Bersatu mungkin perlu melakukan transformasi identiti, membina jentera akar umbi sendiri, dan mempertimbangkan penjajaran politik baharu untuk kekal relevan selepas PAS menamatkan kerjasama politik dengan parti itu, kata penganalisis.
Ketiadaan identiti politik jelas
Awang Azman Pawi dari Universiti Malaya berkata perpecahan itu mendedahkan masalah terbesar Bersatu: ketiadaan identiti politik yang jelas. "Bersatu mesti membina semula naratifnya. Ia tidak boleh sekadar anti-DAP, bayangan Muhyiddin, atau kenderaan untuk bekas ahli Umno," katanya kepada FMT. "Ia perlu tampil sebagai parti Melayu pragmatik yang fokus kepada ekonomi rakyat, kos sara hidup, integriti dan tadbir urus."
PAS secara rasmi memutuskan hubungan politik dengan Bersatu pada 8 Jun, dengan mengatakan ia mahu meneroka pengaturan pilihan raya baru yang memproyeksikan perpaduan Muslim menjelang pilihan raya negeri dan pilihan raya umum ke-16. Bagaimanapun, parti Islam itu tidak menarik diri secara rasmi daripada Perikatan Nasional, gabungan pembangkang yang diterajui kedua-dua parti.
Kelemahan struktur Bersatu
Sejak PN dibentuk pada 2020, PAS menyediakan jentera akar umbi, rangkaian agama dan pangkalan sokongan setia, membantu gabungan itu menembusi kawasan majoriti Melayu, manakala Bersatu menyumbang kepimpinan peringkat nasional, dengan presiden parti Muhyiddin Yassin berkhidmat sebagai perdana menteri kelapan.
Awang Azman mengakui Bersatu mempunyai keterlihatan kepimpinan tetapi cabarannya terletak pada bidang utama lain. "Bersatu masih mempunyai nama besar seperti Muhyiddin dan beberapa pemimpin negeri. Tetapi masalah utamanya ialah jentera akar umbi, identiti politik dan keupayaan untuk menang tanpa gelombang PAS," katanya. Beliau menambah bahawa pemergian PAS melucutkan banyak struktur organisasi yang sebelum ini menyokong kekuatan elektoral PN.
"Tanpa PAS, Bersatu kehilangan banyak jentera ceramah, pusat operasi, rangkaian usrah, petugas pilihan raya dan pengaruh agama akar umbi," katanya.
Pilihan strategik Bersatu
Mazlan Ali dari Universiti Teknologi Malaysia berkata pilihan jangka pendek paling realistik Bersatu adalah kekal dalam PN, tetapi parti itu perlu menjenama semula akhirnya. "Ia boleh pergi solo atau berbincang kerjasama dengan PH," katanya kepada FMT. Mazlan memberi amaran terhadap laluan solo, memberi amaran perpecahan undi Melayu akan menyebabkan Bersatu, Gerakan dan MIPP tidak mempunyai kekuatan gabungan yang cukup untuk memenangi kerusi.
Beliau berkata sebarang kerjasama dengan Pakatan Harapan tidak harus dianggap mustahil, dengan menyatakan politik Malaysia telah berulang kali menghasilkan pakatan yang tidak mungkin — daripada kerjasama PAS dengan DAP di bawah Pakatan Rakyat kepada pembentukan kerajaan perpaduan PH-BN selepas PRU15.
Azmi Hassan dari Akademi Nusantara berkata keutamaan segera Bersatu adalah kekal dalam PN, idealnya dengan Muhyiddin terus sebagai pengerusi gabungan. Bagaimanapun, beliau memberi amaran bahawa ini sahaja tidak mencukupi. "Mereka boleh bekerjasama dengan PH untuk mendapatkan sokongan Melayu. Mereka memerlukan strategi ini untuk terus hidup dalam senario nasional," katanya.
