Kekalahan mengejutkan Viktor Orbán dalam pilihan raya parlimen Hungary 2026 bukan sekadar kemunduran domestik. Ia merupakan teguran geopolitik yang jelas. Kehadiran Naib Presiden Amerika Syarikat JD Vance yang berkempen untuk Orbán pun tidak dapat menyelamatkan parti Fidesz daripada kekalahan. Malah, penganalisis menegaskan bahawa sokongan kuat Vance menyebabkan kerugian yang lebih besar kepada Orbán. Platform Make America Great Again (MAGA) Trump tidak semestinya memberi inspirasi. Ini bukan sahaja ditentang oleh majoriti rakyat Hungary, tetapi juga rakyat Itali, terutamanya selepas pertengkaran antara Presiden Trump dan Paus di Vatican.
Kejatuhan Rejim Orbán
Selepas 16 tahun berkuasa, Orbán dan Fidesz digulingkan oleh parti Tisza pimpinan Péter Magyar dalam apa yang digambarkan sebagai gempa bumi politik. Makna utama keputusan ini mudah: pengundi Hungary tidak lagi mahu bertolak ansur dengan gabungan nasionalisme, rasuah, kemunduran demokrasi, dan kekaburan geopolitik yang menandakan era Orbán. Pilihan raya ini bukan hanya tentang ideologi, tetapi juga keletihan—keletihan dengan sistem yang menjanjikan kekuatan tetapi menghasilkan genangan, pengasingan, dan kerosakan institusi.
Pemenang dan Kalah
Magyar adalah pemenang segera, setelah berubah daripada orang dalam kepada pencabar reformis. Pengundi Hungary adalah pemenang yang lebih mendalam, menunjukkan bahawa mesin politik yang berakar umbi pun boleh dibongkar secara aman. Kesatuan Eropah juga mendapat manfaat, kerana Orbán telah lama bertindak sebagai pengganggu dalaman dalam isu seperti penguatkuasaan undang-undang, Ukraine, dan dasar sekatan. Yang kalah melampaui Orbán dan Fidesz. Yang paling terjejas ialah keyakinan ideologi gerakan ultra-nasionalis di seluruh Eropah dan seterusnya, terutamanya di Perancis, Itali, dan United Kingdom.
Orbán telah menjadi lebih daripada seorang pemimpin. Dia adalah simbol "demokrasi tidak liberal," yang dikagumi oleh segmen sayap kanan di Eropah dan sebahagian pergerakan MAGA di Amerika Syarikat. Kekalahannya menembusi mitos kebal yang mengelilingi model politik sedemikian. Ini adalah tamparan hebat kepada arus ultra-nasionalis di Rusia, Amerika Syarikat, dan sebahagian Kesatuan Eropah. Bagi Rusia, Orbán adalah antara suara paling berharga dalam Eropah yang mencairkan perpaduan dan merumitkan respons kolektif. Bagi sayap kanan ultra-nasionalis Amerika, dia menjadi contoh: memusatkan kuasa, membentuk semula institusi, mendominasi naratif, dan kekal berdaya maju dalam pilihan raya. Hungary kini menunjukkan bahawa template sedemikian jauh lebih rapuh daripada yang disangka.
Implikasi untuk Kesatuan Eropah
Dalam Kesatuan Eropah, implikasinya sama mendalam. Orbán menormalkan idea bahawa seseorang boleh menikmati faedah integrasi sambil mengosongkan norma demokrasi dari dalam. Kekalahannya mendedahkan had strategi itu. Pengundi mungkin bertolak ansur dengan retorik nasionalis untuk seketika, tetapi akhirnya mereka menuntut hasil—kestabilan ekonomi, kredibiliti institusi, dan penghormatan antarabangsa. Namun, kita tidak boleh naif. Kekalahan Orbán tidak menandakan berakhirnya ultra-nasionalisme. Jaringannya masih tertanam dalam ekonomi politik Hungary. Sistem yang dibinanya akan mengambil masa bertahun-tahun untuk dibongkar. Kemenangan pilihan raya adalah satu perkara; transformasi struktur adalah perkara lain.
Pelajaran untuk ASEAN
Di sinilah pelajaran untuk ASEAN menjadi mendesak dan memberi pengajaran. ASEAN mesti belajar bahawa ketahanan politik tidak boleh dibina atas personaliti, polarisasi, atau nasionalisme performatif semata-mata. Kes Hungary menunjukkan bahawa apabila tadbir urus dikurangkan kepada kawalan—ke atas media, institusi, dan naratif—tanpa peningkatan yang sepadan dalam kebajikan ekonomi dan ketelusan, tindak balas boleh menjadi pantas dan tegas. Bagi Asia Tenggara, di mana beberapa negara mengharungi ketegangan antara kepimpinan kuat dan akauntabiliti demokrasi, kekacauan Hungary menawarkan tiga pengajaran kritikal.
Pertama, keseimbangan institusi adalah penting. Tempoh panjang Orbán ditandai dengan pemusatan kuasa dalam badan kehakiman, media, dan sistem pilihan raya. Negara ASEAN mesti menolak godaan untuk membiarkan dominasi eksekutif mengosongkan semakan institusi. Kestabilan yang diperoleh daripada pemusatan kuasa yang berlebihan sering kali palsu.
Kedua, prestasi ekonomi mesti inklusif dan boleh dipercayai. Pengundi Hungary menentang bukan sahaja ideologi tetapi juga rasuah dan genangan yang dirasakan. Di ASEAN, di mana pertumbuhan masih tidak sekata, kerajaan mesti memastikan pembangunan tidak dirampas oleh golongan elit sempit. Jika tidak, naratif nasionalis akhirnya akan kehilangan kuasa pujuknya.
Ketiga, penjajaran luaran tidak boleh mengorbankan legitimasi dalaman. Kedudukan samar Orbán antara Brussels dan Moscow menimbulkan kekeliruan strategik. ASEAN, yang lama komited kepada neutraliti dan sentraliti, mesti memastikan bahawa keseimbangan antara kuasa besar tidak diterjemahkan kepada ketidakselarasan atau kehilangan kepercayaan di dalam negara.
Dalam hal ini, doktrin konsensus dan tidak campur tangan ASEAN tidak boleh menjadi perisai untuk keselesaan. Sebaliknya, ia harus berkembang menjadi platform untuk pembelajaran bersama. Pengalaman Hungary menunjukkan bahawa kegagalan tadbir urus di satu negara boleh bergema melintasi sempadan—melemahkan perpaduan serantau dan kredibiliti luaran. Pelajaran yang lebih luas adalah menyedihkan. Ultra-nasionalisme, yang sering terlepas dari akauntabiliti, cenderung untuk melampau. Ia berkembang maju dengan naratif kekuatan tetapi sering mengabaikan asas tadbir urus. Apabila itu berlaku, pengundi—cepat atau lambat—akan bertindak balas.
Kesimpulan
Hungary telah mengingatkan dunia bahawa keletihan demokrasi berfungsi dua arah. Rakyat boleh bosan bukan sahaja dengan golongan elit liberal tetapi juga dengan pemimpin yang mengelirukan mobilisasi berterusan dengan legitimasi berterusan. Ini adalah pelajaran yang ASEAN tidak mampu abaikan, terutamanya ketika rantau ini menghadapi campuran tekanan geopolitik, ketidakpastian ekonomi, dan evolusi politik domestik. Kekalahan Orbán bukanlah pengakhiran nasionalisme. Juga bukan pengakhiran populisme. Tetapi ia adalah saat perhitungan. Ia menunjukkan bahawa sistem yang paling berakar umbi pun boleh runtuh apabila prestasi gagal memadankan retorik. Bagi Rusia, ia adalah kerugian strategik. Bagi sayap kanan ultra-nasionalis Amerika, ia adalah pukulan simbolik. Bagi Kesatuan Eropah, ia adalah peluang untuk pembaharuan. Bagi ASEAN, ia harus menjadi amaran—dan panduan. Jika Asia Tenggara mahu kekal berdaya tahan dalam era pelbagai krisis dan pasca-normaliti, yang dipenuhi dengan polytunities, seperti yang dikatakan seorang futuris, ia harus menambat politiknya bukan pada keterlaluan, tetapi pada keseimbangan; pada kredibiliti dan substansi. Itulah pengajaran abadi daripada kejutan pilihan raya Hungary yang perlu dipelajari oleh negara anggota ASEAN.
* Phar Kim Beng, PhD ialah Profesor Pengajian ASEAN di Universiti Islam Antarabangsa Malaysia dan Pengarah Institut Pengajian Antarabangsa dan ASEAN (IINTAS).
** Ini adalah pendapat peribadi penulis atau penerbitan dan tidak semestinya mewakili pandangan Malay Mail.
