Penjaja Ramadan Berdepan Cabaran Kenaikan Kos Bahan Mentah
Bagi kebanyakan keluarga di Malaysia, bazar Ramadan bukan sekadar tempat membeli makanan untuk berbuka puasa. Ia merupakan sebahagian daripada rutin yang sudah sebati – bertemu kawan-kawan, memilih hidangan kegemaran, dan menikmati suasana meriah sebelum bersama-sama menjamah hidangan berbuka.
Di kawasan kejiranan seperti TTDI, Shah Alam dan Putrajaya, penjaja memberitahu mereka terpaksa menyesuaikan harga jualan mereka meskipun pelanggan kadangkala mempersoalkan sama ada makanan telah menjadi terlalu mahal.
Kenaikan Harga Murtabak di TTDI
Di bazar TTDI, Hafiz Che Usin, 36 tahun, bekerja dengan tekun di atas kuali leper yang luas, membalikkan murtabak sementara barisan pelanggan semakin panjang. Bapa kepada tiga anak ini, yang menjalankan perniagaan katering kecil di luar bulan Ramadan, berkata beliau telah berniaga di sini selama tiga tahun dan menyaksikan harga meningkat dari tahun ke tahun.
"Tiga tahun lalu, murtabak ayam dijual pada harga RM6. Tahun lepas naik ke RM8. Tahun ini RM10. Untuk daging lembu, sekarang RM12. Saya tahu apabila pelanggan mendengar RM12, mereka akan berhenti sejenak," katanya.
"Tetapi harga daging lembu memang benar-benar meningkat. Telur juga. Malah tepung dan marjerin. Apabila semuanya naik bersama-sama, kami tidak dapat menyerap semua kenaikan itu," tambah Hafiz kepada media.
Beliau membayar kira-kira RM400 untuk sewa gerainya tahun ini di bawah pengaturan majlis tempatan, tidak termasuk elektrik dan perbelanjaan operasi lain. Walaupun ia RM100 lebih rendah daripada tahun lepas, beliau menyatakan bahawa perbelanjaan itu, digabungkan dengan kos bahan mentah dan upah pekerja, masih meninggalkan margin keuntungannya dalam keadaan yang agak ketat.
Ayam Panggan di Shah Alam
Di bazar Stadium Shah Alam, Nor Aida, 44 tahun, menyusun set ayam panggang di bawah lampu suam untuk mengekalkan kesegarannya dan melindunginya daripada lalat. Nasi ayamnya kini dijual pada harga RM12, meningkat daripada RM9 tahun lepas, manakala minuman seperti bandung dan jus jagung manis berharga RM5 untuk cawan bersaiz biasa.
"Harga ayam telah naik, sayur-sayuran telah naik, malah bekas plastik sekarang lebih mahal. Saya cuba untuk tidak menaikkan terlalu banyak, tetapi kadangkala kami tidak mempunyai pilihan," jelas Nor Aida.
Beliau berkata nasi ayamnya masih lebih murah daripada beberapa gerai lain yang mengenakan harga lebih daripada RM14 setiap hidangan. Namun, beliau menyatakan pelanggan kadangkala mengulas bahawa harga terasa tinggi.
"Dulu, seorang pelanggan akan membeli satu nasi ayam setiap seorang, sekarang saya lihat pasangan berkongsi. Kadangkala mereka berkongsi satu minuman antara dua orang," katanya sambil mengeluh.
Nasi Kerabu di Putrajaya
Di Putrajaya, Hafizah Che Wan, 42 tahun, seorang penjaja dari Kelantan, mengendalikan gerai nasi kerabu dan ayam percik yang telah menjadi perhentian tetap bagi pengunjung. Beliau berpindah ke Putrajaya lebih sedekad lalu dan membawa bersama resipi dan rasa kampung halamannya, khusus dalam nasi berwarna biru, herba segar dan ayam berempah yang terkenal dari Kelantan.
Beliau berkata set nasi kerabu dengan ayam perciknya berharga RM16 tahun ini, manakala lauk sampingan individu, seperti kuah perciknya, dijual sekitar RM5.
"Memang benar harga kami kelihatan lebih tinggi daripada beberapa bazar lain tetapi santan sekarang berharga hampir RM17 sekilogram, itu bahan utama untuk sos percik dan kerabu saya. Apabila asasnya lebih tinggi, anda tidak boleh terus menjual pada harga tahun lepas," tegas Hafizah.
Tekanan Kos dan Jangkaan Pelanggan
Secara keseluruhan, penjaja di bazar Ramadan berdepan dengan beberapa tekanan kos yang ketara:
- Kenaikan harga bahan mentah utama seperti ayam, telur, tepung dan santan
- Sewa gerai yang kekal tinggi walaupun ada sedikit penurunan di sesetengah kawasan
- Upah pekerja yang meningkat
- Kos bekas pembungkus dan bahan lain
Walaupun menghadapi cabaran ini, kebanyakan penjaja berusaha untuk mengekalkan harga yang berpatutan untuk makanan tradisional Ramadan. Mereka memahami kepentingan bazar dalam kehidupan komuniti dan ingin memastikan keluarga dapat terus menikmati hidangan kegemaran mereka semasa bulan puasa.
Ramai penjaja seperti Hafiz, Nor Aida dan Hafizah menyatakan bahawa margin keuntungan mereka sebenarnya lebih terkawal daripada yang dibayangkan oleh orang ramai. Selepas menolak semua perbelanjaan, keuntungan bersih mereka seringkali tidak sebesar yang disangka.
Namun, semangat untuk terus berkhidmat kepada komuniti dan mengekalkan tradisi makanan Ramadan mendorong mereka untuk terus berniaga meskipun menghadapi cabaran ekonomi yang semakin meningkat tahun demi tahun.
