Dr Mahadevan Mahalingam, yang dikenali sebagai bapa psikiatri moden Malaysia, meninggal dunia pada Isnin di Kuala Lumpur pada usia 96 tahun. Sepanjang enam dekad, beliau mengubah cara negara ini menjaga kesihatan mental, menggantikan ketakutan dan stigma dengan pemahaman dan penjagaan.
Perubahan pertama: Nama hospital
Perkara pertama yang diubah oleh Dr Mahadevan ialah nama. Hospital Mental Pusat di Tanjung Rambutan, yang kedengaran keras dan klinikal, dinamakan semula sebagai Hospital Bahagia Ulu Kinta. Perkataan "bahagia" dipilih dengan sengaja untuk mencerminkan pemulihan, bukan kurungan. Beliau mahu pesakit berasa kurang seperti orang buangan dan lebih seperti individu yang mampu membina semula kehidupan mereka.
Budak yang menunggang kuda ke sekolah
Sebelum menjadi psikiatri terkenal, Mahadevan dikenali sebagai budak yang menunggang kuda ke sekolah di St John's Institution, Kuala Lumpur. Guru-gurunya bimbang hobi itu mengganggu pelajarannya, namun disiplin yang ditanam akhirnya membentuk kerjayanya. Beliau pada mulanya ingin menjadi doktor haiwan, tetapi biasiswa mengubah haluannya ke bidang perubatan.
Selepas menamatkan pengajian di Bangalore pada 1961, beliau berpindah ke Ireland dan bekerja di bawah Profesor John Dunne di University College Dublin. Psikiatri menjadi minatnya. Pada 1965, satu kejadian kemalangan jalan raya yang mengerikan menyebabkan beliau menggunakan hipnosis untuk menstabilkan mangsa yang trauma. Kes ini menarik perhatian dan membawa kepada jemputan untuk memberi syarahan di Britain.
Mengubah sistem penjagaan kesihatan mental
Pada 1967, atas jemputan Tunku Abdul Rahman, Mahadevan pulang ke Malaysia untuk membina sistem penjagaan kesihatan mental. Sebagai pengarah Hospital Mental Pusat Tanjung Rambutan, beliau memperkenalkan idea progresif seperti rumah angkat, rumah perantaraan, dan pusat jagaan harian. Hospital Bahagia kemudian menjadi model penjagaan psikiatri moden dan mendapat pengiktirafan antarabangsa, termasuk pujian daripada Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO).
Apabila kuda menjadi terapi
Kecintaan Mahadevan terhadap kuda mempengaruhi kerjayanya. Beliau mendapati pesakit bertindak balas positif terhadap interaksi dengan haiwan, terutamanya kuda. Ini membawa kepada inisiatif seperti Madhuban Home dan Riding for the Disabled di Malaysia. Beliau juga menjadi pengerusi Jawatankuasa Ekuestrian Paralimpik Malaysia.
Reputasi merentas sempadan
Pengaruh Mahadevan melangkaui Malaysia. Beliau menubuhkan Persatuan Psikiatri Malaysia, menjadi psikiatri ketua kerajaan, dan presiden pertama Malaysia bagi cawangan Asia Kolej Antarabangsa Perubatan Psikosomatik. Universiti Harvard menubuhkan fellowship kembara atas namanya. Persahabatan rapatnya dengan Dr Mahathir Mohamad terjalin melalui minat bersama menunggang kuda. Dalam kes pembunuhan di Johor yang mencetuskan ketegangan kaum, Mahadevan membantu membuktikan bahawa jenayah itu bukan bermotifkan perkauman, sekali gus meredakan ketegangan. Lee Kuan Yew kemudian berkata: "Andalah yang menyelamatkan Singapura daripada rusuhan."
Ketabahan menghadapi cabaran
Pada 2009, Mahadevan diserang dengan ganas dalam pertikaian berkaitan tanah keluarga. Serangan itu menyebabkan kecederaan tulang belakang yang teruk dan memaksanya menggunakan kerusi roda. Namun, beliau menghadapi cabaran dengan ketabahan dan rasa syukur. "Saya sangat diberkati. Hidup ini indah. Saya tiada penyesalan," katanya.
Legasi yang berkekalan
Sumbangan sebenar Mahadevan tidak terletak pada anugerah atau gelaran, tetapi pada ribuan nyawa yang disentuhnya dan generasi profesional penjagaan kesihatan yang diilhamkannya. Beliau membantu Malaysia beralih daripada melihat penyakit mental melalui lensa ketakutan dan malu kepada pendekatan yang lebih manusiawi berdasarkan pemahaman, pemulihan, dan rasa hormat.
