Media Iran pada Jumaat menyiarkan butiran draf memorandum persefahaman 14 perkara antara Tehran dan Washington, mendedahkan perbezaan ketara daripada peruntukan yang dilaporkan sebelum ini oleh Axios mengenai pelepasan sekatan, aset Iran yang dibekukan, komitmen pembinaan semula, dan skop rundingan masa depan.
Perbezaan Utama Antara Dua Versi
Menurut Mehr, draf tersebut mempunyai 14 perkara dan masih tertakluk kepada semakan akhir dan kelulusan pihak berkuasa Iran yang berkaitan, lapor Anadolu Ajansi.
Kedua-dua versi yang dilaporkan berkongsi beberapa elemen utama, tetapi perbezaan ketara timbul dalam cara objektif tersebut akan dilaksanakan.
Axios melaporkan "lanjutan" 60 hari gencatan senjata sedia ada, termasuk di Lubnan, sementara rundingan nuklear diteruskan. Draf yang diterbitkan oleh Mehr sebaliknya menyeru "penghentian segera dan kekal" permusuhan di semua barisan, termasuk Lubnan, diikuti dengan rundingan 60 hari ke arah perjanjian nuklear akhir.
Pembukaan Selat Hormuz
Kedua-dua akaun juga berbeza mengenai pembukaan semula Selat Hormuz. Axios melaporkan pembukaan semula "segera" laluan air strategik itu tanpa tol dan pemulihan jumlah perkapalan normal. Draf yang dilaporkan Iran menetapkan pembukaan semula selat dalam tempoh 30 hari dan dengan koordinasi Iran.
Pelepasan Sekatan
Pelepasan sekatan merupakan satu lagi titik perbezaan utama. Menurut Axios, pelepasan sekatan AS akan dikaitkan dengan pematuhan Iran terhadap perjanjian itu. Draf yang diterbitkan oleh Mehr pergi lebih jauh, menyeru penggantungan sekatan ke atas minyak Iran, produk petrokimia, dan derivatif, akses penuh kepada sumber kewangan Iran, dan akhirnya penyingkiran semua sekatan utama dan sekunder AS, serta langkah berkaitan yang dikenakan melalui Majlis Keselamatan PBB dan Lembaga Gabenor Agensi Tenaga Atom Antarabangsa.
Aset Dibekukan
Perlakuan aset Iran yang dibekukan juga berbeza secara substansial. Axios melaporkan bahawa Iran boleh mendapatkan akses "kepada beberapa" dana beku untuk pembelian kemanusiaan melalui mekanisme yang dibincangkan dengan Qatar. Sebaliknya, draf yang diterbitkan oleh Mehr menyeru pembebasan AS$24 bilion dalam aset Iran yang dibekukan dalam tempoh rundingan 60 hari, dengan separuh daripada dana itu disediakan sebelum rundingan akhir bermula.
Pembinaan Semula
Satu lagi perbezaan besar berkaitan pembinaan semula dan jaminan selepas perang. Walaupun laporan Axios tidak merujuk kepada bantuan pembinaan semula, draf yang diterbitkan oleh Mehr menyatakan bahawa AS dan sekutunya akan dikehendaki mengemukakan rancangan untuk membina semula Iran bernilai sekurang-kurangnya AS$300 bilion.
Peruntukan Lain
Draf yang dilaporkan Iran juga merangkumi beberapa peruntukan yang tidak disebut dalam akaun Axios, termasuk komitmen AS untuk tidak campur tangan dalam urusan dalaman Iran, menghormati kedaulatan Iran, dan pengunduran tentera AS dari kawasan sekitar Iran. Ia juga termasuk janji AS untuk tidak meningkatkan penempatan tentera di rantau itu dan tidak mengenakan sekatan baru semasa rundingan.
Isu Nuklear dan Skop Rundingan
Mengenai isu nuklear, kedua-dua versi bertindih sedikit sebanyak. Axios melaporkan rangka kerja untuk menangani stok uranium diperkaya Iran, dengan langkah nuklear selanjutnya bergantung pada perjanjian susulan. Draf yang diterbitkan oleh Mehr menyatakan bahawa Iran akan mengesahkan semula komitmennya di bawah Perjanjian Tidak Menyebarkan Senjata Nuklear untuk tidak menghasilkan senjata nuklear.
Mungkin perbezaan yang paling ketara ialah skop rundingan masa depan. Menurut draf yang diterbitkan oleh Mehr, perjanjian akhir akan dihadkan kepada bahan nuklear yang diperkaya, aktiviti pengayaan, pelepasan sekatan, dan program pembinaan semula ekonomi Iran. Ia secara jelas mengecualikan perbincangan mengenai program peluru berpandu Iran dan sokongan untuk "kumpulan penentang".
Draf itu selanjutnya menyatakan bahawa sebarang perjanjian akhir akan disokong melalui resolusi Majlis Keselamatan PBB dan mekanisme pemantauan akan ditubuhkan untuk mengawasi pelaksanaan - peruntukan yang tidak disebut dalam laporan Axios.
Mehr menyatakan bahawa teks itu masih memerlukan semakan dan kelulusan oleh pihak berkuasa Iran yang berkaitan sebelum ia boleh diterima pakai secara rasmi.
Perkembangan Terkini
Perjanjian untuk menamatkan perang AS-Israel ke atas Iran secara kekal boleh ditandatangani seawal hujung minggu ini, kata Presiden Trump pada Khamis, dalam sehari yang didominasi oleh perkembangan yang mengejutkan.
Iran pada Khamis berkata "bahagian utama" teks persefahaman dengan AS telah dimuktamadkan, sambil menuduh Washington menjejaskan kemajuan melalui pendirian yang berubah-ubah.
Pasukan AS melakukan serangan hari kedua pada Khamis ke atas pelbagai sasaran di Iran, berikutan penembakan helikopter Apache di atas Selat Hormuz. Pengawal Revolusi Islam Iran (IRGC), bagaimanapun, berkata 18 sasaran tentera utama AS telah diserang di pangkalan udara Ali Al Salem dan Ahmad Al Jaber di Kuwait, Pangkalan Udara Sheikh Isa di Bahrain, dan pangkalan yang menempatkan jet pejuang Amerika di Jordan.
Peningkatan terbaru ini telah meningkatkan ketegangan serantau berikutan serangan AS ke atas Iran dan pengumuman Tehran bahawa ia menutup Selat Hormuz kepada lalu lintas maritim.
