Pengundi Johor lebih banyak membincangkan e-Invois, TAR UMT, PAS dan prestasi kerajaan negeri berbanding ceramah politik. Tiada gelombang biru kelihatan ketika MCA dan MIC turun berkempen. Malah, di kawasan majoriti Cina dan India, tiada sambutan luar biasa atau kelompok besar pengundi yang mengikuti calon. Tiada juga petanda jelas dua parti komponen Barisan Nasional (BN) itu akan mencatat kemenangan besar di Johor Bahru dan kawasan sekitarnya.
Perbualan di kedai kopi lebih mempengaruhi
Namun, selepas lebih dua minggu mengikuti kempen, jelas perbualan sebenar yang mempengaruhi pilihan raya bukan semestinya berlaku di pentas ceramah atau ketika calon turun padang. Sebaliknya, ia berlaku di kedai kopi. Antara isu paling kerap dibincangkan ialah pelaksanaan e-Invois, kedudukan Universiti Pengurusan dan Teknologi Tunku Abdul Rahman (TAR UMT) serta kemungkinan kerjasama BN dan PAS di Johor. Sentimen itu akhirnya diterjemahkan melalui keputusan pilihan raya apabila BN memenangi 48 daripada 56 kerusi DUN, termasuk lapan oleh MCA dan empat MIC.
Prestasi kerajaan negeri dipuji
Dalam hampir setiap perbualan, peniaga Cina dan India berpandangan Menteri Besar Onn Hafiz Ghazi secara umumnya berjaya melaksanakan janji dibuat selepas PRN lalu. Mereka juga berulang kali menyuarakan penghargaan terhadap peruntukan kerajaan negeri untuk masyarakat Cina dan India menerusi Yayasan Sultanah Fatimah dan Yayasan Sultanah Rogayah. Ramai berpendapat bantuan itu memberi kesan besar dalam memenuhi keperluan kebajikan, pendidikan dan komuniti.
Keyakinan terhadap ekonomi Johor
Selain isu berkaitan masyarakat, pengundi turut bercakap dengan penuh keyakinan mengenai prospek ekonomi Johor. Mereka merujuk kemasukan pelaburan baharu, peluasan kawasan perindustrian, pembangunan pusat data dan Zon Ekonomi Khas Johor-Singapura. Bagi mereka, Johor akhirnya berada di landasan untuk merealisasikan sasaran menjadi negeri maju menjelang 2030. Keyakinan itu juga mungkin menjelaskan mengapa ceramah Perdana Menteri Anwar Ibrahim menarik antara jumlah hadirin terbesar sepanjang tempoh kempen. Sebaik sahaja Anwar keluar dari kenderaannya, penyokong bergegas menghampiri beliau sambil memegang telefon bimbit. Laungan ‘I love you, Anwar!’ turut kedengaran ketika orang ramai cuba mengambil gambar sebelum beliau sempat naik ke pentas.
Sambutan terhadap Anwar tidak diterjemahkan kepada undi PH
Namun, sambutan terhadap Anwar tidak semestinya diterjemahkan kepada sokongan kepada calon Pakatan Harapan (PH). Antara isu yang mungkin paling disalah faham sepanjang kempen ialah e-Invois. Ramai peniaga sebenarnya tidak menolak dasar itu, tetapi bimbang terhadap tambahan proses pematuhan ketika kos operasi sedang tinggi dan ketidaktentuan ekonomi terus menjejaskan keyakinan mereka. Isu TAR UMT pula lebih mendalam daripada soal politik. Bagi banyak keluarga Cina, institusi itu melambangkan usaha masyarakat selama beberapa dekad untuk menyediakan pendidikan tinggi pada kos berpatutan. Ibu bapa hanya mahukan jaminan bahawa institusi yang dibangunkan melalui sokongan masyarakat dan memberi peluang kepada rakyat pelbagai kaum itu akan terus menerima bantuan yang diperlukan. Jika ada satu isu yang menyatukan pengundi Cina tanpa mengira fahaman politik, ia adalah pendidikan. Seperti yang dikatakan sebahagian daripada mereka, kerajaan boleh datang dan pergi, tetapi pendidikan kekal.
Pendekatan MIC dan isu kerjasama dengan PAS
Bagi pengundi India, perjalanan kempen agak berbeza. Pemimpin MIC berulang kali mengetengahkan usaha akar umbi yang dijalankan sepanjang tiga tahun lalu. Mesej mereka mudah: sesiapa sahaja yang datang meminta bantuan akan dibantu, tidak kira sama ada mereka menyokong BN, PH atau parti lain. Pendekatan itu tidak begitu menonjol, tetapi memberi kesan kepada pengundi. Satu lagi isu yang sering dibangkitkan ketika calon turun padang ialah kekeliruan mengenai sempadan tanggungjawab antara kerajaan negeri dan kerajaan persekutuan. Bagi ramai pengundi bukan Melayu, jaminan penting diberikan apabila Onn Hafiz menolak sebarang kerjasama dengan PAS. Kenyataan itu menghapuskan ketidakpastian pada saat akhir yang berlarutan sepanjang kempen. Ramai pengundi Cina dan India melihat Johor sebagai negeri sederhana dan mahu keadaan itu dikekalkan.
Pengundi menilai secara berbeza
Jika dilihat semula, sebahagian besar mereka yang hadir beramai-ramai untuk mendengar ceramah Anwar di Johor Bahru mungkin tidak mengubah keputusan mengenai siapa akan dipilih pada PRN. Mereka masih boleh menjadi ahli atau penyokong DAP, mengiktiraf usaha Onn Hafiz memacu pembangunan Johor, dan pada masa sama mendengar Anwar kerana beliau ialah perdana menteri yang menerangkan rancangan kerajaan persekutuan. Bagi mereka, pendirian itu tidak bercanggah. Mereka menilai kerajaan negeri berdasarkan prestasi, kerajaan persekutuan berdasarkan kepimpinan dan dasar negara, serta parti politik berdasarkan siapa yang dianggap paling mampu mewakili kepentingan mereka. Keputusan PRN Johor menunjukkan BN masih menjadi pilihan utama pengundi.
