PAS dilihat mengamalkan strategi dua serampang dengan mengekalkan saluran komunikasi bersama Bersatu terbuka, walaupun beberapa pemimpin berusaha memelihara hubungan selepas penamatan rasmi kerjasama politik mereka, kata seorang penganalisis.
PAS jaga imej di mata penyokong
Naib presiden The Asia Group, Asrul Sani, berkata desakan timbalan presiden PAS, Tuan Ibrahim Tuan Man, bahawa hubungan dengan Bersatu belum terputus sepenuhnya tidak boleh ditafsir sebagai perbezaan pendapat dalam parti Islam itu. Sebaliknya, katanya kepada FMT, ia memberi isyarat kebimbangan terhadap imej dan akibat keputusan PAS.
“Ini kurang tentang membatalkan keputusan dan lebih kepada menguruskan kesan politiknya. Bahasanya meyakinkan ekosistem politik Melayu yang lebih luas bahawa PAS masih pembina gabungan.
“Pilihan raya akan datang akan dibentuk oleh pembinaan gabungan, rundingan kerusi, dan penyelarasan pasca pilihan raya, jadi PAS mempunyai kepentingan untuk mengelakkan perpecahan sepenuhnya dengan Bersatu walaupun kerjasama rasmi mereka berakhir,” tambahnya.
Sebaliknya, Asrul berkata sesetengah pemimpin PAS — seperti ketua penerangan Ahmad Fadhli Shaari, yang mengisytiharkan bahawa kepercayaan antara PAS dan Bersatu telah rosak — mewakili garis keras dalam parti Islam itu. “Tetapi itu tidak bermakna Tuan Ibrahim terpencil. Ini adalah dua sisi strategi yang sama: menunjukkan ketegasan kepada penyokong sambil mengekalkan saluran politik terbuka.”
Keputusan PAS dan reaksi
Pada hari Isnin, PAS menamatkan kerjasamanya dengan Bersatu, dengan mengatakan ia berminat untuk meneroka pakatan politik baharu sebagai persediaan menghadapi pilihan raya akan datang, dengan matlamat menyatukan ummah. Dua hari kemudian, Tuan Ibrahim berkata keputusan PAS bertujuan memberi ruang kepada kedua-dua parti untuk menentukan hala tuju masing-masing tanpa terikat antara satu sama lain. Beliau berkata hubungan itu tidak boleh diputuskan, merayu agar kedua-dua parti kekal bersatu demi ummah.
Pragmatisme tentukan langkah masa depan
Azeem Fazwan Ahmad Farouk dari Universiti Sains Malaysia berkata pemimpin PAS seperti Tuan Ibrahim mungkin percaya bahawa gabungan besar parti Melayu-Islam akan menjadi pakatan yang lebih hebat dalam menghadapi pilihan raya. Beliau berkata ini mungkin sebab Tuan Ibrahim mahu mengekalkan hubungan dengan parti yang sealiran, manakala presiden PAS Abdul Hadi Awang nampaknya lebih memihak kepada puak bekas timbalan presiden Bersatu Hamzah Zainudin berbanding Bersatu sendiri.
Namun begitu, Azeem menjangkakan pengiraan politik pragmatik akan mengatasi keutamaan peribadi dan sentimental apabila PAS bersiap sedia untuk pilihan raya umum. “Objektif utama PAS adalah mengekalkan kerusi parlimen dan negeri sedia ada sambil meluaskan pengaruhnya dalam pilihan raya umum akan datang. Mana-mana pakatan yang dapat memaksimumkan prospek itu secara semula jadi akan menjadi pilihan utama.
“Dalam erti kata itu, keputusan PAS mungkin dipandu kurang oleh personaliti dan lebih oleh penilaian pragmatik tentang gabungan mana yang menawarkan laluan terbaik untuk mencapai matlamat pilihan raya jangka panjangnya,” katanya.
Asrul berkata PAS, yang memegang jawatan pengerusi Perikatan Nasional melalui naib presiden parti Ahmad Samsuri Mokhtar, juga perlu menguruskan ekosistem pembangkang yang lebih luas. Walaupun PAS lebih kuat dari segi pilihan raya berbanding Bersatu kerana jentera yang terlatih dan luas, katanya perceraian yang tidak kemas antara kedua-dua parti berisiko memecahkan pengundi pembangkang Melayu, memberi manfaat kepada Pakatan Harapan dan Barisan Nasional.
“PAS mahu beberapa laluan terbuka: bekerja dengan pemimpin Bersatu terpilih, melibatkan puak Hamzah, membina konsensus Melayu-Islam yang lebih luas, atau bahkan meneroka persefahaman dengan Umno selepas pilihan raya.” Presiden Umno Ahmad Zahid Hamidi telah berkata bahawa Umno tidak berniat untuk menghidupkan semula pakatan Muafakat Nasional dengan PAS, dengan menambah bahawa parti teras BN itu telah “menutup buku mengenainya”.
