Ketidaktentuan global yang mengganggu bekalan minyak memberi alasan yang lebih kukuh untuk Sabah, Sarawak dan Semenanjung berkongsi tanggungjawab dalam memastikan bekalan bahan api Malaysia kekal selamat, kata penganalisis.
Krisis bekalan dan subsidi diesel
Walaupun aliran minyak melalui Selat Hormuz mula pulih, penghantaran dari Timur Tengah masih belum kembali ke tahap pra-konflik, menyebabkan bekalan tidak menentu dan meningkatkan risiko harga. Pensyarah Universiti Malaya, Awang Azman Pawi, berkata konflik di Asia Barat telah meningkatkan tekanan ke atas bekalan bahan api Malaysia, menjadikan subsidi menyeluruh yang berpanjangan semakin tidak mampan.
Beliau berkata penyasaran semula subsidi harus dilihat sebagai ujian solidariti nasional dan "federalisme matang", bukan sekadar pelarasan harga bahan api. "Penyasaran semula subsidi diesel mencerminkan keupayaan pemimpin dari Sabah, Sarawak dan Semenanjung untuk berkongsi tanggungjawab dalam melaksanakan langkah yang tidak popular tetapi perlu untuk melindungi kewangan awam dan membendung ketirisan," katanya kepada FMT.
Kerjasama dua hala
Awang Azman berkata penyertaan Sabah dan Sarawak tidak harus dilihat sebagai kedua-dua negeri itu dipaksa mengamalkan model yang berpusatkan Semenanjung. Sebaliknya, ia menunjukkan kesediaan mereka untuk bekerjasama dengan Putrajaya menangani cabaran negara pada masa sumber perlu dilindungi daripada penyeludupan dan penyalahgunaan.
Bagaimanapun, katanya, kerjasama sebegini mesti bersifat timbal balik. "Solidariti tidak bermakna menyerah kepentingan negeri kepada kerajaan persekutuan. Ia mesti dibina atas rundingan, bukti dan pengiktirafan terhadap keperluan unik setiap rantau," katanya.
Pelaksanaan subsidi diesel
Mulai 1 Julai, penerima yang layak akan menerima sehingga 200 liter diesel bersubsidi setiap bulan pada harga RM2.10 seliter melalui MyKad. Pemilik trak pikap dan jip terpilih juga boleh memohon tambahan 100 liter. Skim diesel bersubsidi juga telah diperluaskan kepada kira-kira 70,000 kenderaan komersial di Sabah dan Sarawak, serta pengendali bot sungai dan pemilik penjana di kawasan pedalaman.
Timbalan Ketua Menteri Sabah, Masidi Manjun, berkata kerajaan persekutuan mengambil kira keadaan geografi dan sosioekonomi, corak penggunaan, dan kebergantungan komuniti luar bandar terhadap kenderaan pacuan empat roda. Beliau juga berkata mekanisme itu boleh diselaraskan jika keadaan khusus Sabah memerlukan perubahan.
Komitmen negeri
Pensyarah Universiti Teknologi Mara, Tony Paridi Bagang, berkata sokongan kerajaan Sabah dan Sarawak mencerminkan komitmen mereka untuk menangani ketirisan subsidi melalui rundingan yang menghormati hak dan kepentingan negeri sambil membenarkan pelarasan dasar. Beliau berkata kerajaan negeri mesti terus memantau kesan ke atas komuniti luar bandar dan pedalaman serta mencari penambahbaikan jika isu pelaksanaan timbul.
Awang Azman berkata matlamat nasional boleh dicapai tanpa mengenakan pendekatan satu saiz untuk semua di seluruh negara. "Solidariti sebenar dicapai apabila Sabah, Sarawak dan Semenanjung bersama-sama memikul cabaran negara sementara Putrajaya terus mendengar dan menyesuaikan pelaksanaan mengikut keperluan tempatan," katanya.
Beliau menambah bahawa orang ramai akan lebih bersedia menerima keputusan sukar jika pemimpin dapat menunjukkan dengan jelas manfaat, perlindungan dan hasil nyata daripada rundingan tersebut.
