Kerajaan Bangladesh telah mengemukakan cadangan untuk mengenakan hukuman mati bagi kes kehilangan paksa, berikutan siasatan rasmi yang merekodkan lebih 1,500 kes semasa pemerintahan bekas Perdana Menteri Sheikh Hasina selama 17 tahun. Cadangan ini dibuat selepas suruhanjaya yang ditubuhkan selepas kejatuhan Hasina merekodkan sekurang-kurangnya 1,569 kes kehilangan paksa sepanjang pemerintahannya, dengan 251 mangsa masih hilang dan disangka meninggal dunia.
Latar Belakang Kehilangan Paksa di Bangladesh
Sheikh Hasina, yang digulingkan dalam pemberontakan 2024, dituduh menggunakan pasukan keselamatan untuk menghancurkan perbezaan pendapat, dengan ramai yang ditahan adalah pesaing politiknya daripada Parti Nasionalis Bangladesh (BNP) dan Jamaat-e-Islami, parti Islam terbesar di negara itu. Amalan kehilangan paksa ini telah menjadi isu hak asasi manusia yang serius, dengan keluarga mangsa menuntut keadilan dan pampasan.
Perdana Menteri Tarique Rahman, yang mengetuai BNP, telah berjanji semasa pilihan raya Februari 2026 untuk menamatkan keganasan yang disokong negara yang menandakan pemerintahan Hasina. Janji ini kini diterjemahkan kepada rang undang-undang baharu yang dikenali sebagai Akta Pencegahan dan Pemulihan Kehilangan Paksa, yang perlu diluluskan oleh parlimen.
Peruntukan Utama Rang Undang-Undang
Menurut kenyataan kabinet, draf undang-undang itu telah dipersetujui pada Isnin lewat malam. Kenyataan itu menyatakan: "Jika kehilangan paksa mengakibatkan kematian.... hukuman itu boleh dilanjutkan kepada hukuman mati." Ini menunjukkan pendekatan tegas kerajaan baharu untuk menangani jenayah serius ini.
Selain hukuman mati, rang undang-undang itu juga mencadangkan agar keluarga mangsa diberi pampasan daripada harta pesalah yang disabitkan. Langkah ini bertujuan untuk memberikan sedikit kelegaan kepada mangsa yang telah menderita akibat kehilangan orang tersayang, serta bertindak sebagai penghalang kepada mereka yang mungkin terlibat dalam amalan sedemikian pada masa hadapan.
Reaksi dan Cabaran
Walaupun Hasina kini menjadi buruan yang disabitkan dalam buangan, kumpulan hak asasi manusia menunjukkan bahawa persaingan politik, penguatkuasaan undang-undang yang lemah, dan budaya impuniti terus mendorong keganasan di Bangladesh. Ini menunjukkan bahawa walaupun undang-undang baharu ini penting, pelaksanaannya mungkin menghadapi cabaran yang ketara.
Hasina, 78 tahun, masih bersembunyi di negara jiran India. Beliau telah disabitkan secara tidak hadir oleh mahkamah Dhaka atas jenayah terhadap kemanusiaan pada 2025 dan dijatuhi hukuman gantung sampai mati. Dalam temu bual dengan AFP minggu lepas, beliau menyatakan tekad untuk pulang ke tanah air tahun ini, menambah lagi ketegangan politik yang sedia ada.
Implikasi Terhadap Keadilan dan Hak Asasi Manusia
Cadangan hukuman mati ini dilihat sebagai langkah positif oleh banyak pihak, termasuk aktivis hak asasi manusia, tetapi ada juga yang mempersoalkan sama ada ia akan benar-benar dilaksanakan. Sejarah menunjukkan bahawa undang-undang yang ketat tidak semestinya membawa kepada keadilan jika sistem kehakiman dan penguatkuasaan tidak diperkukuhkan.
Kerajaan Tarique Rahman perlu memastikan bahawa undang-undang ini bukan sahaja diluluskan tetapi juga dikuatkuasakan dengan berkesan. Ini termasuk memastikan siasatan yang telus, pendakwaan yang adil, dan perlindungan untuk saksi dan mangsa. Tanpa ini, undang-undang baharu mungkin hanya menjadi dokumen tanpa makna.
Kes kehilangan paksa di Bangladesh bukanlah perkara baharu, tetapi skala dan kekejamannya semasa pemerintahan Hasina telah menarik perhatian antarabangsa. Dengan cadangan hukuman mati ini, Bangladesh menunjukkan kesungguhan untuk menangani isu ini, tetapi dunia akan memerhati sama ada ia akan diterjemahkan kepada tindakan sebenar.
