Mahkamah Tinggi pada Jumaat (12 Jun) telah menolak cabaran yang dikemukakan oleh ibu Ipoh, M. Indira Gandhi dan 13 individu lain terhadap undang-undang negeri yang membenarkan kanak-kanak di bawah umur 18 tahun memeluk agama Islam tanpa persetujuan kedua-dua ibu bapa.
Hakim Mahkamah Rayuan Aliza Sulaiman, yang ketika itu merupakan Hakim Mahkamah Tinggi semasa kes ini dibicarakan, menyatakan bahawa kesemua 14 pihak tersebut gagal menunjukkan bahawa mereka mempunyai locus standi, iaitu kedudukan undang-undang untuk meneruskan cabaran mahkamah mereka. Hakim yang sama juga berkata bahawa mereka gagal menunjukkan bahawa mereka mempunyai "kepentingan sebenar atau tulen" dalam perkara tersebut.
Keputusan Mahkamah Rayuan dalam Kes Haris Fatillah
Dalam kes Haris Fatillah bin Mohd Ibrahim lwn Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia [2017], perayu telah membuat permohonan kepada Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia (responden) untuk mendapatkan maklumat berkaitan cadangan persempadanan semula kawasan pilihan raya Parlimen dan Negeri. Responden gagal atau cuai dalam memberikan maklumat tersebut kepada perayu.
Akibatnya, perayu memulakan tindakan di Mahkamah Tinggi melalui Saman Pemula terhadap responden. Dalam saman tersebut, perayu mendakwa bahawa beliau adalah pengundi berdaftar di kawasan parlimen Petaling Jaya Selatan (P105) dan kawasan negeri Dewan Undangan Negeri Bukit Gasing.
Perayu memohon deklarasi, antaranya: (a) hak semua orang yang terjejas untuk mendapatkan maklumat berkaitan perubahan kawasan pilihan raya; (b) maklumat tersebut merangkumi cadangan, peta, dan sebab perubahan; (c) hak untuk mendapatkan maklumat dalam bentuk yang membolehkan representasi berkesan di bawah Seksyen 5 Jadual Ketiga Belas Perlembagaan Persekutuan; dan (d) maklumat tersebut disediakan dalam bentuk digital dengan kos nominal.
Isu Locus Standi
Mahkamah Tinggi menolak saman tersebut atas alasan perayu tiada locus standi dan relief yang diminta akan memaksa responden melakukan sesuatu yang tidak diwajibkan di bawah Perlembagaan Persekutuan. Perayu merayu ke Mahkamah Rayuan, yang mengekalkan keputusan Mahkamah Tinggi.
Hakim Mahkamah Rayuan Zamani A Rahim (ketika itu) menyatakan: "Isu locus standi adalah isu ambang yang perlu diputuskan sama ada perayu boleh memulakan dan mengekalkan sebarang tindakan, sama ada perkara peribadi atau litigasi kepentingan awam."
Beliau menambah bahawa ciri terpenting penghakiman deklaratori adalah ia adalah remedi budi bicara, dan mahkamah mesti mempertimbangkan dengan teliti keadaan dan terma relief yang dipohon. Budi bicara harus digunakan "dengan berhati-hati", "dengan penuh teliti", dan "dengan amat berhati-hati".
Menurut hakim, pihak yang mencari relief deklaratori mesti terlebih dahulu menunjukkan kepada mahkamah bahawa mereka mempunyai locus standi atau kepentingan yang sah, iaitu kepentingan sebenar atau tulen.
Dalam kes Haris Fatillah, mahkamah mendapati bahawa perayu hanya mengenal pasti dirinya sebagai pengundi berdaftar tanpa menunjukkan bahawa terdapat gangguan terhadap hak awamnya yang turut mengganggu hak peribadinya atau bahawa dia mengalami kerosakan khas yang khusus kepadanya. Tiada kontroversi antara perayu dan responden, sama ada dari segi fakta atau undang-undang.
Tindakan perayu didapati cacat dan tidak mempunyai merit, dan ia merupakan percubaan untuk mendapatkan "deklarasi jam" iaitu deklarasi untuk tujuan sampingan atau dengan motif yang tidak wajar.
Penjelasan ini menunjukkan mengapa Mahkamah Tinggi menolak cabaran Indira Gandhi dan 13 yang lain. Kegagalan mereka untuk menunjukkan locus standi bermakna mereka tidak mempunyai kedudukan undang-undang untuk membawa kes tersebut ke mahkamah.
