Bil Subsidi Meletup Akibat Kenaikan Harga Minyak
Perdana Menteri Anwar Ibrahim semasa membentangkan Belanjawan 2026 telah menetapkan strategi disiplin yang jelas untuk reformasi struktur, dengan peruntukan awal RM15 bilion bagi subsidi petrol dan diesel. Ini adalah sasaran fiskal yang bercita-cita tinggi dan perlu di tengah-tengah dasar rasionalisasi subsidi yang direka untuk membantu Malaysia beralih daripada ketidakcekapan subsidi menyeluruh. Kerajaan Madani adalah pentadbiran pertama yang menangani isu ini secara langsung.
Di parlimen baru-baru ini, Anwar mendedahkan betapa dramatiknya garis dasar telah berubah, didorong oleh lonjakan harga minyak akibat konflik Timur Tengah. Pada Januari dan Februari, di bawah dasar rasionalisasi, bil subsidi hanya RM800 juta sebulan. Menjelang Mac dan April, ia melonjak kepada RM5 bilion sebulan, mencecah RM7.5 bilion pada kemuncaknya. Jika harga minyak kekal sekitar AS$80 hingga AS$90 setong, jumlah bil subsidi petrol dan diesel Malaysia untuk 2026 mungkin melonjak ke arah RM40 bilion, atau RM25 bilion lebih daripada belanjawan awal.
Kerajaan Berjaya Lindungi Rakyat
Berhadapan dengan kejutan luaran yang sama, pentadbiran lain di rantau ini telah panik, sama ada dengan menyingkirkan jaring keselamatan secara mengejut, memperkenalkan catuan, atau meninggalkan sepenuhnya konsolidasi fiskal. Sebaliknya, Anwar dan Menteri Kewangan II Amir Hamzah Azizan bersama majlis penasihat ekonomi mereka berjaya melindungi rakyat Malaysia biasa daripada kesan terburuk inflasi global sambil mengekalkan agenda reformasi struktur.
Di bawah rangka kerja bersatu BUDI Madani, warganegara yang layak terus mendapat RON95 pada harga yang sangat dilindungi iaitu RM1.99 seliter melalui BUDI95. Kini, sistem subsidi BUDI Diesel yang baru dilancarkan yang dipautkan dengan MyKad menyelaraskan sistem berasaskan kad pengenalan di pam. Pembaharuan diesel sebelumnya telah mengurangkan sekitar RM10 bilion dalam ketirisan dan menyekat penyeludupan rentas sempadan, dan skim baru ini dianggarkan menjimatkan RM1 bilion lagi.
Penyesuaian Berdasarkan Maklum Balas
Kerajaan bertindak balas terhadap data dan pengalaman di lapangan. Berikutan maklum balas awal, penyesuaian segera melanjutkan kuota diesel kepada 300 liter untuk lebih 30,000 peniaga kecil dan penyedia perkhidmatan luar bandar, serta membenarkan pemindahan kelayakan dalam keluarga tanpa sekat. Dengan berjaya menangkap penjimatan awal daripada pengurangan ketirisan, kerajaan kini boleh melaraskan harga runcit untuk pengguna BUDI Diesel ke bawah kepada RM2.10 seliter untuk 200 liter bagi 700,000 pengguna diesel yang layak.
Pelajaran utama daripada krisis ini ialah subsidi menyeluruh tidak lagi mampan kerana ia mendedahkan pelan fiskal sepenuhnya kepada kejutan bekalan antarabangsa. Sekiranya kerajaan belum memulakan seni bina institusi untuk rasionalisasi yang disasarkan tahun lalu, pendedahan mengejut RM40 bilion akan memusnahkan sasaran defisit fiskal dan mengancam penarafan hutang negara Malaysia.
Hala Tuju Yang Betul
Halangan global yang tidak dijangka bermakna laluan konsolidasi fiskal mungkin memerlukan pelarasan yang sukar dan fleksibel, tetapi hala tuju tetap betul. Anwar dan Amir telah membuktikan mereka boleh mengimbangi kehematan fiskal dengan keadilan sosial, memastikan golongan rentan tidak terpaksa menanggung beban huru-hara pasaran global. Berita baiknya ialah dengan pembukaan sementara Selat Hormuz, harga minyak berada dalam julat AS$70 hingga AS$80 dan jika kekal rendah, kos RM40 bilion mungkin senario terburuk.
Namun begitu, harga telah pun dibayar dalam tempoh empat bulan lepas dan penjimatan daripada program rasionalisasi subsidi terdahulu telah dialihkan daripada keutamaan seperti kesihatan, pendidikan dan perlindungan sosial. Dalam jangka panjang, kesihatan ekonomi Malaysia memerlukan pelarasan subsidi struktur yang mendalam ini diteruskan. Kini lebih daripada sebelumnya, orang ramai perlu melihat melampaui kebisingan jangka pendek dan menyokong kerajaan dalam proses rasionalisasi ini. Ia adalah perjalanan yang perlu ke arah membina ekonomi yang berdaya tahan dan mampan yang membelanjakan hasilnya untuk pembinaan negara dan bukannya membakarnya di pam.
