Ismael 'El Mayo' Zambada, pemimpin pengasas legenda kartel Sinaloa, akan dijatuhkan hukuman di New York pada Isnin, satu keputusan yang dijangka menghantar bos dadah lama Mexico yang terakhir ke penjara seumur hidup.
Perjalanan dari petani miskin ke ketua kartel
Selepas perjalanan dari petani miskin kepada salah seorang bos jenayah paling berkuasa dan kaya di dunia, Zambada ditangkap di sebuah lapangan terbang AS pada Julai 2024. Beliau mendakwa ditipu oleh sekutu kartel untuk menaiki pesawat yang membawanya ke tangan pihak berkuasa AS.
Dikenali kerana menjaga profil rendah dan mengelak daripada difoto, Zambada, kini berusia 76 tahun, menghabiskan beberapa dekad meningkat naik dalam hierarki kartel, mengelak daripada ditangkap dan pelbagai percubaan bunuh. Beliau dilahirkan pada tahun 1950 di Sinaloa – sebuah negeri pergunungan lasak di Mexico yang terkenal dengan pengeluaran jagung, kacang, lembu, dan beberapa pengedar dadah paling terkenal di dunia. Tahun-tahun awalnya bertepatan dengan kemunculan Sinaloa sebagai kawasan penanaman ganja dan candu – dan akhirnya menjadi titik transit untuk kokain Colombia ke Amerika Syarikat.
Keganasan dadah Mexico meningkat
Keganasan dadah Mexico telah melonjak sejak itu. Sejak 2006, hampir setengah juta orang telah terbunuh, dan 130,000 hilang, menurut anggaran kerajaan. Zambada memulakan kerjaya jenayahnya dengan kartel Guadalajara dan Juarez, bekerja bersama Miguel Angel Felix Gallardo dan 'The Lord of the Skies' Amado Carrillo Fuentes – kedua-duanya juga dari Sinaloa. Tetapi beliau akhirnya keluar dan bekerja bersama seorang lagi warga Sinaloa, Joaquin 'El Chapo' Guzman, untuk menubuhkan kartel Sinaloa pada 1980-an dan 1990-an.
Dengan Zambada memainkan peranan penting dalam memberi rasuah kepada pegawai, menubuhkan rangkaian pengedaran di seluruh Amerika Syarikat, dan memindahkan berbilion dolar kembali ke Mexico, kartel Sinaloa tidak lama kemudian menjadi yang terbesar di dunia. Ia adalah salah satu daripada enam kumpulan dadah Mexico yang telah ditetapkan oleh Presiden AS Donald Trump sebagai Pertubuhan Pengganas Asing.
Kekejaman dan 'pembunuhan sistematik'
Dokumen mahkamah AS menggambarkannya bukan sahaja bijak, tetapi ganas tanpa belas kasihan. Beliau didakwa mengarahkan pembunuhan anak saudaranya sendiri, yang kemudian ditemui mati di dalam sebuah kereta di tepi jalan. Menurut pendakwa raya AS, Zambada juga terlibat dalam 'pembunuhan sistematik' terhadap rakan ahli kartel, polis, dan tentera. Pada tahun 2010, beliau memberikan temu ramah jarang kepada majalah Mexico Proceso, mendedahkan bahawa tentera Mexico hampir menangkapnya empat kali. Dikenali sebagai 'lelaki bertopi', Zambada berkata bahawa beliau lebih takut penjara daripada kematian, dan penangkapan atau pembunuhannya tidak akan mengubah landskap pemerdagangan dadah Mexico.
Hampir setahun selepas ditahan di Amerika Syarikat, beliau mengaku bersalah atas tuduhan pemerdagangan dadah dan jenayah terancang. Rakan kongsinya dahulu, Joaquin 'El Chapo' Guzman, sudah menjalani hukuman penjara seumur hidup di Amerika Syarikat. Kejatuhan El Chapo mencetuskan perang dalaman dalam kartel Sinaloa antara penyokong Zambada dan anak-anak El Chapo, yang mengorbankan kira-kira 2,000 orang.
Penangkapan kontroversi dan perjanjian pengakuan
Anak lelaki El Chapo, Joaquin Guzman Lopez, berada dalam pesawat yang sama yang membawa Zambada ke Amerika Syarikat. Lopez ditangkap dan mengaku telah menculik Zambada sebagai sebahagian daripada perjanjian pengakuannya sendiri. Operasi itu terus menimbulkan persoalan hampir dua tahun kemudian, serta ketegangan antara Mexico dan Amerika Syarikat berhubung dakwaan penyertaan FBI. Amerika Syarikat telah menafikan sebarang peranan dalam operasi membawa Zambada ke tanah AS. Walau bagaimanapun, pameran baru-baru ini pesawat yang membawa Zambada ke Amerika Syarikat sebagai sebahagian daripada koleksi operasi FBI mendorong Mexico untuk mendapatkan penjelasan.
Mahkamah di Brooklyn dijangka menjatuhkan hukuman pada Isnin. Di bawah perjanjian pengakuannya dengan pihak berkuasa AS, Zambada berdepan hukuman minimum mandatori penjara seumur hidup tanpa parol atas tuduhan racketeering. Beliau juga bersetuju untuk melucutkan US$15 bilion (RM61.35 bilion) hasil haram sebagai sebahagian daripada perjanjian pengakuan, menurut Jabatan Keadilan.
