Kerajaan Tegaskan Kelulusan Lesen 10 Tahun Lynas Bukan Pengkhianatan
Menteri Sains, Teknologi dan Inovasi (Mosti) Datuk Chang Lih Kang menegaskan bahawa kelulusan kerajaan untuk pembaharuan lesen operasi 10 tahun Lynas Malaysia bukanlah satu tindakan pengkhianatan terhadap rakyat Malaysia. Beliau menekankan bahawa pembaharuan lesen tersebut datang dengan pendirian teguh bahawa tiada lagi Fasiliti Pelupusan Kekal (PDF) baharu akan dibina di Malaysia pada masa hadapan.
Syarat Ketat Dalam Pembaharuan Lesen
"Ini bukanlah satu pengkhianatan. Apa yang kami secara konsisten bantah ialah pengumpulan berterusan sisa radioaktif di Malaysia, dan kami telah mengambil pendirian tegas bahawa tidak akan ada PDF pada masa depan," jelas Chang dalam sidang media di Bangunan Parlimen hari ini.
Beliau menyatakan bahawa pengeluaran sisa WLP (Water Leach Purification) akan dihentikan selepas lima tahun pertama, iaitu sehingga tahun 2031. Mana-mana sisa WLP yang dihasilkan sebelum atau dalam tempoh lima tahun ini mesti dineutralkan secara mandatori menjadi sisa yang tidak lagi radioaktif, atau diuruskan di bawah program rawatan barium.
Komitmen Kerajaan dan Pelabur Asing
Chang meyakinkan bahawa apa yang telah ditetapkan kerajaan dalam pembaharuan lesen adalah baik dan matlamat tersebut boleh dicapai menjelang 2031. Beliau menambah bahawa ini mencerminkan komitmen kerajaan kepada rakyat, dan pada masa yang sama kepada pelabur asing, bahawa selagi mereka mematuhi syarat-syarat yang ditetapkan dalam lesen mereka, mereka akan dibenarkan untuk terus beroperasi.
"Kelulusan ini diberikan selepas menjalani penilaian teknikal, pemantauan pematuhan dengan keperluan undang-undang dan pertimbangan kepentingan strategik negara serta komitmen yang diberikan oleh Lynas," jelas Chang.
Pengurusan Sisa Radioaktif Sedia Ada
Ketika ditanya mengenai sisa radioaktif semasa, Chang berkata ini akan disimpan dalam PDF yang akan siap menjelang akhir tahun 2026, dengan penyiapan kini pada 75 peratus. "Sisa WLP sebelumnya ini akan disimpan dalam PDF, tetapi tidak akan ada PDF baharu," tegasnya.
Beliau juga menyentuh mengenai reaksi terhadap pengumuman Lynas Rare Earths Ltd mengenai pembaharuan yang datang sebelum kenyataan rasmi kerajaan Malaysia. "Lynas sebagai syarikat tersenarai awam mempunyai obligasi untuk mengisytiharkan kepada pengawal selia mereka. Kebetulan pasaran mereka bermula pada pukul 6 pagi waktu Malaysia," jelas Chang.
Pematuhan dengan Akta 304
Chang menekankan bahawa kelulusan dibuat dengan kedudukan yang jelas — tidak akan ada pembinaan lanjut mana-mana PDF baharu pada masa hadapan untuk sisa WLP yang melebihi had kawalan di bawah Akta 304.
"Selepas tempoh lima tahun pertama, pengeluaran sisa radioaktif mesti dihentikan sepenuhnya. Mana-mana sisa radioaktif yang dihasilkan dalam tempoh tersebut mesti dineutralkan dengan mengekstrak torium atau melalui kaedah rawatan lain yang diluluskan ke tahap di bawah 1 Bq per gram," kata Chang.
"Ini bermakna tidak akan ada pengumpulan berterusan sisa radioaktif selepas tempoh lima tahun tersebut," tambahnya. Beliau menegaskan bahawa ini selaras dengan komitmen kerajaan untuk memastikan tidak akan ada peningkatan berterusan sisa radioaktif di Malaysia.
Latar Belakang Perundangan
Akta 304 merujuk kepada Akta Pelesenan Tenaga Atom 1984 yang mengawal selia penggunaan tenaga atom; pengendalian, penyimpanan, pengangkutan dan pelupusan bahan radioaktif; perlindungan sinaran dan piawaian keselamatan; pelesenan kemudahan dan pengendali yang berurusan dengan bahan radioaktif.
Akta ini, yang dikuatkuasakan di bawah Mosti, dalam konteks sisa radioaktif seperti sisa WLP, menetapkan had kawalan dan keperluan keselamatan yang mesti dipatuhi oleh syarikat ketika menghasilkan, merawat, menyimpan atau melupuskan bahan radioaktif di Malaysia.
Lebih awal hari ini, Lynas Rare Earths Ltd dalam satu kenyataan mengumumkan bahawa Jabatan Tenaga Atom Malaysia telah mengesahkan bahawa lesen operasi syarikat untuk Lynas Malaysia telah diperbaharui untuk tempoh 10 tahun lagi, berkuat kuasa 3 Mac 2026. Syarikat itu telah menyambut baik lanjutan tersebut dan mengucapkan terima kasih kepada kerajaan.
