kalangan generasi muda yang tidak mempunyai ingatan langsung tentang rusuhan tersebut.
Media sosial sebagai 'syaitan jahat'
Khoo menggambarkan media sosial sebagai 'syaitan jahat' yang menjadi tempat untuk menyemarakkan prasangka, kecurigaan, dan sentimen perkauman dalam kalangan masyarakat. Beliau berkata, masalah utama sejak 1969 adalah usaha mencari satu naratif tunggal mengenai punca kejadian, sedangkan kita perlu memahami pelbagai naratif yang wujud.
“Dari situ timbul prasangka, kecurigaan, dan sentimen perkauman yang semakin mendalam, ditambah dengan kewujudan syaitan bernama media sosial,” katanya kepada FMT.
Kenyataan beliau disokong oleh data Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (MCMC), yang telah mengeluarkan 398 kandungan berkaitan 3R (agama, raja, dan kaum) sehingga April lalu. Sebanyak 8,540 kandungan sedemikian telah diturunkan sejak 2022.
Hadapi dengan matang
Rusuhan 13 Mei tercetus di Kuala Lumpur pada 1969 berikutan pilihan raya umum, mengorbankan sekurang-kurangnya 196 orang mengikut angka rasmi – 143 Cina, 25 Melayu, 13 India, dan 15 lain-lain – dengan lebih 400 cedera.
Khoo menegaskan bahawa tragedi itu tidak boleh dipadam daripada sejarah negara, tetapi masyarakat perlu menghadapinya secara matang dengan membina pemahaman dan perpaduan yang lebih mendalam, melepasi kebisingan toksik media sosial.
“Pendidikan perlu berakar dalam sejarah, tetapi kita terlalu fokus pada sains dan teknologi sehingga nilai kemanusiaan semakin hilang. Sejarah telah menjadi soal andaian, dan itulah kesedihan besar negara kita,” katanya.
Beliau menambah, selagi tragedi itu disembunyikan atau digunakan untuk kepentingan politik, negara akan sukar untuk bergerak ke hadapan.
Saksi mata: Pemimpin punca rusuhan
Shamsuri Suradi, setiausaha agung Komuniti Kampung Baru yang merupakan saksi kepada rusuhan itu, berkata rakyat Malaysia biasa tidak mempunyai masalah sesama sendiri. Beliau menyalahkan segelintir pemimpin yang menghasut kekacauan untuk kepentingan peribadi, menyebabkan pemulihan hubungan antara kaum berjalan perlahan.
“Generasi selepas 1980-an mungkin tidak lagi merasakan kebencian itu kerana mereka melihat dunia ini milik semua. Tetapi mereka yang lahir sebelum era itu benar-benar merasakan kesannya. Saya harap tiada siapa cuba menghasut, terutamanya pemimpin politik. Ini boleh dielakkan jika kita saling menghormati dan tidak memprovokasi antara satu sama lain,” katanya.
Shamsuri juga berkata negara memerlukan pemimpin yang mempunyai visi jelas untuk memutuskan kitaran kecurigaan antara kaum.
Generasi muda: Bukan gambaran sebenar
Di lapangan, generasi muda Malaysia melukiskan gambaran berbeza daripada apa yang tersebar dalam talian. Peguam pelatih Syahid Syukri berkata konflik di media sosial tidak mencerminkan keadaan sebenar hubungan antara rakyat Malaysia berlainan kaum.
“Perpaduan wujud. Di tempat kerja saya, orang Melayu, Cina, dan India bekerja dan hidup dalam harmoni bersama,” katanya.
Pandangan itu dikongsi oleh pekerja sektor swasta Nelson Wong, yang berkata perpaduan negara tetap kukuh dan boleh dipertingkatkan lagi. “Jangan terlalu bergantung pada media sosial. Kita perlu turun ke lapangan dan membantu semua orang tanpa mengira kaum,” katanya.
