Inisiatif BUDI Diesel akan menguji sama ada kerajaan mampu menanggung kos politik reformasi yang tidak popular sambil meyakinkan rakyat bahawa langkah itu perlu bagi mengekang tekanan subsidi yang semakin meningkat, kata seorang penganalisis.
Reformasi perlu walaupun tidak popular
Pengarah Global Asia Consulting, Ahmad Zaharuddin Sani Ahmad Sabri, berkata pemimpin tidak boleh mengelak daripada membuat keputusan yang tidak popular jika masalah sedia ada memerlukan pembetulan yang sukar. “Keputusan yang paling bernilai dalam politik tidak semestinya yang paling popular. Kadang-kadang, kepimpinan sebenar ditunjukkan apabila kerajaan berani mengambil langkah perlu sebelum keadaan menjadi lebih buruk,” katanya kepada FMT.
Beliau berkata kos subsidi diesel sudah memberikan tekanan kewangan kepada kerajaan. Jika tidak dikawal, ia akan mengehadkan lagi keupayaan Putrajaya untuk membiayai perkhidmatan awam dan bantuan.
Mekanisme baharu BUDI Diesel
Mulai 1 Julai, kira-kira 700,000 pemilik kenderaan diesel persendirian yang layak di seluruh negara akan dapat membeli diesel bersubsidi pada harga RM2.10 seliter di bawah inisiatif BUDI Diesel. Di bawah mekanisme baharu ini, pembeli mesti menggunakan MyKad untuk mendapatkan subsidi, yang dihadkan kepada 200 liter sebulan. Pemilik pikap dan jip boleh memohon kuota tambahan sebanyak 100 liter.
Zaharuddin berkata inisiatif ini juga boleh mengubah persepsi rakyat terhadap subsidi. “Inisiatif ini tidak bermakna kerajaan meninggalkan rakyat. Sebaliknya, ia menandakan peralihan daripada pendekatan menyeluruh, di mana hampir semua orang mendapat akses, kepada sistem bersasar yang melindungi mereka yang benar-benar memerlukan bantuan,” katanya.
Kos subsidi diesel meningkat mendadak
Kos subsidi diesel meningkat daripada RM1.4 bilion pada 2019 kepada RM14.3 bilion pada 2023, dengan kebocoran dan penggunaan oleh mereka yang bukan dalam kumpulan sasaran antara isu utama yang cuba ditangani oleh program BUDI Diesel.
Zaharuddin berkata pelarasan harga bahan api Indonesia pada 2022 dan gangguan bekalan Sri Lanka semasa krisis kewangannya menawarkan pengajaran politik berguna tentang akibat menangguhkan keputusan sukar. Pada 2022, Indonesia menaikkan harga bahan api bersubsidi selepas kos subsidi melonjak, mencetuskan kemarahan awam tetapi mengurangkan tekanan ke atas kewangan kerajaan. Krisis ekonomi Sri Lanka pula menyebabkan kekurangan bahan api dan barisan panjang, menunjukkan bagaimana keputusan fiskal yang tertangguh boleh membawa kepada gangguan bekalan.
“Inilah sebabnya penting bagi Malaysia memilih laluan reformasi terkawal dan bukannya menunggu sehingga krisis memaksa tindakan yang lebih drastik,” katanya.
Kejayaan bergantung pada pelaksanaan
Zaharuddin berkata nilai politik dasar itu akhirnya akan ditentukan oleh pengalaman rakyat selepas pelaksanaannya. Jika pengguna yang layak menghadapi kesukaran menggunakan MyKad, jika proses permohonan kuota tambahan menyusahkan, atau jika mereka yang bergantung pada kenderaan diesel untuk mencari nafkah ditinggalkan, pembangkang boleh menggambarkan reformasi itu sebagai memindahkan beban kepada rakyat.
Sebaliknya, pelaksanaan yang lancar dan perlindungan jelas untuk kumpulan sasaran boleh membantu kerajaan mempertahankan hujah bahawa subsidi bersasar adalah lebih adil daripada subsidi menyeluruh. Beliau berkata kerajaan juga mesti menunjukkan ke mana penjimatan disalurkan, termasuk sama ada ia diterjemahkan kepada penjagaan kesihatan, pendidikan, infrastruktur dan bantuan sosial.
