PETALING JAYA: Sebuah pertubuhan masyarakat sivil telah mencadangkan sistem perwakilan berkadar senarai tertutup (CLPR) sebagai penyelesaian institusi bagi menangani krisis politik yang berulang akibat parti bertukar sokongan selepas pilihan raya.
Cadangan Projek Sama
Projek Sama menyatakan bahawa di bawah sistem pilihan raya sedia ada iaitu 'first-past-the-post' (FPTP), parti sering membentuk gabungan atau pakatan selepas pilihan raya dan meminta pengundi menyokong rakan sekutu mereka. Ini menyebabkan pengundi terpaksa menyokong parti yang mereka tidak percayai.
“Inilah yang berlaku di Negeri Sembilan, di mana pengundi diminta mengundi Umno bagi pihak Pakatan Harapan, dan kini Umno menarik sokongan. Semasa Langkah Sheraton, pengundi menyokong Bersatu sebagai sebahagian PH, tetapi Bersatu kemudian keluar,” kata kenyataan itu.
Projek Sama berkata, undang-undang anti-lompat yang diperkenalkan selepas Langkah Sheraton telah mengurangkan lompatan individu, tetapi tidak menangani penarikan sokongan oleh parti secara keseluruhan. “Cabaran utama adalah bagaimana untuk mengelakkan pengundi terpaksa menyokong parti yang mereka tidak percayai tanpa menghalang parti pilihan mereka daripada membentuk kerajaan dengan parti itu selepas pilihan raya,” katanya.
Sistem Dua Undi
Ia mencadangkan penambahan sistem CLPR di samping sistem sedia ada, yang akan memberi pengundi dua undi – satu untuk calon tempatan dan satu untuk parti di peringkat negeri. Dalam sistem FPTP, calon yang mendapat undi terbanyak di kawasan dipilih, manakala sistem CLPR memperuntukkan kerusi kepada parti berdasarkan jumlah undi keseluruhan, dengan calon diambil daripada senarai parti yang telah disusun.
Projek Sama memberikan contoh di Negeri Sembilan: dengan penambahan 12 kerusi CLPR kepada 36 kerusi FPTP sedia ada, berdasarkan bahagian undi 2023 (PH 39%, BN 38%, PN 22%), PH dan BN akan memenangi lima kerusi setiap satu, manakala PN dua kerusi. “Jurang kerusi yang kecil ini secara semula jadi akan meningkatkan jumlah keluar mengundi kerana pengundi boleh menyokong parti pilihan mereka, tanpa mengira siapa yang bertanding di kawasan mereka,” katanya.
Ini akan memaksa parti untuk “bekerja keras untuk mendapatkan kepercayaan penyokong rakan sekutu mereka dan bukannya hanya bergantung pada pakatan untuk menang”. “Mana-mana parti yang mempertimbangkan untuk 'bercerai' selepas pilihan raya perlu berfikir dua kali, kerana mereka tidak lagi dapat meraih undi rakan sekutu mereka dengan mudah,” katanya.
Cabaran Pelaksanaan
Bagaimanapun, Projek Sama mengakui bahawa reformasi ini memerlukan pindaan Perkara 116 dan 117 Perlembagaan Persekutuan, yang merupakan “tugas yang sukar, tetapi perbualan yang mesti dimulakan sekarang”.
Sehingga reformasi itu dilaksanakan, parti harus mengelak daripada membentuk gabungan kekal atau menolak sepenuhnya perkongsian kuasa mutlak dengan parti politik tertentu melainkan janji dapat ditepati. “Mengubah pendirian tegar mereka selepas pilihan raya akan menjejaskan kepercayaan awam. Parti politik atau gabungan harus memilih pakatan pilihan raya yang terhad dengan parti yang serasi, di mana pertandingan pelbagai penjuru mungkin dibenarkan, memelihara hak pengundi untuk memilih,” katanya.
Ia juga menasihatkan pengundi yang kecewa supaya tidak memboikot pilihan raya, kerana ia hanya akan mengurangkan kuasa politik. “Pilihan terbaik bagi pengundi adalah menyokong parti pilihan mereka apabila parti itu bertanding, dan jika hanya rakan sekutu parti pilihan mereka yang bertanding, maka kaji dengan teliti kredibiliti rakan sekutu itu,” katanya.
