Badan Pemikir Gesa Peralihan Fokus Kepada Tadbir Urus Pencegahan
Institut Demokrasi dan Hal Ehwal Ekonomi (IDEAS) telah menggesa Putrajaya supaya mengalihkan fokus daripada pembetulan selepas audit kepada tadbir urus pencegahan yang lebih kukuh. Gesaan ini dibuat susulan kelemahan berulang yang dibangkitkan dalam Laporan Ketua Audit Negara (LKAN) 2026 Siri 1 yang baru dibentangkan di Dewan Rakyat.
Pemulihan Dana Bukan Kayu Ukur Keberkesanan
Ketua Pegawai Eksekutif IDEAS, Aira Azhari, menegaskan bahawa pemulihan dana selepas ketidakaturan tidak sepatutnya dijadikan kayu ukur pembaharuan tadbir urus. "LKAN perlu berfungsi sebagai sistem amaran awal yang efektif," katanya dalam satu kenyataan rasmi. "Tanpa kawalan pencegahan yang lebih mantap, akauntabiliti yang jelas dan pengawasan berasaskan prestasi, kelemahan yang sama akan terus berulang dalam pengurusan dana awam."
Badan pemikir itu mengakui usaha susulan kerajaan dengan menyatakan bahawa sehingga 31 Disember 2025, sebanyak 94.4% isu audit telah berjaya diselesaikan. Pemulihan hasil dan kutipan berjumlah RM316.68 juta telah direkodkan, namun IDEAS menekankan bahawa angka ini tidak mencerminkan kecekapan sistem pencegahan.
Cadangan Pengukuhan Pengawasan dan Ketelusan
IDEAS menyeru supaya semua entiti yang menguruskan dana awam penting, termasuk anak syarikat dan syarikat tujuan khas, tertakluk kepada piawaian ketelusan dan pelaporan yang sama seperti agensi kerajaan teras. Cadangan ini melibatkan garis masa yang jelas, kemas kini kemajuan yang boleh diukur dan pengawasan Parlimen yang lebih kukuh untuk memastikan akauntabiliti penuh.
Laporan Ketua Audit Negara terkini merangkumi penyata kewangan tahun 2024 serta penelitian aktiviti kementerian, jabatan dan badan berkanun persekutuan. Ia juga meliputi kementerian, jabatan, agensi dan syarikat milik kerajaan negeri, menunjukkan skop audit yang komprehensif.
Isu Kewangan dan Transaksi Tidak Teratur Didedahkan
Beberapa agensi persekutuan telah dibangkitkan dalam laporan audit tersebut kerana isu salah nyata kewangan dan transaksi tidak teratur. Antara entiti yang disebut termasuk Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (Suhakam) dan Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM), yang menunjukkan keperluan mendesak untuk penambahbaikan sistem.
Laporan itu turut merangkumi audit program berimpak tinggi, termasuk projek MyDigital ID di bawah Mimos Bhd. Juruaudit mendapati kira-kira RM28.13 juta telah dibelanjakan tanpa pengesahan awal daripada jawatankuasa pengawasan projek yang ditetapkan, menimbulkan kebimbangan serius mengenai kawalan kewangan.
Panggilan untuk Reformasi Struktur Tadbir Urus
IDEAS menegaskan bahawa tanpa reformasi struktur tadbir urus yang menyeluruh, masalah berulang dalam pengurusan dana awam akan terus berlaku. Badan pemikir itu mencadangkan pendekatan proaktif dengan mewujudkan mekanisme pencegahan yang mampu mengesan dan menghalang ketidakaturan sebelum ia menjadi isu besar.
Peralihan daripada budaya pembetulan pasca-audit kepada budaya pencegahan awal diharapkan dapat mengukuhkan integriti pengurusan kewangan awam dan memastikan dana rakyat digunakan dengan lebih berkesan dan bertanggungjawab.
