Sejak pilihan raya penting 2008, PAS memegang kedudukan penting dalam menentukan sama ada kuasa pembangkang dapat bersatu mencabar dominasi Barisan Nasional atau sama ada perpecahan politik akan menguntungkan pihak yang memerintah. Pilihan strategik PAS telah mempengaruhi bukan sahaja keputusan pilihan raya tetapi juga kestabilan sistem politik Malaysia secara lebih luas.
Kerjasama dalam Pakatan Rakyat (2008-2013)
Pada tahun 2008, PAS bekerja rapat dengan PKR dan DAP di bawah rangka kerja Pakatan Rakyat yang longgar. Kerjasama yang belum pernah terjadi sebelumnya antara parti Melayu-Islam, pelbagai kaum dan pro-reformasi telah menafikan majoriti dua pertiga parlimen Barisan Nasional buat kali pertama sejak 1969. Kesediaan PAS untuk berkompromi mengenai perbezaan ideologi adalah penting untuk kejayaan tersebut.
Formula yang sama sebahagian besarnya bertahan pada tahun 2013. Walaupun Pakatan Rakyat memenangi undi popular, ia gagal membentuk kerajaan persekutuan kerana sempadan kawasan dan sistem undi terbanyak. Namun, PAS kekal sebagai komponen penting dalam pakatan pembangkang, membantu menyatukan sokongan di kawasan bandar dan luar bandar.
Perpecahan dan Pilihan Raya 2018
Hubungan retak selepas 2015 berikutan perselisihan mengenai pelaksanaan undang-undang hudud dan visi pentadbiran yang berbeza. Pembubaran Pakatan Rakyat secara asasnya mengubah landskap politik Malaysia. Menjelang pilihan raya umum 2018, PAS bertanding secara bebas. Namun, parti itu terus mendapat sokongan Melayu-Islam yang signifikan, manakala Pakatan Harapan berjaya memenangi Putrajaya melalui gabungan berbeza yang merangkumi Bersatu.
Walaupun PAS tidak lagi berada dalam gabungan, kekuatan pilihan rayanya kekal sebagai faktor penentu dalam cara undi diagihkan antara blok yang bersaing. Menurut penganalisis politik, pengaruh PAS tidak boleh dipandang remeh dalam menentukan keputusan pilihan raya.
Pilihan Raya 2022 dan Pembentukan Kerajaan Perpaduan
Pilihan raya umum 2022 sekali lagi menekankan kepentingan PAS. Sebagai komponen dominan Perikatan Nasional, PAS muncul sebagai parti politik tunggal terbesar di Parlimen mengikut jumlah kerusi. Tiada gabungan yang memperoleh majoriti mutlak, menjadikan pembentukan gabungan tidak dapat dielakkan. Akhirnya, Pakatan Harapan membentuk Kerajaan Perpaduan bersama Barisan Nasional dan parti dari Sabah dan Sarawak, tetapi berat pilihan raya PAS secara asasnya membentuk rundingan dan komposisi pembangkang.
Menurut Profesor Phar Kim Beng, pengarah di Institut Pengajian ASEAN dan Antarabangsa, Universiti Islam Antarabangsa Malaysia, "PAS telah berulang kali menunjukkan bahawa ia memiliki jangkauan organisasi dan pengaruh pilihan raya untuk menentukan sama ada politik Malaysia menjadi lebih kolaboratif atau lebih terpolarisasi."
Pelajaran untuk Masa Depan
Episod ini menggambarkan pengajaran yang lebih luas. PAS telah menunjukkan bahawa ia memiliki jangkauan organisasi dan pengaruh pilihan raya untuk menentukan sama ada politik Malaysia menjadi lebih kolaboratif atau lebih terpolarisasi. Apabila pelakon politik utama dapat bekerjasama walaupun terdapat perbezaan ideologi, Malaysia secara amnya mengalami kestabilan politik yang lebih besar. Sebaliknya, apabila persaingan politik ditakrifkan oleh identiti yang saling eksklusif, tadbir urus menjadi lebih sukar.
Ini tidak bermakna mana-mana parti harus menundukkan prinsipnya. Sebaliknya, ia menonjolkan realiti politik gabungan dalam masyarakat majmuk. Tadbir urus yang berjaya di Malaysia memerlukan kompromi, penghormatan terhadap perlembagaan dan kesediaan untuk bekerja merentasi perpecahan politik dan komuniti.
Semasa Malaysia terus berkembang, pengundi mungkin ingin menilai bukan sahaja parti mana yang mendapat kerusi terbanyak, tetapi juga pengaturan politik mana yang paling mampu menyediakan tadbir urus stabil, mengekalkan pertumbuhan ekonomi, mengukuhkan institusi perlembagaan dan memelihara perpaduan negara.
