KUALA LUMPUR, 3 Ogos — Malaysia sedang mempertimbangkan untuk membenarkan eksport terhad nadir bumi mentah dengan syarat ketat berikutan peningkatan minat asing terhadap deposit mineral negara, lapor Bloomberg.
Langkah itu mewakili peralihan separa daripada moratorium yang diperkenalkan pada 2024 untuk menggalakkan pemprosesan domestik dan mengekalkan nilai yang lebih tinggi dalam negara. Nadir bumi adalah sekumpulan logam yang penting dalam pembuatan kereta elektrik, turbin angin, telefon pintar dan peralatan pertahanan, menjadikannya komoditi strategik.
Timbalan Menteri Sumber Asli dan Kelestarian Alam, Syed Ibrahim Syed Noh, berkata pihak berkuasa sedang menilai sama ada untuk melonggarkan sekatan di tengah tekanan daripada kerajaan negeri dan pelabur.
Tekanan daripada negeri dan pelabur
"Tekanan itu sudah ada, daripada negeri-negeri Malaysia dan pelabur," katanya kepada Bloomberg.
"Mereka sudah mengetuk pintu," katanya, merujuk kepada minat daripada Amerika Syarikat, Australia, Perancis dan India. Negara-negara ini melihat Malaysia sebagai sumber alternatif kepada dominasi China dalam rantaian bekalan nadir bumi.
Syed Ibrahim berkata sebarang eksport baharu akan dikaitkan dengan pelaburan di Malaysia dan pemindahan teknologi, dan sepatutnya digunakan untuk penyelidikan dan pembangunan di luar negara. Beliau tidak memberikan garis masa untuk keputusan itu, tetapi menegaskan bahawa kerajaan akan memastikan kepentingan negara terpelihara.
Sasaran menjadi hab mineral kritikal
Malaysia sedang mencari peranan yang lebih besar dalam rantaian bekalan nadir bumi apabila ekonomi utama mencari sumber alternatif bagi mineral yang digunakan dalam kereta, peralatan pertahanan dan barangan pengguna. Dengan kehadiran loji penapisan yang berkembang yang dikendalikan oleh Lynas Rare Earths Ltd dari Australia, Malaysia sudah menjadi pemain penting dalam industri ini.
Lynas Rare Earths Ltd ialah salah satu pengeluar utama nadir bumi di luar China. Kemudahan itu memproses bijih yang diimport dari Australia, manakala Lynas dan syarikat lain telah menunjukkan minat terhadap deposit di Malaysia untuk mempelbagaikan sumber bekalan mereka.
"Kepelbagaian amat penting," kata Syed Ibrahim. "Kami mahu mengurangkan risiko pergantungan berlebihan kepada teknologi daripada sumber tunggal."
Beliau berkata Malaysia "berada di landasan" untuk menjadi hab serantau bagi mineral kritikal menjelang 2030 dan sedang mencari pelaburan di seluruh rantaian bekalan, daripada perlombongan hingga pemprosesan dan pembuatan produk hiliran.
Rizab kecil tetapi bernilai tinggi
Menurut Hannam & Partners Research, rizab nadir bumi yang diiktiraf Malaysia menyumbang kira-kira 1 peratus daripada jumlah global, berbanding bahagian China yang melebihi 50 peratus. Walaupun kecil, nilai ekonominya dianggarkan besar.
Kerajaan sebelum ini menganggarkan Malaysia mempunyai 16.1 juta tan rizab nadir bumi yang dianggarkan, bernilai RM970 bilion. Berjaya Corp Bhd adalah antara kumpulan tempatan yang meneroka projek, manakala Carester SAS dari Perancis merancang untuk membina loji pengasingan nadir bumi di Perak dengan Malaco Mining Group.
Langkah ini menunjukkan keyakinan pelabur asing terhadap potensi sumber mineral Malaysia, walaupun cabaran teknikal dan alam sekitar masih wujud.
Penglibatan strategik dengan China
Syed Ibrahim berkata Malaysia akan terus melibatkan syarikat China kerana kepakaran teknologi mereka dalam pemprosesan nadir bumi. China menguasai sebahagian besar rantaian penapisan global, dan kerjasama teknologi boleh membantu Malaysia membina kapasiti tempatan.
"Jika China mahu berkongsi teknologi, ia akan menjadi menang-menang untuk kita semua," katanya. Beliau menekankan bahawa Malaysia tidak akan terikat kepada satu sumber teknologi sahaja, sebaliknya akan mengimbangi hubungan dengan pelbagai negara.
Lynas dan penelitian politik
Lynas secara berasingan menghadapi penelitian politik di Malaysia berhubung perjanjian empat tahun untuk membekalkan tentera Amerika Syarikat. Jawatankuasa parlimen sedang meneliti sama ada perjanjian itu mempunyai implikasi terhadap dasar luar Malaysia, terutamanya berkaitan isu antarabangsa.
Syed Ibrahim berkata beliau belum melihat penemuan jawatankuasa itu. "Saya fikir Malaysia, sebagai negara yang menyokong Palestin, akan melihatnya dan melihat sama ada terdapat sebarang penyelewengan atau sesuatu yang bertentangan dengan dasar luar Malaysia, dan boleh mengambil tindakan selepas itu," katanya.
Kenyataan ini mencerminkan pendirian dasar luar Malaysia yang bebas dan berprinsip, serta keperluan untuk memastikan perjanjian strategik tidak menjejaskan kepentingan negara.
Keseimbangan dengan alam sekitar
Banyak deposit nadir bumi di Malaysia terletak di hutan perlindungan, yang menimbulkan kebimbangan terhadap biodiversiti dan alam sekitar. Syed Ibrahim berkata kerajaan sedang memetakan kawasan tersebut dan mengkaji cara untuk mengeluarkan mineral tanpa merosakkan ekosistem.
Beliau memberi jaminan bahawa sebarang aktiviti perlombongan akan mematuhi piawaian alam sekitar yang ketat dan mendapat perhatian daripada pihak berkepentingan. Ini selaras dengan komitmen Malaysia untuk membangunkan industri mineral secara mampan.
