Semakan Sempadan Pilihan Raya: Langkah Penting Pulihkan Kesaksamaan Demokrasi
Permulaan tahun 2026 menyaksikan komitmen positif daripada Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim untuk meluluskan empat pembaharuan utama melalui Parlimen. Namun, kegagalan Rang Undang-Undang Had Tempoh Perdana Menteri memperlihatkan cabaran sebenar dalam proses pembaharuan.
Pada masa yang sama, Malaysia sedang melalui latihan penting iaitu semakan sempadan pilihan raya yang kritikal. Realiti yang perlu dihadapi ialah wujudnya ketidakseimbangan besar dari segi bilangan pengundi yang dimuatkan ke dalam kawasan parlimen.
Ketidakseimbangan Pengundi yang Membimbangkan
Kawasan luar bandar di Sarawak, Sabah dan beberapa bahagian semenanjung mempunyai keluasan tanah yang besar tetapi penduduk yang jarang. Sebaliknya, kawasan parlimen di negeri maju seperti Selangor mempunyai keluasan kecil tetapi padat dengan penduduk.
Ketidakseimbangan ini mencipta fenomena malapportionment di mana satu undi di kawasan luar bandar kecil kadangkala bernilai tiga kali ganda berbanding undi di kawasan bandar yang padat penduduk.
Contoh jelas boleh dilihat dalam Pilihan Raya Umum 2022. Kawasan seperti Jerlun dan Sik di Kedah mempunyai pengundi berdaftar antara 60,000 hingga 70,000 dengan jumlah pengundi keluar hanya melebihi 50,000 orang.
Di Jeli, Kelantan, kemenangan dicapai dengan jumlah pengundi keluar serendah 43,732. Angka ini amat berbeza dengan kawasan di Lembah Klang seperti Bangi, Kota Raja, Damansara dan Petaling Jaya.
Perbandingan yang Mengejutkan
Bangi merupakan kawasan parlimen terbesar di negara ini dengan 303,430 pengundi berdaftar dan 246,795 pengundi keluar. Kemenangan DAP dengan majoriti 69,701 undi sahaja sudah melebihi jumlah keseluruhan pengundi di kawasan kecil.
Di Kota Raja, majoriti kemenangan mencapai 73,998 undi. Petaling Jaya menyaksikan kemenangan dengan 50,575 undi manakala Damansara mencatatkan majoriti luar biasa sebanyak 124,619 undi.
Corak yang sama berulang di kawasan bandar lain termasuk Shah Alam, Titiwangsa, Setiawangsa, Wangsa Maju, Bandar Tun Razak, Seputeh dan Ampang.
Implikasi kepada Demokrasi
Ketidakseimbangan ini bukan sekadar trivia menarik tetapi manipulasi terancam yang perlu dihentikan. Pakatan Harapan dan kerajaan Madani mengalami kerugian besar dalam nisbah undi kepada kerusi parlimen.
Parti-parti kerajaan Madani memperoleh hampir 70 peratus undi dalam pilihan raya umum lalu, walaupun kadangkala bersaing antara satu sama lain. Persoalan penting ialah berapa lama lagi ketidakseimbangan ini boleh berterusan?
Peranan Suruhanjaya Pilihan Raya
Timbalan Menteri M. Kulasegaran memaklumkan tahun lalu bahawa Suruhanjaya Pilihan Raya akan menjalankan semakan sempadan untuk negeri-negeri di semenanjung selepas tamat tempoh lapan tahun semasa.
Tempoh ini tamat pada Mac 2026. Suruhanjaya Pilihan Raya bertanggungjawab mengkaji semula sempadan pilihan raya persekutuan dan negeri mengikut Fasal 2 Perkara 113 Perlembagaan Persekutuan serta prinsip dan prosedur dalam Jadual Ke-13.
Prinsip penentuan sempadan termasuk memastikan keseimbangan bilangan pengundi, kecekapan pentadbiran pilihan raya, kemudahan pengundi dan mengekalkan hubungan komuniti setempat.
Faktor Tambahan yang Dipertimbangkan
Suruhanjaya Pilihan Raya juga akan mengambil kira elemen pentadbiran, kepadatan dan pertumbuhan pengundi, geografi dan topografi kawasan, ruang pembangunan yang tersedia, kemudahan infrastruktur dan akses rakyat kepada perkhidmatan wakil rakyat.
Ini amat relevan di bahagian Sarawak seperti Hulu Rajang dan Baram di mana satu kawasan parlimen lebih besar daripada kebanyakan negeri di Semenanjung Malaysia.
Lebih penting, Suruhanjaya Pilihan Raya perlu menghadapi hakikat bahawa mereka memainkan peranan dalam menginstitusikan ketidakseimbangan. Kini, buat pertama kali, kita mempunyai peluang untuk keadilan pemulihan dan perwakilan.
Semakan sempadan pilihan raya yang adil bukan sekadar proses teknikal tetapi langkah penting memulihkan kesaksamaan demokrasi dan keadilan perwakilan untuk semua rakyat Malaysia.
