Pelancongan Perubatan: Enjin Ekonomi Senyap Malaysia Dengan Kesan Berganda
Industri pelancongan perubatan Malaysia telah berkembang daripada segmen niche kepada tonggak ekonomi utama yang memberikan kesan berganda kepada pelbagai sektor perniagaan di seluruh negara. Sektor ini secara senyap menyokong pemulihan ekonomi pasca pandemik dengan menyuntik nilai ekonomi yang jauh melebihi angka rasmi yang dilaporkan.
Angka Pertumbuhan Yang Memberangsangkan
Pada tahun 2023, industri pelancongan penjagaan kesihatan Malaysia menjana kira-kira RM2.25 bilion hasil, meningkat kepada RM2.72 bilion pada 2024, sebelum melepasi RM3 bilion pada tahun lalu. Namun, angka ini tidak menggambarkan kesan sebenar pelancongan perubatan terhadap ekonomi negara.
Dengan anggaran kesan pengganda empat kali ganda, pelancongan perubatan sebenarnya telah menyuntik antara RM10 bilion hingga RM12 bilion setahun dalam ekonomi Malaysia sepanjang tiga tahun kebelakangan ini. Ini menunjukkan gambaran sebenar potensi industri yang semakin berkembang pesat ini.
Corak Perbelanjaan Unik Pelancong Perubatan
Mint Leong dari Pertubuhan Pelancongan Dalam Negeri Malaysia (MITA) menjelaskan bahawa pelancong perubatan mempunyai corak perbelanjaan yang berbeza daripada pelancong biasa. "Pelancong perubatan biasanya berbelanja lebih dan tinggal lebih lama berbanding pelancong biasa," katanya.
Beliau menambah: "Mereka jarang datang bersendirian, sering ditemani ahli keluarga dan menggabungkan rawatan dengan aktiviti pelancongan, membeli-belah, makanan serta kesejahteraan."
Data pelancongan menunjukkan perbelanjaan pelawat banyak tertumpu kepada:
- Membeli-belah
- Penginapan
- Makanan dan minuman
- Kos rawatan sebagai asas perbelanjaan
Taburan Geografi dan Kesan Ekonomi Serantau
Pada 2024, wilayah tengah menyumbang kira-kira RM1.14 bilion hasil perubatan, mewakili sekitar 42% daripada jumlah nasional. Namun, pelancongan perubatan tidak tertumpu di satu wilayah sahaja.
Taburan geografi menunjukkan:
- Wilayah utara muncul sebagai destinasi utama dengan sumbangan 40%
- Wilayah selatan menyumbang sebanyak 12%
- Negeri Pantai Timur, Sabah dan Sarawak menyumbang selebihnya
Kesan pengganda empat kali ganda serta taburan geografi ini menyokong peluang pekerjaan merentas sektor, khususnya dalam peruncitan, perkhidmatan makanan, pengangkutan dan hospitaliti, sekali gus menyalurkan pendapatan ke ekonomi serantau.
Sumbangan kepada Pemulihan Ekonomi Pasca Pandemik
Pelancongan perubatan turut membantu meredakan kesan pemulihan sektor pelancongan Malaysia selepas Covid-19. Susulan pembukaan semula sempadan pada April 2022, permintaan tertangguh bagi rawatan perubatan mencetuskan lonjakan pelancongan kesihatan.
"Pelancongan perubatan pulih seiring dengan pelancongan santai selepas pandemik," kata Leong. "Apabila ketibaan pelancong keseluruhan melepasi paras sebelum 2019, pelancongan perubatan menyumbang bahagian yang signifikan kepada pemulihan tersebut."
Dari sudut makroekonomi, ini penting kerana pelancong perubatan lazimnya berbelanja lebih tinggi dan kurang terjejas faktor bermusim berbanding pelancong massa. Mereka membantu menstabilkan hasil pelancongan, mengurangkan turun naik dan menyumbang kepada lebihan perkhidmatan yang lebih mampan.
Kesan Fiskal dan Pengekalan Bakat Pakar
Presiden Persatuan Perubatan Malaysia (MMA) Dr Thirunavukarasu Rajoo mengakui pelancongan perubatan berperanan dalam mengekalkan bakat pakar di negara ini. "Pelancongan perubatan boleh membantu mengekalkan pakar di Malaysia dengan menawarkan peluang profesional dan pendapatan yang kompetitif," katanya.
Namun, beliau mengingatkan industri itu perlu diurus dengan berhati-hati bagi mengelakkan jurang ketidakseimbangan antara sektor kesihatan awam dan swasta. "Tanpa kawal selia yang baik, ada risiko pertumbuhan sektor swasta menarik pakar keluar dari hospital awam, sedangkan keperluan di sana lebih mendesak."
Beliau menekankan: "Apa yang diperlukan ialah pendekatan berstruktur dan dikawal selia dengan baik yang menyokong kedua-dua sistem."
Sasaran Masa Depan dan Sumbangan kepada KDNK
Pada 2024, pelancongan perubatan menyumbang RM2.72 bilion atau sekitar 0.14% kepada Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK) Malaysia berjumlah RM1.9 trilion. Majlis Pelancongan Kesihatan Malaysia (MHTC) telah menetapkan sasaran yang lebih ambisius untuk masa depan.
MHTC menyasarkan peningkatan hasil kepada RM7 bilion menjelang 2030, sekali gus meningkatkan sumbangan industri ini kepada 0.26% daripada unjuran KDNK negara sekitar RM2.7 trilion. Sasaran ini berdasarkan kadar pertumbuhan tahunan 5% seperti yang diunjurkan dalam Rancangan Malaysia Ke-13.
Dengan mengambil kira kesan penggandanya, pelancongan perubatan bukan sekadar nilai tambah mewah kepada ekonomi seperti yang sering disangka. Sebaliknya, ia telah menjadi enjin ekonomi senyap yang kian berkembang, menyokong peluang pekerjaan dan mengagihkan manfaat jauh melangkaui koridor hospital ke seluruh ekonomi negara.
