Di sebuah rumah bata merah yang malap di tengah Taiwan, pemburu filem Wang Wei dan pasukannya menghela gulungan filem lama yang uzur, menyelamatkan sisa-sisa rapuh ledakan sinema yang hampir lenyap dari sejarah.
Filem-filem bahasa Taiwan yang jarang ditemui—dikenali sebagai 'taiyupian'—berkembang pesat dari pertengahan 1950-an hingga akhir 1960-an di bawah pemerintahan Kuomintang (KMT), yang melarikan diri ke Taiwan selepas tewas kepada Parti Komunis China.
Sehingga ia menarik balik undang-undang tentera pada akhir 1980-an, KMT mempromosikan bahasa Mandarin sebagai bahasa rasmi Taiwan dan mengetepikan bahasa Hokkien Taiwan, tetapi penerbit bebas dan swasta tetap menghasilkan filem hitam-putih yang ditonton ramai.
Perlumbaan menyelamatkan filem
Taiwan kini berlumba-lumba memulihkan gulungan filem lama itu untuk memelihara satu babak budayanya, dengan pemulihara filem berjaya menyelamatkan kurang daripada satu per enam daripada anggaran 1,200 filem yang dihasilkan.
Nilai filem-filem ini terletak pada kewujudannya dalam 'tempoh yang begitu singkat', kata Arthur Chu, pengerusi Institut Filem dan Audiovisual Taiwan (TFAI) kepada AFP, sambil menambah bahawa ia mewakili 'generasi pasca perang yang hampir tidak bersuara'.
Wang Wei berkata ia 'bermakna' jika filem-filem itu dapat ditemui semula, sebagai penghormatan kepada mereka 'yang bekerja keras untuk menghasilkan filem tersebut dan merakam imej Taiwan pada masa itu'.
Jika gulungan vintaj yang jarang ditemui itu dibuang atau rosak, 'tidak ada cara untuk mengembalikannya', katanya sambil mengarahkan pasukan yang memakai lampu kepala untuk memulihkan gulungan itu. 'Ia hilang selama-lamanya.'
Mencari filem yang hilang
Mencari filem bahasa Taiwan adalah 'sangat sukar', kata Wang, yang telah memburu filem vintaj selama 10 tahun dan pernah menemui seluloid jarang di sebuah panggung lama di Los Angeles.
Dia bekerja dengan TFAI yang dibiayai kerajaan, yang telah menghabiskan hampir dua dekad menjejaki gulungan yang masih ada, kebanyakannya hilang atau dibiarkan rosak dalam iklim panas dan lembap pulau itu.
Filem selulosa asetat yang semakin tua berisiko mengalami 'sindrom cuka', sejenis pereputan kimia yang boleh menjadikan filem rapuh, meleding atau melekit.
Filem mesti disimpan dalam peti sejuk sebelum boleh dibaiki dengan tangan, diimbas, dan kemudian menjalani pembersihan dan pembetulan digital.
Pemuliharaan tradisional
Antara yang membantu memelihara filem adalah pembekal berusia 86 tahun, Wang Chin-ting, yang mula bekerja dalam perniagaan filem pada tahun 1984 dan membeli sebuah syarikat filem 12 tahun kemudian.
Daripada beratus-ratus gulungan yang dikumpul, hanya segelintir adalah filem bahasa Taiwan, kini disimpan di rumah keluarganya di Changhua di tengah Taiwan, rumah bata yang menyediakan keadaan penyimpanan yang sejuk dan kering secara semula jadi.
Wang Chin-ting mengangkat setiap gulungan dari tin logam bulatnya yang rata dan memasukkannya ke dalam mesin gulung semula, satu proses yang membantu mengelakkan filem lama daripada rosak.
Di pusat pemulihan TFAI di New Taipei City, pemulih filem Wu Long-hao membaiki gulungan yang rosak dengan tangan menggunakan pita, pisau bedah dan minyak kayu putih.
'Sesetengah gulungan dalam keadaan sangat teruk sehingga kami terpaksa menganggap ia mungkin hanya bertahan satu laluan melalui pengimbas,' katanya. 'Jika ia putus, ia tidak dapat diselamatkan.'
Menyentuh hati
Pelbagai dari opera popular, filem seram, komedi dan drama cinta—malah versi Taiwan bagi filem blockbuster antarabangsa seperti James Bond dan Tarzan—filem-filem ini bergema dengan ramai rakyat Taiwan yang telah dididik semasa pemerintahan kolonial Jepun dan mempunyai kemahiran Mandarin yang terhad.
Dihasilkan dengan cepat dengan belanjawan terhad untuk memenuhi permintaan yang melonjak, banyak taiyupian adalah 'kasar' atau bahkan 'tidak masuk akal', kata Chu dari TFAI, tetapi ia memberikan rekod visual yang jarang tentang kehidupan seharian di Taiwan pada masa itu.
Ia juga merakam dialog dan slanga lama Taiwan, dan telah menjadi rekod berharga bagi penyelidik filem dan ahli bahasa.
Walaupun filem terakhir seperti itu dibuat pada tahun 1981, pelancaran stesen televisyen dan kebangkitan drama TV bahasa Taiwan dan Mandarin dari akhir 1960-an mencetuskan kemerosotan tajam dalam industri.
Namun filem-filem itu memberikan generasi pasca perang yang tidak dapat memahami atau membaca bahasa Mandarin 'rasa selesa yang mendalam dan saluran emosi', kata Chu. Orang ramai sanggup membeli tiket kerana filem itu bercakap kepada mereka semasa tahun-tahun penindasan dan kesusahan.
'Cerita tentang kegembiraan, kesedihan, cinta dan kehilangan menyentuh hati mereka,' katanya.
