Pada 28 Februari 2026, serangan bersama Amerika Syarikat dan Israel ke atas Iran, diikuti tindakan balas Iran, telah mencetuskan krisis tenaga yang bergema di seluruh dunia. Harga minyak melonjak daripada AS$72 setong kepada AS$118 setong pada April 2026, peningkatan lebih 60 peratus akibat penutupan Selat Hormuz yang mengganggu kira-kira satu perlima aliran minyak global. Harga minyak mentah Brent, penanda aras antarabangsa, meningkat kepada hampir AS$118 setong pada April 2026. Ketagihan dunia terhadap bahan api fosil yang mesti bergerak secara berterusan melalui saluran paip, laluan perkapalan dan infrastruktur kritikal lain telah mendedahkan kerentanan mendalam terhadap kejutan geopolitik.
Krisis Minyak Pertama 1970-an
Krisis minyak pertama dunia pada awal 1970-an disebabkan oleh Perang Yom Kippur apabila tentera Mesir dan Syria melancarkan serangan ke atas Israel, dengan enam anggota Arab kartel OPEC mengisytiharkan sekatan ke atas eksport ke negara yang menyokong Israel, terutamanya AS. Kejutan minyak ini mempercepatkan pelan nuklear di seluruh dunia.
Tindak Balas Perancis
Perancis menjadi perintis dalam pelaburan tenaga nuklear selepas kejutan minyak pertama pada 1970-an. Di bawah pimpinan Perdana Menteri Pierre Messmer, pada 6 Mac 1974, beliau mengumumkan 'Pelan Messmer' yang bercita-cita tinggi untuk membina 13 reaktor nuklear berkapasiti 1000MW setiap satu, menjana sebahagian besar elektrik Perancis daripada tenaga nuklear. Kini, Perancis mengendalikan 58 reaktor nuklear secara komersial yang menyumbang 78 peratus daripada jumlah penjanaan elektrik.
Tindak Balas AS
Presiden Richard Nixon menyeru pembinaan loji nuklear baru di AS menjelang 1980, dengan pembiayaan persekutuan, perkongsian awam-swasta, dan pembaharuan kawal selia. Beliau meminta Suruhanjaya Tenaga Atom mempercepatkan pelesenan untuk memendekkan masa pembinaan daripada sepuluh tahun kepada enam tahun.
Filipina dan Korea Selatan
Di ASEAN, Presiden Filipina Ferdinand Marcos Sr. memutuskan untuk membina Loji Kuasa Nuklear Bataan (BNPP) sebagai respons kepada kejutan minyak 1973. Walau bagaimanapun, loji itu tidak pernah beroperasi akibat isu kewangan dan keselamatan. Kini, terdapat rancangan untuk menghidupkan semula BNPP. Sementara itu, Korea Selatan di bawah Presiden Park Jung Hee mempromosikan tenaga nuklear sebagai sebahagian daripada dasar tenaga negara, dengan reaktor komersial pertama Kori-1 mula beroperasi pada 1978.
Malaysia dan Krisis 1973
Malaysia menunjukkan minat untuk melabur dalam tenaga nuklear semasa kejutan minyak 1973, tetapi penemuan petroleum di Terengganu pada tahun yang sama menyebabkan kerajaan di bawah Tun Dr Mahathir Mohamad memutuskan untuk menggunakan bahan api fosil sebagai sumber utama, sekaligus menubuhkan Petronas pada 17 Ogos 1974.
Krisis Semasa dan Kedaulatan Tenaga
Krisis geopolitik semasa telah menyebabkan lonjakan harga minyak dan dunia kembali beralih kepada tenaga nuklear. Pada Sidang Kemuncak Tenaga Nuklear Mac 2026, Presiden Perancis menekankan bahawa tenaga nuklear adalah kunci untuk mendamaikan kemerdekaan tenaga dengan penyahkarbonan. Di Filipina, Presiden Marcos Jr. mengisytiharkan darurat tenaga negara pada Mac 2026, mendorong usaha untuk menghidupkan semula BNPP dan menandatangani memorandum persefahaman dengan Korea Hydro & Nuclear Power (KHNP) dan EDF. Singapura juga menandatangani MOU dengan KHNP untuk mengkaji potensi penggunaan reaktor modular kecil (SMR).
Cadangan untuk Malaysia
Kerajaan Malaysia harus beralih daripada penerokaan potensi nuklear kepada penubuhan perkongsian strategik dengan pembekal nuklear antarabangsa. Penubuhan Jawatankuasa Khas Tenaga Nuklear di Parlimen boleh melibatkan lebih ramai ahli politik dalam perbincangan. Malaysia perlu mempercepatkan keputusan mengenai tenaga nuklear untuk mengurangkan kebergantungan kepada bahan api fosil dan meningkatkan kedaulatan tenaga negara.
