Kebijaksanaan Seksyen 99 Kanun Prosedur Jenayah dalam Penyelesaian Pertikaian Harta
Perundangan utama Malaysia yang berkaitan dengan keadilan jenayah dan prosesnya banyak berasaskan undang-undang India. Ini termasuk Kanun Keseksaan (Pindaan-1997) (Akta 574), Akta Keterangan 1950 (Akta 56) dan Kanun Prosedur Jenayah (Pindaan-1999) (Akta 593).
Kanun Prosedur Jenayah (KPK) yang sedia ada pada dasarnya merupakan pengganti kepada Kanun Prosedur Jenayah Negeri-negeri Melayu Bersekutu (FMS) yang terpakai pada tahun 1920-an. KPK Malaysia ini berasaskan Kanun Prosedur Jenayah India 1973 (CrPC).
Rujukan kepada Undang-undang India dalam Keputusan Mahkamah
Mahkamah pada semua peringkat, pendakwa raya dan peguam bela sering merujuk dan bergantung kepada ulasan India mengenai CrPC serta keputusan mahkamah India untuk menyokong hujahan mereka mengenai undang-undang yang sepadan di Malaysia.
Contohnya boleh dilihat dalam keputusan terkini Mahkamah Persekutuan dalam kes Jusninawati bt Abdul Ghani lwn Pendakwa Raya [2020] di mana mahkamah tertinggi itu mempertimbangkan peruntukan baru Seksyen 13(1)(a) KPK yang mewajibkan orang awam memberikan maklumat tentang kesalahan yang boleh dihukum di bawah Kanun Keseksaan atau mana-mana undang-undang bertulis lain.
Untuk mencapai keputusan mengenai peruntukan baru itu, Mahkamah Persekutuan merujuk kepada peruntukan lama Seksyen 13(1)(a) yang menurut mahkamah tertinggi itu sepadan dengan Seksyen 39 CrPC. Mahkamah juga merujuk kepada sekurang-kurangnya dua keputusan India sebelum memutuskan untuk membatalkan sabitan dan hukuman tertuduh di Mahkamah Tinggi yang disahkan oleh Mahkamah Rayuan.
Peranan Seksyen 99 KPK dalam Pertikaian Harta
Rujukan kepada peruntukan sepadan CrPC tidak dapat dielakkan apabila peruntukan Malaysia dibawa ke mahkamah. Contohnya ialah Seksyen 99 KPK mengenai prosedur apabila pertikaian mengenai tanah berkemungkinan menyebabkan gangguan keamanan, yang sepadan dengan Seksyen 145 CrPC.
Peruntukan ini memberi kuasa kepada Majistret untuk menentukan pihak mana yang mempunyai pemilikan sebenar ke atas harta tak alih apabila wujud pertikaian yang boleh membawa kepada gangguan keamanan. Ulasan kepada CrPC dan keputusan mahkamah India memberitahu kita bahawa tujuan kuasa ini adalah untuk campur tangan dalam pertikaian ke atas harta tak alih bagi mencegah gangguan keamanan.
Tujuan utama adalah untuk mencegah keganasan dan mengekalkan keamanan awam. Ia bukan untuk memutuskan hak pemilikan ke atas harta tak alih – iaitu tanah.
Prosedur dan Batasan dalam Penggunaan Seksyen 99
Sebelum memulakan prosiding di bawah Seksyen 145 CrPC (yang sepadan dengan Seksyen 99 KPK), siasatan awal atau laporan awal diperlukan untuk menentukan kewujudan pertikaian dan kemungkinan gangguan keamanan. Siasatan ini membantu menentukan sama ada situasi itu memerlukan campur tangan di bawah peruntukan tersebut.
Oleh itu, prosiding di bawah Seksyen 145 tidak boleh diteruskan apabila guaman sivil mengenai harta yang sama sedang dalam proses, terutamanya jika pertikaian melibatkan hak, hakmilik atau pemilikan.
Mahkamah India telah membatalkan prosiding di bawah Seksyen 145 apabila remedi sivil lebih sesuai. Keputusan-keputusan ini menekankan tujuan dan matlamat Seksyen 145 sebagai langkah kecemasan untuk mencegah gangguan keamanan.
Kes Terkini dari India sebagai Panduan
Ini digambarkan dalam kes terkini Madhya Pradesh Nirbhay Singh lwn Sumat Prakash Jain [2025]. Dalam kes itu, pemohon, setelah menjual hartanya, cuba mengambil kesempatan daripada kelemahan teknikal untuk menghalang responden/pembeli daripada menikmati hasil jualan tersebut.
Jika pemohon berpendapat bahawa suratcara jualan yang dilaksanakan olehnya adalah tidak sah, maka dia sepatutnya memulakan prosiding di mahkamah sivil untuk pengisytiharan hakmiliknya. Tetapi dia tidak berbuat demikian dan walaupun telah menyerahkan pemilikan harta kepada responden, dia cuba melucutkan pemilikan responden secara haram.
Pemohon sebenarnya sampai ke tahap menuang minyak tanah ke atas dirinya dan mula mengugut bahawa dia akan membunuh diri. Tingkah laku ini jelas menunjukkan kemungkinan gangguan keamanan.
Oleh itu, polis betul dalam memulakan prosiding di bawah Seksyen 145. Selain itu, mahkamah berkata bahawa prosiding di bawah Seksyen 145 tidak boleh diteruskan apabila guaman sivil mengenai harta yang sama sedang dalam proses, terutamanya jika pertikaian melibatkan hak, hakmilik atau pemilikan.
Batasan Kuasa Majistret
Mahkamah India juga telah memutuskan bahawa Seksyen 145 tidak melegitimasi pemilikan penceroboh. Seorang penceroboh tidak memperoleh sebarang hak undang-undang untuk pemilikan atau pemilikan ke atas harta yang dipertikaikan semata-mata kerana dia berada dalam pemilikan sebenar harta tersebut.
Kebijaksanaan dalam Seksyen 145 CrPC nampaknya adalah ini: Dalam pertikaian harta, ketegangan boleh meningkat dengan cepat, membawa kepada kemungkinan gangguan keamanan. Di sinilah Seksyen 145 memainkan peranannya.
Begitu juga dengan Seksyen 99 KPK. Keperluan awal dan batasan, seperti yang dijelaskan di atas, terpakai.
Rujukan kepada undang-undang India dan keputusan mahkamahnya terus menjadi panduan penting dalam mentafsir dan melaksanakan peruntukan undang-undang Malaysia yang berasaskan sistem perundangan yang sama, terutamanya dalam aspek yang melibatkan penyelenggaraan keamanan awam dan penyelesaian pertikaian harta secara adil.
