Pelancongan Perubatan: Enjin Ekonomi Senyap Yang Menjana RM12 Bilion Setahun
Ketika pesakit asing mendaftar masuk ke hospital Malaysia, kesan ekonomi tidak berakhir di pintu wad sahaja. Ia melimpah ke lobi hotel, kaunter kafe, tambang Grab dan resit membeli-belah. Dalam ekonomi pasca-pandemik yang masih mendapatkan momentum, pelancongan perubatan telah muncul sebagai kuasa penstabil yang senyap — memperluaskan impaknya kepada pelbagai perniagaan Malaysia jauh melangkaui sektor kesihatan.
Angka Yang Tidak Menceritakan Keseluruhan Cerita
Pada tahun 2023, industri perjalanan kesihatan Malaysia menjana sekitar RM2.25 bilion dalam hasil hospital. Angka itu meningkat kepada RM2.72 bilion pada tahun berikutnya, dan melepasi RM3 bilion tahun lepas. Namun angka-angka ini tidak mencerminkan jejak ekonomi sebenar pelancongan perubatan.
Dengan kesan gandaan dianggarkan empat kali ganda jumlah tersebut, pelancongan perubatan telah mengepam antara RM10 bilion hingga RM12 bilion setiap tahun ke dalam ekonomi negara sepanjang tiga tahun kebelakangan ini. Dan di situlah terletaknya cerita sebenar.
Pelancong Jenis Berbeza Dengan Corak Perbelanjaan Unik
Mint Leong dari Persatuan Pelancongan Masuk Malaysia (MITA) menjelaskan: "Pelancong perubatan biasanya berbelanja lebih banyak dan tinggal lebih lama berbanding pelancong rekreasi biasa. Mereka jarang mengembara bersendirian, sering datang bersama ahli keluarga, dan menggabungkan rawatan dengan melawat tempat menarik, membeli-belah, makanan dan aktiviti kesihatan."
Data pelancongan mengukuhkan trend ini:
- Membeli-belah mendominasi perbelanjaan pengunjung
- Diikuti oleh penginapan
- Makanan dan minuman
- Perbelanjaan perubatan menjadi asas kepada perbelanjaan keseluruhan mereka
Kesan Gandaan Empat Kali Ganda Merentasi Sektor
Lawatan hospital oleh pelancong perubatan sering mencetuskan perbelanjaan merentasi pelbagai sektor, malah memberi manfaat kepada perniagaan yang sedikit kaitan dengan penjagaan kesihatan. Angka rasmi kebanyakannya menangkap bil perubatan langsung, tetapi pesakit dan keluarga mereka juga tidak dapat dielakkan berbelanja untuk:
- Penginapan
- Pengangkutan
- Makanan
- Membeli-belah
- Perkhidmatan lain
Mereka juga mengulangi perbelanjaan mereka semasa lawatan susulan untuk penjagaan lanjutan.
Taburan Geografi Yang Luas Dan Seimbang
Pada tahun 2024, wilayah tengah Malaysia membawa masuk kira-kira RM1.14 bilion dalam resit perubatan, mewakili lebih kurang 42% daripada kutipan negara. Walau bagaimanapun, pelancongan perubatan tidak tertumpu di wilayah tengah sahaja, dengan wilayah utara — pada 40% — muncul sebagai destinasi utama.
Di tempat lain, wilayah selatan menyumbang 12%, dengan negeri-negeri Pantai Timur, Sabah dan Sarawak menarik baki selebihnya. Kesan gandaan empat kali ganda dan taburan geografi ini penting kerana ia membolehkan pelancongan perubatan menyokong pekerjaan dalam pelbagai sektor, terutamanya dalam peruncitan, perkhidmatan makanan, pengangkutan dan hospitaliti, menyalurkan pendapatan ke dalam ekonomi serantau.
Perspektif Makroekonomi Dan Pemulihan Pasca-Pandemik
Pelancongan perubatan telah menjadi penampan kepada pemulihan pelancongan Malaysia selepas Covid-19. Berikutan pembukaan semula sempadan pada April 2022, permintaan tertahan untuk rawatan tertangguh mencetuskan lonjakan dalam perjalanan kesihatan, mendorong hasil melepasi jangkaan pada 2022 dan memacu pemulihan tajam menjelang 2023.
"Pelancongan perubatan pulih sebahagian besarnya selari dengan pelancongan rekreasi selepas pandemik," kata Leong. "Apabila ketibaan pelancong keseluruhan melepasi tahap pra-2019, pelancongan perubatan menyumbang bahagian yang bermakna kepada pemulihan itu."
Dari perspektif makroekonomi, ini penting kerana pelancong perubatan biasanya berbelanja lebih tinggi dan kurang bermusim berbanding pengunjung pasaran massa. Mereka membantu melicinkan resit pelancongan, mengurangkan turun naik dan menyumbang kepada lebihan perkhidmatan yang lebih berdaya tahan.
Kesan Fiskal Dan Pengekalan Bakat Perubatan
Pengkritik sering berhujah bahawa pelancongan perubatan hanya memberi manfaat kepada hospital swasta. Walau bagaimanapun, pesakit asing menyumbang bahagian yang agak kecil daripada pelepasan pesakit dalam di hospital swasta, mencadangkan bahawa perjalanan kesihatan melengkapkan dan bukannya mengatasi permintaan domestik.
Terdapat juga kesan fiskal. Cukai yang dijana merentasi hospital, hotel dan perniagaan perkhidmatan mengalir kembali ke dalam belanjawan negara, secara tidak langsung menyokong perkhidmatan awam, termasuk penjagaan kesihatan awam.
Dr Thirunavukarasu Rajoo, presiden Persatuan Perubatan Malaysia, mengakui bahawa pelancongan perubatan telah memainkan peranannya dalam mengekalkan bakat terbaik di negara ini. "Pelancongan perubatan boleh membantu mengekalkan pakar di Malaysia dengan menawarkan peluang profesional dan pendapatan yang kompetitif," katanya.
Walau bagaimanapun, beliau memberi amaran bahawa industri mesti diuruskan dengan teliti untuk mengelakkan jurang yang semakin meluas antara penjagaan kesihatan awam dan swasta. "Tanpa perlindungan yang betul, terdapat risiko bahawa pertumbuhan di sektor swasta boleh menarik pakar dari hospital awam, di mana keperluan adalah paling besar. Apa yang kita perlukan adalah pendekatan berstruktur, dikawal selia dengan baik yang menyokong kedua-dua sistem."
Sasaran Masa Depan Dan Sumbangan Kepada KDNK
Pada tahun 2024, pelancongan perubatan menyumbang RM2.72 bilion (atau 0.14%) kepada Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK) Malaysia bernilai RM1.9 trilion. Menjelang 2030, Majlis Perjalanan Kesihatan Malaysia bertujuan untuk meningkatkan hasil pelancongan perubatan kepada RM7 bilion — meningkatkan sumbangan industri kepada 0.26% daripada KDNK negara yang diunjurkan, dianggarkan dalam lingkungan RM2.7 trilion berdasarkan kadar pertumbuhan tahunan 5% setahun seperti yang diunjurkan dalam Rancangan Malaysia Ke-13.
Dengan mengambil kira kesan gandaan, pelancongan perubatan bukanlah tambahan mewah kepada ekonomi seperti yang diandaikan ramai. Ia sebenarnya enjin ekonomi yang senyap, semakin berkuasa — menyokong pekerjaan dan menyebarkan manfaat jauh melangkaui koridor hospital.
