Selat Hormuz: Laluan Kritikal Yang Menggugat Ekonomi Global
Ketegangan yang semakin memuncak di Timur Tengah telah mencetuskan lonjakan mendadak dalam harga minyak global, menjadikan Selat Hormuz kembali menjadi fokus perhatian antarabangsa. Laluan sempit yang strategik ini memainkan peranan penting dalam perdagangan tenaga dunia, dengan kesan langsung terhadap ekonomi Malaysia yang sedang bergelut dengan kenaikan kos hidup.
Kepentingan Strategik Selat Hormuz
Terletak di antara Iran di sebelah utara serta Oman dan Emiriah Arab Bersatu di bahagian selatan, Selat Hormuz merupakan laluan air yang sangat kritikal untuk perdagangan tenaga global. Dengan lebar hanya sekitar 33 kilometer di titik paling sempit, selat ini berfungsi sebagai pintu masuk utama dari Teluk Parsi yang kaya dengan minyak ke pasaran antarabangsa.
Menurut unjuran Pentadbiran Maklumat Tenaga Amerika Syarikat, sekitar 20 juta tong minyak dan produk bertapis melalui selat ini setiap hari pada tahun lalu, dengan nilai perdagangan tahunan menghampiri USD$600 bilion. Lebih daripada itu, laluan ini juga membawa kira-kira 20% bekalan gas asli cecair global, terutamanya dari Qatar.
Kesan Ketegangan Terhadap Laluan Perdagangan
Sejak Amerika Syarikat dan Israel melancarkan serangan ke atas Iran pada akhir Februari, trafik kapal harian di Selat Hormuz telah merosot secara mendadak. Data penjejakan maritim menunjukkan penurunan daripada sekitar 130 kapal sehari kepada hanya 90 kapal untuk keseluruhan bulan tersebut.
Benjamin Barton, Ketua Pengajian Politik, Hubungan Antarabangsu dan Ekonomi di Universiti Nottingham Malaysia, menjelaskan situasi semasa: "Walaupun tidak sampai kepada tahap penutupan sepenuhnya, terdapat risiko tinggi bagi kapal yang melalui selat ini. Hanya kapal 'bukan musuh' yang menyelaraskan perjalanan dengan pihak berkuasa Iran dibenarkan laluan selamat sejak 25 Mac."
Lonjakan Harga Minyak Global
Agensi Tenaga Antarabangsa telah menyifatkan situasi semasa sebagai antara kejutan bekalan paling buruk dalam sejarah moden. Walaupun 32 negara telah melepaskan 400 juta tong minyak daripada simpanan strategik mereka, harga minyak global kekal tinggi dengan minyak mentah Brent berlegar pada sekitar USD100 setong.
Barton menegaskan bahawa impak kenaikan harga ini sudah mula dirasai di pelbagai peringkat ekonomi: "Ini bukan sekadar kenaikan harga bahan api. Kos tenaga yang lebih tinggi akan diserap masuk melalui rantaian bekalan, menjejaskan keseluruhan sektor pembuatan sehingga barangan keperluan harian."
Kesan Langsung Terhadap Malaysia
Di peringkat tempatan, Perdana Menteri Anwar Ibrahim telah mengesahkan bahawa Malaysia mempunyai bekalan petroleum yang mencukupi sehingga Mei 2026 hasil semakan bersama Petronas. Namun, harga bahan api tempatan telah melonjak dengan ketara:
- RON97 dan RON95 tanpa subsidi mengalami kenaikan mendadak
- Kerajaan mengekalkan harga bahan api bersubsidi pada RM1.99 seliter untuk RON95
- Malaysia Timur terus menikmati diesel bersubsidi pada harga RM2.15 seliter
Menteri Kewangan II Amir Hamzah Azizan mendedahkan bahawa langkah subsidi ini melibatkan kos besar kepada kerajaan, dengan nilai subsidi bulanan meningkat kepada RM3.2 bilion berbanding RM700 juta sebelum ketegangan di Timur Tengah.
Impak Terhadap Perniagaan dan Logistik
Kenaikan harga bahan api telah memberi kesan domino terhadap pelbagai sektor perniagaan di Malaysia:
- Pos Malaysia telah mengenakan surcaj bahan api antara 15% hingga 40% sejak 18 Mac
- Malaysia Airlines, Firefly, dan Batik Air turut memperkenalkan surcaj yang sama
- Eksport Malaysia mengalami kelewatan penghantaran akibat gangguan trafik maritim global
- Kos logistik meningkat dengan ketara, menambah tekanan kepada perbelanjaan operasi
Langkah Kerajaan dan Prospek Masa Depan
Kerajaan Malaysia telah mengambil pelbagai langkah untuk melindungi pengguna daripada kesan terburuk kenaikan harga minyak global. Namun, ketidakstabilan berpanjangan di Timur Tengah dijangka akan terus menekan ekonomi negara dalam bulan-bulan akan datang.
Barton memberi amaran: "Jika pengeluaran daripada pengeluar utama terganggu, ia akan memberikan kesan jauh lebih besar terhadap bekalan global berbanding gangguan di selat itu sahaja. Langkah berjimat cermat di peringkat fiskal dan isi rumah kini dilihat tidak dapat dielakkan."
Dengan Malaysia sedang mengharungi antara gangguan bekalan paling meruncing dalam sejarah moden, kemampuan negara untuk menyesuaikan diri dengan keadaan ekonomi yang mencabar ini akan menentukan daya tahan ekonomi nasional dalam jangka masa panjang.
