Mengapa Mesej Awam Tentang Vape dan Rokok Elektronik Perlu Lebih Jelas dan Tepat
Dengan evolusi produk nikotin yang pesat, kekeliruan semakin meningkat dalam kalangan orang ramai mengenai sama ada alternatif rokok seperti vape dan rokok elektronik lebih atau kurang bahaya berbanding rokok konvensional. Free Malaysia Today meneliti secara mendalam bagaimana bahasa dan mesej yang tidak jelas ini membentuk persepsi awam serta kesannya terhadap perokok yang ingin berhenti merokok.
Kepentingan Bahasa dalam Mesej Kesihatan Awam
Rashidi Mohamed Pakri Mohamed dari Universiti Kebangsaan Malaysia menegaskan bahawa kekeliruan tersebut mempunyai implikasi serius terhadap perokok yang cuba berhenti. Beliau menjelaskan bahawa antara isu utama ialah rokok konvensional dan peranti vape sering dikelompokkan di bawah istilah umum seperti merokok atau produk merokok alternatif, sekali gus menyukarkan perokok membezakan tahap risiko sebenar.
“Terdapat peningkatan bilangan orang, termasuk perokok, yang kini percaya bahawa vape sama atau lebih bahaya daripada merokok,” katanya kepada FMT. Hayden McRobbie, seorang penyelidik utama dalam kebergantungan tembakau, turut bersetuju dan menyatakan bahawa kajian terkini menunjukkan persepsi awam bergerak ke arah yang salah.
Trend Persepsi Risiko yang Tidak Tepat
“Trend persepsi risiko bergerak ke arah yang tidak tepat. Terdapat peningkatan trend orang ramai yang percaya bahawa rokok elektronik lebih bahaya daripada merokok, dan penurunan trend yang percaya ia kurang berbahaya,” kata McRobbie. Satu kajian yang diterbitkan dalam Jama Network Open pada 2023 mendapati 57% orang dewasa yang merokok di England percaya bahawa rokok elektronik adalah sama atau lebih berbahaya daripada rokok biasa.
Namun, menurut Pertubuhan Kesihatan Sedunia, merokok memudaratkan kesihatan terutamanya kerana pembakaran tembakau menghasilkan ribuan bahan kimia toksik, ratusan daripadanya diketahui berbahaya atau karsinogenik serta menyumbang kepada kanser, penyakit jantung dan penyakit paru-paru kronik. Sementara itu, Perkhidmatan Kesihatan Kebangsaan di UK menyatakan bahawa walaupun vape tidak bebas risiko, ia tidak melibatkan pembakaran dan kurang dedahkan pengguna kepada bahan toksik berbanding asap rokok.
Kesan Terhadap Golongan Sosioekonomi Rendah
McRobbie berkata kajian terbaharu juga menunjukkan salah tanggapan ini tidak berlaku secara seimbang, dengan perokok daripada kumpulan sosioekonomi rendah lebih cenderung mempercayai bahawa rokok elektronik sama atau lebih bahaya daripada rokok biasa. “Mereka yang paling memerlukan bantuan, termasuk daripada kumpulan sosioekonomi berpendatan rendah, adalah golongan yang mempercayai salah tanggapan ini,” katanya.
Cadangan Laluan Vape Perubatan yang Dikawal Selia
Rashidi mencadangkan bahawa mesej yang lebih jelas perlu disertai dengan kawal selia yang lebih kukuh jika vape ingin berfungsi sebagai alat berhenti merokok yang berkesan. Beliau mencadangkan kerajaan mempertimbangkan pembangunan laluan vape perubatan yang dikawal selia, di mana peranti dipantau dan diberikan secara terkawal, bukannya dijual sebagai produk rekreasi terbuka.
Di bawah model ini, rokok elektronik akan dilengkapi teknologi mikro untuk memantau pengambilan nikotin, corak penggunaan serta pengesahan pengguna. Rashidi berkata integrasi sensor dan ciri kesalinghubungan, seperti dalam peranti elektronik pengguna, boleh menjadikan peranti vape sebahagian daripada Internet Benda Perubatan, sekali gus membolehkan doktor memantau perkembangan pesakit dari jauh.
“Ini menyelesaikan kebimbangan utama seperti akses golongan muda atau perkongsian peranti. Peralihan daripada sistem vape terbuka kepada sistem tertutup yang dipantau akan menyediakan data dan akauntabiliti. Ia mengubah vape daripada tabiat tidak terkawal kepada strategi berhenti merokok yang boleh diukur,” katanya.
Dengan mesej awam yang lebih tepat dan kawal selia yang diperkukuh, usaha membantu perokok berhenti merokok boleh menjadi lebih berkesan dan menyeluruh.
