Bangkok: Bekas Perdana Menteri Thailand Thaksin Shinawatra dibebaskan secara bersyarat pada Isnin selepas menjalani lapan bulan hukuman penjara satu tahun atas kesalahan rasuah ketika memegang jawatan. Pembebasan ini menandakan babak terbaru dalam odisei politik yang telah berlangsung selama dua dekad, di mana Thaksin terus menjadi tokoh kontroversi yang disayangi dan dibenci dalam kalangan rakyat Thailand.
Perjalanan Politik Thaksin
Thaksin, yang berusia 76 tahun, telah mengubah landskap politik Thailand pada awal 2000-an dengan dasar populis yang memenangi sokongan padu daripada golongan luar bandar. Namun, kejayaan ini datang dengan kos yang tinggi: beliau dan keluarganya dibenci oleh golongan elit dan establishment konservatif yang menganggap pemerintahannya sebagai korup, autoritarian, dan tidak stabil dari segi sosial.
Beliau dipilih sebagai perdana menteri pada tahun 2001 dan sekali lagi pada 2005, sebelum digulingkan dalam rampasan kuasa tentera pada 2006. Selepas itu, Thaksin hidup dalam buangan selama 15 tahun, namun terus memberi komen mengenai hal ehwal negara. Beliau akhirnya kembali ke Thailand pada Ogos 2023, disambut sebagai wira oleh penyokongnya, tetapi segera ditangkap dan dijatuhi hukuman penjara lapan tahun. Hukuman itu kemudian dikurangkan kepada satu tahun oleh Raja Maha Vajiralongkorn, dan Thaksin dibebaskan pada Februari 2024. Walau bagaimanapun, Mahkamah Agung memutuskan pada September 2024 bahawa beliau tidak menjalani hukuman dengan sempurna dan memerintahkannya dipenjara selama setahun.
Peranan dalam Parti Pheu Thai
Walaupun usianya lanjut, ramai penganalisis percaya Thaksin masih menjadi dalang di sebalik parti Pheu Thai. Parti yang diasaskan oleh adik perempuannya, Yingluck Shinawatra, telah mengalami kekalahan teruk dalam pilihan raya tahun ini, tetapi berjaya menyertai gabungan pemerintah baharu dan meletakkan anak saudara Thaksin dalam jawatan kabinet.
Menurut Paul Chambers, pakar politik Asia Tenggara, selepas dibebaskan, Thaksin akan mengambil pendekatan yang lebih praktikal terhadap Pheu Thai. Namun, beliau terlalu tua untuk membuat kemunculan semula politik sebagai pemimpin parti formal dan akan menyerahkan wajah awam parti kepada generasi muda keluarganya.
Perjanjian Politik dan Masa Depan
Keputusan Thaksin untuk kembali ke Thailand dibuat selepas Pheu Thai membuat perjanjian kontroversi dengan parti yang disokong tentera, termasuk bekas ketua tentera yang menggulingkan Yingluck pada 2014. Anak perempuannya, Paetongtarn, menjadi perdana menteri pada 2024, tetapi disingkirkan oleh Mahkamah Perlembagaan selepas kira-kira setahun berkuasa kerana pengendalian pertikaian sempadan dengan Kemboja.
Anutin Charnvirakul dari parti konservatif Bhumjaithai menggantikannya sebagai perdana menteri dan dipilih semula pada Februari. Spekulasi mengatakan bahawa perjanjian politik telah dibuat antara parti Anutin dan Thaksin, yang memastikan pembebasan Thaksin.
Menurut Chambers, Thaksin telah melepaskan peranannya sebagai musuh utama golongan elit Thailand kepada Parti Rakyat yang progresif, yang menyeru pembaharuan monarki dan tentera. Kini, Thaksin yang semakin tua dianggap sebagai kuasa yang lemah dan bukan ancaman utama kepada golongan elit seperti dahulu.
Latar Belakang Thaksin
Thaksin dilahirkan pada tahun 1949 dalam keluarga etnik Cina yang terkenal di wilayah Chiang Mai utara. Beliau bekerja sebagai pegawai polis sebelum mengumpul kekayaan besar melalui syarikat telekomunikasi Shin Corp. Beliau melancarkan parti politiknya, Thai Rak Thai, pada tahun 1998 dan menjadi perdana menteri pertama yang berkhidmat sepenuh tempoh selepas dipilih pada 2001.
Dasar populisnya, termasuk suntikan tunai dan pelepasan hutang, mendapat sokongan besar daripada pengundi luar bandar. Namun, perang terhadap dadahnya, yang menurut Human Rights Watch mengakibatkan sekitar 2,800 pembunuhan di luar hukum, membawa kecaman antarabangsa.
Pada tahun 2006, selepas berbulan-bulan protes besar-besaran, tentera merampas kuasa dan menggulingkan kerajaan Thaksin ketika beliau berada di Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu di New York. Asetnya dibekukan, namun beliau membeli kelab bola sepak Manchester City dan kemudian menjualnya dengan keuntungan besar.
Parti Thai Rak Thai dibubarkan oleh mahkamah selepas rampasan kuasa 2006, tetapi berkembang menjadi Pheu Thai, yang membawa adiknya Yingluck menjadi perdana menteri pada 2011.
