KUALA LUMPUR, 3 Jun — Konsep kopitiam Malaysia berpotensi muncul sebagai identiti eksport yang mampu memperkukuh jenama pelancongan, keusahawanan makanan dan pengaruh budaya di luar negara, menurut veteran kulinari Chef Rossham Rosli yang telah berkecimpung dalam industri selama 33 tahun.
Pengalaman Antarabangsa
Berdasarkan pengalaman lebih tiga dekad dalam bidang kulinari, termasuk menjadi hakim antarabangsa di pertandingan masakan global, Rossham berkata peluang seterusnya untuk Malaysia mungkin tidak semestinya terletak pada mengeksport hidangan individu semata-mata, tetapi lebih kepada memperkenalkan ekosistem makan yang lebih luas yang mencerminkan identiti pelbagai budaya dan budaya makanan harian negara.
Ketua Chef di Berjaya Times Square Hotel, Kuala Lumpur itu berkongsi pandangannya dengan Bernama selepas pulang dari Forum Ekonomi Antarabangsa ke-17 “Rusia-Dunia Islam: KazanForum 2026”. Beliau adalah antara panel hakim antarabangsa di pertandingan kulinari dan juga melatih wakil Malaysia untuk kejohanan Young Chef International (YCI) yang diadakan bersampingan dengan forum tersebut.
Rossham juga merupakan Presiden Persatuan Gastronomi Malaysia dan Setiausaha Agung World Platform of Islamic Countries Culinary Societies, jawatan yang memberikannya pendedahan meluas kepada pembangunan kulinari, rangkaian gastronomi antarabangsa dan inisiatif promosi makanan di beberapa negara.
Keunikan Budaya Kopitiam
Dari tradisi roti kaya dan kopi hingga hidangan sarapan pelbagai budaya dan pengalaman makan bersama, Rossham melihat budaya kopitiam Malaysia sebagai cadangan nilai unik yang boleh bergema di peringkat antarabangsa sambil kekal sebagai identiti Malaysia.
Menurutnya, tidak seperti hidangan individu yang kadangkala menghadapi batasan akibat perbezaan citarasa di pasaran, konsep kopitiam menawarkan konsep yang lebih mudah disesuaikan. Ia juga menggabungkan makanan ruji seperti roti, kopi, nasi, mi, kari, roti kaya dan telur separuh masak. Tawaran ini adalah perisa, tradisi dan adat makan Malaysia yang tersendiri yang boleh dihargai di peringkat antarabangsa.
“Sama ada roti, mi atau nasi, kita ada semua makanan ruji asas,” tambahnya.
Rossham berkata budaya kopitiam Malaysia menawarkan pengalaman kulinari yang lebih luas dan mudah didekati oleh khalayak antarabangsa, walaupun ia mengekalkan identiti tempatan.
Ekosistem Ekonomi
“Malaysia perlu melihat promosi makanan dari perspektif yang lebih luas, bukan hanya dari sudut kulinari, dan mengiktiraf ekosistem ekonomi yang menyokong konsep kopitiam. Selain makanan itu sendiri, ekosistem kopitiam Malaysia menyokong rantaian nilai yang lebih luas melibatkan perniagaan bakeri, rantaian bekalan kopi, aktiviti pembuatan makanan, perusahaan kecil dan sederhana, pengendali hospitaliti dan pengalaman berkaitan pelancongan, yang semuanya boleh mendapat manfaat daripada kedudukan antarabangsa konsep ini yang lebih kukuh,” katanya.
Beliau juga menekankan bahawa konsep ini menggabungkan pelbagai hidangan dan minuman di bawah satu identiti yang dikenali.
Negara-negara di seluruh dunia semakin memanfaatkan budaya makanan sebagai sebahagian daripada kedudukan ekonomi dan strategi pelancongan yang lebih luas. Rossham juga menyatakan bahawa identiti makan pelbagai budaya Malaysia mempunyai potensi yang belum diterokai, memandangkan gabungan unik pengaruh kulinari Melayu, Cina, India, Nyonya, serta Sabah dan Sarawak.
Potensi Antarabangsa
Pandangannya dibentuk oleh pengalaman bertahun-tahun di dapur profesional dan pendedahan antarabangsa yang meluas melalui pertandingan kulinari, tugasan sebagai hakim dan penglibatan gastronomi di beberapa negara, termasuk Turkiye, Indonesia, Tunisia dan Rusia. Sepanjang penglibatan itu, beliau berkata chef Malaysia secara konsisten menunjukkan keupayaan yang kukuh di peringkat antarabangsa, dengan Malaysia kerap berada di kalangan prestasi terbaik dalam pertandingan kulinari yang melibatkan negara-negara Islam.
“Makanan terbaik untuk kita promosikan di peringkat antarabangsa adalah masakan kebangsaan kita. Makanan, selepas semua, sering menjadi salah satu cara pertama orang berhubung dengan budaya dan identiti sesebuah negara,” katanya.
Pengaruh Warisan dan Tradisi Pelbagai Budaya
Bagi pelawat antarabangsa, budaya kopitiam adalah identiti Malaysia yang tersendiri, menggabungkan pengaruh warisan, tradisi pelbagai budaya dan pengalaman tempatan harian di bawah satu bumbung. Ini membolehkan pelawat menikmati makanan itu sendiri dan mengalami persekitaran sosial dan budaya yang telah membentuk identiti makanan Malaysia sejak turun-temurun.
Rossham menyokong kedudukan masakan kebangsaan yang lebih luas daripada terlalu menumpukan pada identiti makanan berasaskan negeri. Katanya, naratif pelbagai budaya yang bersatu memberikan pengiktirafan antarabangsa dan peluang penjenamaan yang lebih kukuh, serta memudahkan khalayak global memahami dan menghargai kepelbagaian kulinari Malaysia.
Malaysia telah bertahun-tahun mempromosikan hidangan individu di luar negara, tetapi konsep seperti kopitiam menawarkan potensi jangka panjang yang lebih besar kerana ia menggabungkan pelbagai elemen budaya makanan negara di bawah satu identiti yang dikenali.
“Konsep ini sangat relevan kerana ia secara semula jadi menampung tradisi kulinari yang berbeza di bawah satu bumbung, menjadikannya lebih mudah untuk memperkenalkan khalayak antarabangsa kepada kisah makanan Malaysia yang lebih luas. Makanan menyatukan orang ramai,” katanya, sambil mengingatkan bagaimana aktiviti promosi makanan sering mewujudkan peluang untuk rangkaian, pertukaran budaya dan pembinaan hubungan antara negara.
Beliau juga berhujah bahawa gastronomi tidak boleh dilihat semata-mata melalui lensa hospitaliti, kerana makanan semakin bersilang dengan pembangunan pelancongan, keusahawanan, pemeliharaan warisan, pengembangan ekosistem halal, peluang eksport dan penjenamaan negara, menjadikannya aset strategik yang melampaui meja makan.
“Dalam landskap pelancongan global yang semakin kompetitif, warisan sahaja tidak lagi mencukupi. Ia juga mesti mewujudkan nilai ekonomi dan kaitan antarabangsa. Warisan kulinari Malaysia telah bertahan melalui generasi, dibentuk oleh pelbagai pengaruh budaya dan tradisi yang diwarisi dari masa ke masa, tetapi cabaran seterusnya mungkin terletak pada menentukan bagaimana negara boleh mengantarabangsakan dan mengkomersialkan kekuatan kulinarinya tanpa kehilangan keaslian dan nilai budaya,” katanya. — Bernama
