Sebuah kumpulan advokasi menggesa kerajaan memperketatkan kawal selia dan mengehadkan komisen penyedia perkhidmatan bagi meningkatkan perlindungan kepada pemandu e-panggilan yang semakin terhimpit dengan pendapatan mengecil dan kos meningkat.
Struktur tambang tidak mampan
Gerakan Badan Bertindak Sahabat E-Hailing Malaysia (GBBSEM) mendakwa struktur tambang semasa yang mengambil kira diskaun kepada penumpang serta peningkatan kos menyebabkan ramai pemandu berdepan tekanan kewangan. Pengerusinya, Zulkifli Othman, berkata struktur tarif sedia ada iaitu serendah 25 sen bagi setiap kilometer dan 43 sen bagi setiap minit perjalanan tidak lagi mampan. Pada masa sama, penyedia perkhidmatan mengambil komisen 20 peratus daripada tambang, menyebabkan pemandu hanya menerima 54.4 sen bagi setiap kilometer perjalanan.
Apabila penyedia perkhidmatan memperkenalkan diskaun promosi yang adakalanya mencecah 10 peratus daripada jumlah tambang, potongan itu dibuat daripada bahagian pemandu, sekali gus mengurangkan lagi pendapatan mereka. “Dari awal lagi, pemandu hanya menerima RM4 daripada tambang RM5, sedangkan dia perlu meluangkan masa untuk bergerak mengambil penumpang, menunggu dan kemudian mengharungi kesesakan lalu lintas,” katanya. Beliau menambah, selepas mengambil kira diskaun dan komisen, pernah berlaku keadaan apabila pemandu hanya membawa pulang RM28 bagi perjalanan sejauh 70 kilometer.
Persaingan dan kos tersembunyi
Zulkifli berkata, persaingan antara penyedia platform e-panggilan turut menyebabkan tambang diturunkan ke paras yang tidak mampan, memberi tekanan lebih besar kepada pendapatan pemandu. Sebagai perbandingan, pegawai kerajaan kini menerima elaun perjalanan sekitar RM1 bagi setiap kilometer ketika menjalankan tugas rasmi, jauh lebih tinggi berbanding kadar yang diterima pemandu e-panggilan. “Apabila syarikat bersaing sesama sendiri, tambang akan terus turun,” katanya.
Timbalan Pengerusi GBBSEM, Zailani Zainuddin, berkata kos yang perlu ditanggung pemandu seperti petrol, penyelenggaraan kenderaan, insurans, bayaran pinjaman kenderaan dan komisen kepada platform sering tidak difahami pengguna. Beliau menolak dakwaan penyedia perkhidmatan di media sosial bahawa pemandu boleh memperoleh pendapatan antara RM2,000 hingga RM15,000 sebulan. “Angka seperti itu tidak menggambarkan pendapatan sebenar kebanyakan pemandu,” katanya. Ramai pemandu terpaksa bekerja sehingga 16 jam sehari bagi menyara keluarga dan memenuhi komitmen kewangan, sehingga menyebabkan keletihan melampau.
Bebanan hutang dan pinjaman kenderaan
Zailani turut membangkitkan kebimbangan berhubung skim pembiayaan penyelenggaraan kenderaan, dengan berkata potongan pinjaman secara automatik dan kadar faedah yang tinggi boleh menyebabkan pemandu terperangkap dalam hutang. Penyedia perkhidmatan seperti Grab menawarkan pinjaman kepada pemandu bagi membantu mereka menanggung kos memastikan kenderaan berada dalam keadaan baik. Kadar faedah pinjaman itu antara 21 hingga 26 peratus setahun, dengan bayaran balik dibuat melalui potongan terus daripada pendapatan pemandu. Pemandu yang masih mempunyai baki pinjaman tetap perlu membayar walaupun tidak dapat bekerja atas pelbagai sebab, seperti terbabit dalam kemalangan dan perlu menghantar kenderaan untuk dibaiki. Bagi mereka yang gagal membuat bayaran, faedah berganda dan penalti akan terus menambah jumlah tanggungan.
Kawal selia lebih tegas
Zailani menggesa kerajaan memperkukuh peraturan berhubung tambang, mengehadkan komisen penyedia perkhidmatan kepada 20 peratus, serta memperkenalkan perlindungan lebih kukuh kepada pekerja gig. Beliau turut menyokong cadangan Akta Pekerja Gig, dengan berkata ia boleh menambah baik liputan perlindungan sosial melalui mekanisme seperti potongan automatik bagi insurans dan perlindungan kebajikan.
FMT telah menghubungi Grab dan Bolt untuk mendapatkan maklum balas.
