Menteri Luar Negeri, Datuk Seri Mohamad Hasan, memberi amaran bahawa Malaysia perlu menilai semula kehadiran rasmi Pesuruhjaya Tinggi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu untuk Pelarian (UNHCR) di negara ini jika agensi tersebut terus enggan bekerjasama dalam pengurusan pelarian.
Amaran keras kepada UNHCR
Beliau menegaskan bahawa saringan ketat mesti menjadi prasyarat sebelum sebarang kad pelarian UNHCR dikeluarkan. Ketika ini, kekurangan koordinasi telah menjadikan Malaysia sebagai 'magnet' kepada pencari suaka, lapor NST.
“Jika mereka tidak mahu bekerjasama, maka sudah tiba masanya kita mempertimbangkan semula kehadiran UNHCR di negara ini. Itu pandangan saya, supaya kita tidak terus dibebani,” kata Mohamad selepas memeriksa pengundian awal pilihan raya Negeri Sembilan di Pangkalan Udara Sendayan semalam.
Kelemahan sistem semasa
Menteri itu menonjolkan kelemahan kritikal dalam proses semasa: keupayaan pemohon untuk menghantar permohonan secara dalam talian semasa masih di Myanmar dan hanya mengambil kad mereka apabila tiba di Malaysia. Beliau berhujah bahawa ini memintas saringan keselamatan yang sewajarnya dan meninggalkan negara terdedah kepada risiko.
“Kita mesti mempunyai perjanjian antarabangsa yang menyatakan apa yang boleh dan tidak boleh mereka lakukan. Pada masa ini, nampaknya tiada apa-apa. Mereka tidak mempunyai prosedur operasi standard,” tambahnya, sambil menegaskan bahawa Kementerian Dalam Negeri kini memperketatkan pengawasan untuk memastikan setiap pemohon disaring secara menyeluruh sebelum kelulusan.
Pandangan berbeza tentang peranan UNHCR
Bagaimanapun, pendirian tegas ini mencetuskan perdebatan tentang kekosongan sistem yang diisi oleh UNHCR ketika ini. Wan Mimi Zarina Wan Azmin, bekas ketua pendidikan UNHCR dan kini Ketua Pegawai Eksekutif Muslim Aid Malaysia, berhujah bahawa kehadiran agensi itu hanyalah langkah sementara kerana Malaysia tidak mempunyai sistem pengurusan pelarian sendiri.
“UNHCR berada di negara ini kerana Malaysia tidak mempunyai sistem untuk mengendalikan dan mengurus pelarian. Jika Malaysia mempunyai sistem sendiri, UNHCR tidak perlu berada di sini,” kata Mimi.
Beliau memberi amaran bahawa menutup pejabat itu tidak akan menyelesaikan krisis, kerana pelarian yang sudah berada di dalam negara akan kekal. Tambahan pula, beliau menunjukkan beban kewangan besar yang perlu ditanggung oleh negara, dengan menganggarkan bahawa sistem pendaftaran dan dokumentasi nasional boleh menelan kos puluhan juta ringgit setahun.
“Persoalannya, siapa yang akan mengambil alih kos dan tanggungjawab? Pada masa ini, pembayar cukai tidak terlibat kerana ia disokong melalui pembiayaan PBB,” kata Mimi.
Perbandingan dengan sejarah
Membandingkan dengan kedatangan pelarian Vietnam pada tahun 1970-an, beliau berhujah bahawa Malaysia telah mempunyai lima dekad untuk menyempurnakan rangka kerja nasional. Beliau menggesa kerajaan supaya tidak lagi merangka isu ini sebagai pilihan binari antara melindungi rakyat dan melindungi pelarian.
Statistik dan impak
Menurut data UNHCR, sehingga Februari, Malaysia menempatkan kira-kira 215,600 pelarian dan pencari suaka. Majoriti besar — 193,824 — berasal dari Myanmar, termasuk 126,144 etnik Rohingya. Baki 21,776 lagi datang dari lebih 50 negara, termasuk Syria, Afghanistan, dan Palestin.
Daripada populasi ini, 64,680 adalah kanak-kanak di bawah umur 18 tahun, menambah dimensi kemanusiaan yang kompleks kepada kebimbangan keselamatan yang dibangkitkan oleh kerajaan.
