Krisis Kecurian Kabel di Malaysia: Tren Global yang Merugikan Infrastruktur Utama

Krisis Kecurian Kabel di Malaysia: Tren Global yang Merugikan Infrastruktur Utama

Apabila kereta api di Laluan MRT Putrajaya terhenti berhampiran Damansara Damai minggu ini akibat disyaki kecurian kabel, ramai pengguna pengangkutan awam tertanya-tanya: bagaimana satu kabel yang dicuri boleh menghentikan keseluruhan laluan kereta api? Jawapan ringkasnya ialah sistem kereta api moden direka untuk berhenti terlebih dahulu atas sebab keselamatan. Namun, Malaysia bukan satu-satunya negara yang menghadapi masalah yang mahal dan mengecewakan ini – gangguan di Lembah Klang adalah sebahagian daripada corak global yang lebih luas.

Masalah Global yang Berterusan

Kecurian kabel bukanlah isu tempatan semata-mata; ia merupakan masalah global yang telah lama wujud, menjejaskan negara maju dan membangun. Di Australia, kecurian tembaga menyebabkan sebahagian Perth gelap tahun lalu, menurut Australian Broadcasting Corporation. Di United Kingdom, Network Rail berulang kali memberi amaran bahawa kecurian kabel menyebabkan kelewatan kereta api yang meluas setiap tahun, dengan London Underground juga menjadi sasaran. Kerajaan UK sebelum ini telah mengharamkan pembayaran tunai untuk logam sekerap untuk menyukarkan keuntungan daripada tembaga curi, tetapi walaupun dengan peraturan yang lebih ketat, kecurian tetap menjadi masalah berulang.

Afrika Selatan dianggap sebagai salah satu negara yang paling teruk terjejas. Pada tahun 2023, anggaran kerugian daripada kecurian kabel di sana adalah antara AS$280 juta (RM1.10 bilion) dan AS$370 juta. Rangkaian kereta api India dilaporkan kehilangan hampir AS$33 juta pada 2018 akibat kecurian kabel, dengan kerugian tahunan dianggarkan dalam berbilion-bilion. Amerika Syarikat dan Brazil juga melaporkan kerugian ratusan juta atau bahkan berbilion setiap tahun akibat kabel curi. Benang merah di semua negara ini? Harga tembaga yang mendorong aktiviti jenayah ini.

—

Sistem 'Fail-Selamat' dalam Kereta Api Moden

Rangkaian kereta api moden, termasuk sistem MRT, LRT, dan KTM di Malaysia, beroperasi berdasarkan prinsip yang dipanggil "fail-selamat" oleh jurutera. Ini bermakna jika sesuatu berlaku, sistem akan ditutup secara automatik untuk mengelakkan kemalangan. Apabila kabel isyarat dipotong, kereta api tidak lagi boleh "bercakap" dengan Pusat Kawalan Operasi. Untuk sistem tanpa pemandu seperti MRT dan LRT Kelana Jaya, komunikasi dengan Pusat Kawalan Operasi adalah kritikal.

Jika kabel isyarat dipotong, sistem fail-selamat secara automatik menghentikan kereta api untuk mencegah kemalangan – prinsip yang sama yang digunakan semasa perlanggaran LRT Kelana Jaya 2021, apabila kehilangan komunikasi mencetuskan penghentian automatik antara stesen KLCC dan Kampung Baru. Menteri Pengangkutan Anthony Loke telah menjelaskan bahawa penghentian segera ini adalah protokol keselamatan standard apabila isyarat terganggu, kadangkala mengurangkan kelajuan dari 140 km/j kepada hanya 25 km/j. Sistem kereta api Britain mengikuti prinsip yang sama, di mana kereta api berhenti secara automatik apabila kabel dipotong untuk mencegah kemalangan besar.

Kerugian Besar dan Kesan Ekonomi

Prasarana Malaysia Berhad melaporkan kerugian RM20.6 juta akibat kecurian kabel sejak 2023. Syarikat itu juga menyatakan bahawa insiden sedemikian meningkat 68 peratus pada 2025 sahaja. Di Keretapi Tanah Melayu Berhad (KTMB), kecurian kabel menyebabkan 1,300 jam kelewatan terkumpul pada 2025. Dari awal 2024 hingga Mac 2025, sektor utara KTMB sahaja mengalami kerugian RM1.44 juta.

Malaysia Rail Link juga membangkitkan kebimbangan bahawa kecurian kabel berulang boleh mengganggu jadual Laluan Kereta Api Pantai Timur (ECRL), projek infrastruktur nasional kritikal yang dijadualkan siap pada 2026. Selain kereta api, menara telekomunikasi dan utiliti kuasa juga menjadi sasaran. Timbalan Menteri Komunikasi Teo Nie Ching berkata pengawal selia dan polis kini bekerjasama dengan halaman sekerap dan perniagaan untuk mencegah tembaga curi memasuki pasaran jualan semula.

Loke telah menyeru hukuman yang lebih keras, dengan alasan bahawa denda semasa – kadangkala serendah RM1,000 atau RM2,000 – tidak mencerminkan keseriusan jenayah itu. Beliau menggambarkan kecurian kabel sebagai sabotaj terhadap ketenteraman awam.

Permintaan Tembaga yang Meningkat

Walaupun harga emas kekal lebih lumayan daripada tembaga, yang terakhir ini terdapat di mana-mana dan mudah diakses. Ia mengalir melalui talian kuasa, isyarat kereta api, menara telekom, lampu, televisyen, dan bahkan peralatan dapur. Tetapi permintaan global telah meningkat dengan ketara dalam tahun-tahun kebelakangan ini disebabkan oleh sektor yang berkembang.

Antara kuasa utama yang mendorong harga lebih tinggi:

1. Pusat data dan kecerdasan buatan: Perlumbaan global untuk membina pusat data besar bagi menyokong kecerdasan buatan memerlukan jumlah tembaga yang besar untuk sistem penyejukan dan pengagihan kuasa. Bank pelaburan seperti Goldman Sachs telah menandakan infrastruktur AI sebagai pemacu utama permintaan tembaga.
2. Kenderaan elektrik (EV): Kenderaan elektrik menggunakan tembaga yang jauh lebih banyak daripada kereta petrol, dalam bateri, motor, dan infrastruktur pengecasan.
3. Peralihan tenaga hijau: Turbin angin, panel solar, dan grid tenaga boleh diperbaharui memerlukan jumlah tembaga yang besar.

Pada masa yang sama, bekalan telah bergelut untuk mengekalkan permintaan. Gangguan perlombongan di negara pengeluar utama seperti Chile dan Indonesia, mogok buruh, dan bijih gred rendah bermakna pengeluar mesti menggali lebih dalam dan memproses lebih banyak bahan untuk mengekstrak jumlah tembaga yang sama. Hasilnya adalah pasaran global yang semakin ketat.

Kesan Sosial dan Langkah Pencegahan

Polis bantuan KTM menganggarkan bahawa 200 meter kabel curi boleh mendapat antara RM5,000 dan RM10,000. Dalam satu insiden yang dikongsi secara meluas tahun lalu, seorang lelaki ditemui terperangkap di bawah jejambat konkrit MRT di Taman Tun Dr Ismail – dipercayai cuba mencuri kabel – sebelum diselamatkan oleh pasukan 12 anggota bomba dan kemudian diserahkan kepada polis untuk siasatan. Ramai pesalah dipercayai penagih dadah yang mencari wang cepat, walaupun sindiket terancang juga terlibat.

Selain kos manusia, kecurian kabel berulang menyerlahkan kerentanan infrastruktur kritikal Malaysia, dari kereta api hingga rangkaian kuasa dan telekomunikasi, dan mengenakan beban kewangan dan operasi yang besar kepada orang awam. Pihak berkuasa kini mendesak hukuman yang lebih ketat dan pemantauan lebih rapat pasaran logam sekerap untuk membendung kecurian, menekankan bahawa menangani kecurian kabel bukan hanya tentang pencegahan jenayah, tetapi juga melindungi keselamatan nasional dan memastikan kebolehpercayaan perkhidmatan penting.