Demarkasi Pilihan Raya: Langkah Penting Pulihkan Kesaksamaan Perwakilan
Permulaan tahun ini menyaksikan komitmen positif Perdana Menteri Anwar Ibrahim untuk meluluskan empat reformasi utama melalui Parlimen. Namun, kegagalan rang undang-undang had tempoh jawatan perdana menteri mendapat sokongan majoriti dua pertiga pada Isnin lalu mengingatkan kita tentang satu lagi proses kritikal yang sedang berlangsung: penyelarasan sempadan pilihan raya.
Ketidakseimbangan Besar dalam Perwakilan Pengundi
Realiti pahit yang wujud hari ini ialah dispariti ketara dalam bilangan pengundi yang dimuatkan ke dalam kawasan parlimen. Kawasan luar bandar di Sarawak, Sabah dan sebahagian semenanjung mungkin meliputi keluasan tanah yang besar, tetapi penduduknya sering jarang berbanding kawasan bandar yang padat di negeri maju seperti Selangor.
Ketidakseimbangan berat pengundi ini menyebabkan satu undi di kawasan luar bandar kecil kadangkala bernilai tiga kali ganda berbanding undi di kawasan bandar padat – fenomena yang dikenali sebagai malapportionment atau pengagihan tidak seimbang.
Contoh Nyata Ketidakadilan Perwakilan
Dalam pilihan raya umum 2022, kita boleh lihat perbezaan ketara antara kawasan kecil dan besar:
- Jerlun dan Sik di Kedah mempunyai elektorat berdaftar antara 60,000-70,000 dengan jumlah pengundi keluar sekitar 50,000
- Jeli di Kelantan menyaksikan kemenangan Zahari Kachin dari Perikatan Nasional dengan hanya 43,732 pengundi keluar
Angka ini amat kecil berbanding kawasan Lembah Klang seperti:
- Bangi – kawasan parlimen terbesar dengan 303,430 elektorat berdaftar dan 246,795 pengundi keluar
- Kota Raja – majoriti kemenangan 73,998 undi
- Damansara – margin kemenangan 124,619 undi
Majoriti kemenangan di kawasan bandar ini sendiri lebih besar daripada jumlah keseluruhan pengundi di kawasan luar bandar kecil. Pola sama berulang di Shah Alam, Titiwangsa, Setiawangsa, Wangsa Maju, Bandar Tun Razak, Seputeh dan Ampang.
Desakan untuk Perubahan Segera
Ini bukan sekadar trivia menarik atau anekdot lucu – ini adalah manipulasi terancang yang perlu dihentikan. Pakatan Harapan dan kerajaan Madani jelas mengalami kerugian dalam nisbah undian kepada kerusi parlimen.
Parti-parti kerajaan Madani sebenarnya memperoleh hampir 70% undian dalam pilihan raya umum lepas, walaupun kadangkala bersaing sesama sendiri. Persoalan penting: Berapa lama lagi ketidakseimbangan ini boleh berterusan? Jawapannya: Ia mesti berhenti sekarang!
Proses Demarkasi dan Tanggungjawab SPR
Timbalan Menteri Undang-Undang dan Reformasi Institusi M Kulasegaran telah memaklumkan tahun lepas bahawa Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR) akan menjalankan kajian semula sempadan pilihan raya untuk negeri-negeri semenanjung selepas tamat tempoh lapan tahun semasa. Tempoh itu berakhir bulan ini, pada Mac 2026.
SPR bertanggungjawab menyemak semula demarkasi sempadan pilihan raya persekutuan dan negeri mengikut Fasal 2 Perkara 113 Perlembagaan Persekutuan, serta prinsip dan prosedur yang digariskan dalam Bahagian 1 dan 2 Jadual Ke-13.
Prinsip Utama dalam Demarkasi
Prinsip demarkasi termasuk memastikan keseimbangan antara:
- Bilangan pengundi
- Kecekapan pentadbiran pilihan raya
- Kemudahan pengundi
- Pengekalan hubungan komuniti setempat
SPR juga mengambil kira elemen pentadbiran, kepadatan dan pertumbuhan pengundi, geografi dan topografi kawasan, ruang pembangunan sedia ada, kemudahan infrastruktur serta akses rakyat kepada perkhidmatan wakil rakyat.
Ini amat relevan di bahagian Sarawak seperti Hulu Rajang dan Baram di mana satu kawasan parlimen lebih besar daripada kebanyakan negeri di semenanjung.
Peluang untuk Keadilan Pemulihan dan Perwakilan
Lebih daripada segala-galanya, SPR perlu menghadapi hakikat bahawa mereka memainkan peranan dalam menginstitusikan dispariti. Kini, buat kali pertama, kita mempunyai peluang untuk keadilan pemulihan dan perwakilan yang sebenar.
Proses demarkasi sempadan pilihan raya bukan sekadar latihan teknikal – ia adalah asas kepada demokrasi yang berfungsi dengan adil. Setiap undi harus mempunyai nilai yang setara, dan setiap rakyat harus merasakan wakil mereka benar-benar mewakili kepentingan mereka.
Masa untuk perubahan telah tiba. Demarkasi sempadan pilihan raya yang adil dan telus bukan pilihan – ia adalah keperluan demokrasi yang tidak boleh ditangguhkan lagi.
